سفر زمینی به ترابزون ۲۰۲۶: مسیر، اتوبوس، ماشین و وضعیت مرز

آخرین به‌روزرسانی: ۱۶ مهر ۱۴۰۵ (۸ اکتبر ۲۰۲۶) — مقررات خودرو و ویزا از سایت‌های رسمی وزارت خارجه و وزارت بازرگانی ترکیه، تونل‌ها از اداره کل راه‌های ترکیه (KGM) و ویکی‌پدیا، وضعیت مرز از بیانیه ۲ مارس ۲۰۲۶ و گزارش‌های ۲۴ و ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ و کرایه‌ها از صفحه‌های بلیت‌فروشی obilet در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ گرفته شده است و هر چه تأیید نشد، صریح علامت خورده است.

سفر زمینی به ترابزون از ایران در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰۰ کیلومتر فقط از مرز گوربولاک تا شهر ترابزون راه دارد و اگر از تهران حرکت کنید، مسیر کامل به‌طور تقریبی ۱٬۵۰۰ کیلومتر می‌شود: از بازرگان به گوربولاک، بعد دوغوبایزیت، ارزروم، بایبورت، گوموش‌خانه و تونل زیگانای جدید تا کنار دریای سیاه. سفر با اتوبوس، سفر با ماشین شخصی یا ترکیبی از اتوبوس ایرانی تا مرز و اتوبوس ترکیه‌ای تا ترابزون هر کدام شرایط خودش را دارد. در این راهنما مسیر ترابزون، فاصله‌ها، کرایه اتوبوس استانبول ترابزون و آنکارا ترابزون، قوانین ورود خودرو با پلاک ایران، تونل‌ها و گردنه‌ها و وضعیت مرز را با منبع و تاریخ آورده‌ایم و هر جا نتوانستیم چیزی را تأیید کنیم، همان را نوشته‌ایم.

خلاصه ۱۶ مهر ۱۴۰۵: ۱) مسیر اصلی از گوربولاک تا ترابزون حدود ۶۰۳ کیلومتر و ۷٫۸ ساعت رانندگی خالص است (محاسبه ما با نقشه‌های OpenStreetMap)؛ از تهران حدود ۱٬۴۹۶ کیلومتر. ۲) مرز: عبور یک‌روزه در گوربولاک، کاپی‌کوی و اسندره از ۲ مارس ۲۰۲۶ متقابلاً متوقف شده؛ گزارش‌های سپتامبر از ورود ایرانی‌ها با اتوبوس خبر می‌دهند، اما وضعیت امروز برای خودروی شخصی را تأیید نکردیم. ۳) کرایه اتوبوس داخل ترکیه: استانبول ترابزون ۱٬۶۰۰ تا ۲٬۵۰۰ لیر، آنکارا ترابزون ۱٬۴۰۰ تا ۱٬۶۵۰ لیر، ارزروم ترابزون حدود ۹۰۰ لیر. ۴) به ترابزون قطار مستقیم TCDD پیدا نکردیم. ۵) پرواز ایران و ترکیه از ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ متوقف است و این راهنما رویش حساب نمی‌کند.

سفر زمینی به ترابزون از ایران: چه گزینه‌هایی وجود دارد؟

برای رسیدن زمینی به ترابزون سه الگوی اصلی وجود دارد. جدول زیر آن‌ها را کنار هم می‌گذارد و فقط چیزهایی را «تأییدشده» حساب می‌کند که منبع تاریخ‌دار دارند:

روش	مسیر	مزیت	ریسک یا محدودیت	وضعیت اطلاعات
اتوبوس از ایران تا ترکیه، بعد اتوبوس داخلی	تهران یا تبریز تا مرز، ارزروم یا وان، سپس ترابزون	بدون نگرانی ورود خودرو	چند بار پیاده شدن و بازرسی؛ انتظار مرزی	کرایه داخل ترکیه تأیید شد؛ برنامه اتوبوس‌های ایرانی تا ترابزون تأیید نشد
ماشین شخصی با پلاک ایران	بازرگان، گوربولاک، ارزروم، ترابزون	استقلال کامل در مسیر	ورود موقت، بیمه، HGS و وضعیت نامعلوم مرز	قوانین رسمی تأیید شد؛ پذیرش امروز در مرز تأیید نشد
اتوبوس تا استانبول یا آنکارا، بعد اتوبوس به ترابزون	مرز، استانبول یا آنکارا، سپس ۱۲ تا ۱۷ ساعت دیگر	پوشش شهرهای بزرگ	مسیر خیلی طولانی؛ مناسب وقتی مقصد دیگری هم دارید	کرایه و مدت روی obilet در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ دیده شد

یک نکته مهم درباره پرواز: پرواز مستقیم ایران و ترکیه از ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ متوقف است و مقاله قطار تهران–آنکارا هم همین را در متن خود ثبت کرده است. به همین دلیل بسیاری از ایرانی‌ها دوباره به راه زمینی برمی‌گردند، ولی نباید فرض کنید مرز مثل قبل یا بدون صف کار می‌کند.

وضعیت مرز گوربولاک، کاپی‌کوی و اسندره در مهر ۱۴۰۵

مرز مهم‌ترین نقطه نامعلوم این سفر است، پس اول سراغ آن می‌رویم. سه گذرگاه جاده‌ای ترکیه با ایران به این صورت است: گوربولاک در استان آغری (مقابل بازرگان)، کاپی‌کوی در استان وان (مقابل رازی) و اسندره در استان هکاری (مقابل سرو). طبق ویکی‌پدیا گذرگاه چهارمی به نام بورالان از ۱۹۸۵ بسته است. گوربولاک هم طبق ویکی‌پدیا انتهای شرقی جاده D.100 و مسیر E80 است.

تاریخ	خبر	منبع
۲ مارس ۲۰۲۶	وزیر بازرگانی ترکیه: عبور مسافران روزانه (یک‌روزه) در گوربولاک، کاپی‌کوی و اسندره متقابلاً متوقف شده؛ بار ادامه دارد؛ ایرانی‌ها می‌توانند از ترکیه به کشور خود برگردند و ترکیه ورود شهروندان خود و اتباع کشورهای ثالث را از ایران می‌پذیرد	وزارت بازرگانی ترکیه
۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶	صف کامیون در گوربولاک حدود ۷ کیلومتر؛ به‌جای حدود ۲۰۰ کامیون در شرایط عادی، حدود ۱٬۲۰۰ کامیون در مرز؛ انتظار بیش از ۵ روز در برابر سقف قبلی ۳ روز	TimesLIVE
۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶	ایرانی‌ها از طریق رازی و کاپی‌کوی با اتوبوس به ترکیه می‌آیند؛ کرایه تهران تا استانبول از ۱٬۵۰۰ به ۲٬۰۰۰ لیر (حدود ۴۱ دلار) رسیده و کل سفر حدود سه روز طول می‌کشد	The National

از این سه خبر چه می‌شود نتیجه گرفت؟ بیانیه ۲ مارس صریحاً درباره ورود ایرانی به ترکیه چیزی نمی‌گوید؛ فقط از «عبور یک‌روزه» و «بازگشت ایرانی‌ها به کشور خودشان» حرف می‌زند. گزارش سپتامبر The National اما نشان می‌دهد که ایرانی‌ها با اتوبوس از رازی به ترکیه می‌رسند. ما در نتیجه فقط این را می‌توانیم بنویسیم: ورود با اتوبوس از کاپی‌کوی دست‌کم تا ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش شده است. اینکه امروز، ۸ اکتبر ۲۰۲۶، گوربولاک برای مسافر با خودروی شخصی باز است یا چه صفی دارد، تأیید نشد. صف کامیون‌ها هم لزوماً صف مسافر نیست، ولی اگر با ماشین می‌روید باید بدانید که مرز در همین ماه‌ها زیر فشار بوده است.

راهنمای نقشه راه‌های ترکیه در همین سایت ساعت کار گوربولاک را ۲۴ ساعته و کاپی‌کوی را ۸:۳۰ تا ۱۶:۳۰ نوشته است؛ ما این ساعت‌ها را در منبع رسمی تازه تأیید نکردیم، پس قبل از حرکت از گمرک یا شرکت اتوبوسی بپرسید.

مسیر ترابزون از ایران: فاصله‌ها و زمان رانندگی

برای فاصله‌ها به جدول رسمی KGM دسترسی پیدا نکردیم (صفحه آن بدون جدول قابل‌خواندن بود). به همین دلیل خودمان با مختصات ویکی‌پدیا و مسیریابی OpenStreetMap (سرویس OSRM) در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ فاصله و زمان رانندگی خالص را محاسبه کردیم. این اعداد توقف، صف مرزی و ترافیک را شامل نمی‌شوند و اختلاف چند کیلومتری با نقشه‌های دیگر طبیعی است.

پیمایش	فاصله محاسبه‌شده	زمان رانندگی خالص	توضیح
تهران تا بازرگان	۸۸۹ کیلومتر	حدود ۱۰٫۲ ساعت	پیش از مرز، فقط خاک ایران
تبریز تا بازرگان	۲۶۷ کیلومتر	حدود ۳٫۳ ساعت	اگر از تبریز شروع کنید
گوربولاک تا ارزروم	۳۱۴ کیلومتر	حدود ۴٫۳ ساعت	از دوغوبایزیت می‌گذرد؛ دوغوبایزیت تا ارزروم حدود ۲۷۷ تا ۲۸۵ کیلومتر (محاسبه ما و Turkey Travel Planner)
ارزروم تا ترابزون، مسیر بایبورت و زیگانا	۲۹۴ کیلومتر	حدود ۳٫۶ ساعت	ارزروم تا بایبورت ۱۲۶، بایبورت تا گوموش‌خانه ۷۷، گوموش‌خانه تا ترابزون ۹۴ کیلومتر
ارزروم تا ترابزون، مسیر اویت و ریزه	۳۳۰ کیلومتر	حدود ۴٫۶ ساعت	ارزروم، ایسپیر، تونل اویت، ریزه، جاده ساحلی
گوربولاک تا ترابزون، مسیر بایبورت	۶۰۳ کیلومتر	حدود ۷٫۸ ساعت	مسیر پیشنهادی ما برای بیشتر مسافران
گوربولاک تا ترابزون، مسیر اویت	۶۴۰ کیلومتر	حدود ۸٫۸ ساعت	۳۷ کیلومتر بیشتر، ولی از تونل اویت می‌گذرد
تهران، تبریز، بازرگان، ارزروم، ترابزون	۱٬۴۹۶ کیلومتر	حدود ۱۸٫۱ ساعت	بدون توقف و بدون زمان مرز
وان تا ترابزون، از ارزروم	۶۷۱ کیلومتر	حدود ۸٫۶ ساعت	وان تا ارزروم ۳۸۰ کیلومتر؛ کاپی‌کوی تا وان حدود ۱۰۰ کیلومتر طبق راهنمای قطار
استانبول تا ترابزون	۱٬۰۵۲ تا ۱٬۰۷۳ کیلومتر	حدود ۱۲٫۱ ساعت	از مرکز شهر یا از اسنلر؛ اتوبوس‌ها بیشتر طول می‌کشند
آنکارا تا ترابزون	۷۳۰ کیلومتر	حدود ۸٫۹ ساعت	رانندگی خالص؛ اتوبوس حدود ۱۲ ساعت

رقم تهران تا ترابزون با عدد حدود ۱٬۴۷۸ کیلومتر که مقاله قدیمی ما نوشته بود هم‌خوان است. مقاله قدیمی ۱۸ تا ۲۳ ساعت راه نوشته بود؛ ۱۸ ساعت فقط رانندگی خالص است و صف مرزی و استراحت روی آن اضافه می‌شود. مجموع زمان واقعی به مرز و حالت راننده بستگی دارد و ما برای آن عدد قابل‌اتکا نداریم.

تونل‌ها و گردنه‌های مسیر: زیگانای جدید، اویت و کوپ

در بخش بالای مسیر سه نام تکرار می‌شود که بهتر است درست بشناسیدشان. مقاله قدیمی ما تونل اویت را روی مسیر ترابزون–گوموش‌خانه نوشته بود، اما این درست نبود: اویت بین ایکیزدره (ریزه) و ایسپیر (ارزروم) است، و تونلی که روی مسیر ترابزون–گوموش‌خانه قرار دارد زیگانای جدید است. مشخصات هر کدام را در جدول ببینید:

تونل یا گردنه	مشخصات	وضعیت	منبع
تونل زیگانای جدید (Yeni Zigana)	دو تیوب؛ طول ۱۴٬۴۸۱ متر؛ جاده D.885 و E97؛ مرز گوموش‌خانه و ترابزون	باز؛ ۳ مه ۲۰۲۳ طبق KGM و ۴ مه ۲۰۲۳ طبق ویکی‌پدیا؛ کوتاه‌تر شدن مسیر حدود ۸ کیلومتر؛ صرفه‌جویی ۱۰ دقیقه برای خودرو (KGM) یا ۲۰ دقیقه (ویکی‌پدیا)	KGM، ویکی‌پدیا
گردنه زیگانا	ارتفاع ۲٬۰۳۲ متر؛ طبق ویکی‌پدیا پنج ماه از سال برف‌پوش است	اگر تونل را دور بزنید، این گردنه بالاترین نقطه مسیر است	ویکی‌پدیا
تونل اویت (Ovit)	دو تیوب؛ ۱۴٬۳۴۶ متر؛ جاده D.925؛ بین ایکیزدره و ایسپیر	باز؛ افتتاح ۱۳ ژوئن ۲۰۱۸	ویکی‌پدیا
تونل کوپ (Kop)	دو تیوب؛ ۶٬۵۰۰ متر؛ D.915 و E97؛ بین ارزروم و بایبورت؛ گردنه ۲٬۴۰۹ متر	در دست ساخت؛ بهره‌برداری ۲۰۲۸ طبق اداره منطقه ۱۲ KGM (گزارش ۱۵ آوریل ۲۰۲۶)	ویکی‌پدیا، Gazete Birlik

دو نتیجه عملی دارد. اول، تا وقتی تونل کوپ باز نشده، مسیر ارزروم–بایبورت از گردنه ۲٬۴۰۹ متری می‌گذرد و ویکی‌پدیا هدف تونل را حذف «چهار ماه ناگذربودن زمستانی» توصیف می‌کند. دوم، اگر مسیر ارزروم–ایسپیر–اویت–ریزه را برگزینید، مسیرتان از ساحل شرقی دریای سیاه وارد ترابزون می‌شود. جزئیات کامل تونل اویت و اشتباه‌های رایج درباره «بزرگ‌ترین تونل ترکیه» را در مقاله تونل اویت خوانده‌ایم و اینجا تکرارش نمی‌کنیم.

برای این بخش یک عدد را باید اصلاح کنیم: مقاله قدیمی اویت را «دومین تونل ترکیه و چهارمین تونل بلند جهان» نوشته بود. اویت امروز دومین تونل جاده‌ای بلند ترکیه است (بعد از زیگانای جدید) و ویکی‌پدیا آن را هفتمین تونل جاده‌ای بلند جهان می‌خواند. رتبه جهانی بین منابع فرق می‌کند، پس ما به آن تکیه نمی‌کنیم.

سفر با اتوبوس به ترابزون: از ایران تا ترکیه

برای بخش ایرانی مسیر، مقاله قدیمی چند شرکت و ترمینال (رویال سفر در پایانه بیهقی و دیدار سیر گیتی در پایانه غرب) و ساعت حرکت ۱۰ تا ۱۱ صبح را نوشته بود. هیچ‌کدام را در ۱۶ مهر ۱۴۰۵ از منبع تازه تأیید نکردیم، چون صفحه علی‌بابا که برای تهران–ترابزون پیدا کردیم، در واقع محتوای مسیر تبریز را نشان می‌داد و قیمتی در آن قابل‌خواندن نبود. پس اگر قصد اتوبوس مستقیم تهران–ترابزون دارید، به‌جای اعتماد به نام‌های قدیمی از چند شرکت و سامانه معتبر ایرانی بپرسید که الان این خط را اجرا می‌کنند یا نه.

اطلاعات قابل‌اتکایی که داریم این‌هاست: طبق گزارش The National (۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶) اتوبوس تهران–استانبول از رازی و کاپی‌کوی ۲٬۰۰۰ لیر شده و حدود سه روز طول می‌کشد. این عدد برای استانبول است و کرایه ترابزون از آن کمتر یا بیشتر خواهد بود؛ ما نرخی برای اتوبوس ایرانی تا ترابزون پیدا نکردیم.

یک نکته درباره عوارض خروج: مقاله قدیمی ۲۲۰ هزار تومان برای خروج بار اول نوشته بود. طبق مطلب فلای‌تودی که ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ (۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶) به‌روز شده است، عوارض خروج ۱۴۰۵ برای مسافر عادی بار اول ۹۰۰٬۰۰۰ تومان، بار دوم ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ و بار سوم به بعد ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان است و رسید تا پایان همان سال شمسی اعتبار دارد. این منبع ثانویه است و عدد را از سامانه رسمی سداد تأیید نکردیم.

مراحل مرزی برای مسافر اتوبوس

• پیش از حرکت عوارض خروج را بپردازید و رسید را همراه داشته باشید؛ قاعده‌اش در مقاله قدیمی ما درست بود، فقط مبلغش عوض شده است.
• در مرز، مسافران پیاده می‌شوند و بار و اتوبوس جداگانه بازرسی می‌شوند؛ این رویه را مقاله قدیمی گفته بود و منبع تازه‌ای برای تغییر آن نداریم.
• وزن مجاز بار را با شرکت اتوبوسرانی هماهنگ کنید. مقاله قدیمی ۲۰ کیلوگرم رایگان و حداکثر ۴۰ کیلوگرم نوشته بود؛ این رقم را دوباره تأیید نکردیم.
• مهر ورود را حتماً در گذرنامه بگیرید و تاریخ آن را نگه دارید.

کرایه اتوبوس استانبول ترابزون، آنکارا و ارزروم

بخش داخلی ترکیه برای سفر با اتوبوس به ترابزون ساده‌تر و شفاف‌تر است. شرکت‌های اصلی مثل Metro Turizm و Ulusoy کرایه را در سامانه رزرو خودشان نشان می‌دهند که بدون جستجوی تاریخ مشخص قابل‌خواندن نیست؛ سایت kamilkoc.com.tr هم در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ به flixbus.com.tr تغییر مسیر داد. به همین دلیل جدول زیر از صفحه‌های مسیر در پلتفرم obilet گرفته شده، یعنی ارقام بازار هستند، نه تعرفه رسمی شرکت‌ها. دلار با نرخ رسمی بانک مرکزی ترکیه (TCMB) یعنی ۴۸٫۸۲۰۱ لیر برای هر دلار در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ محاسبه شده است.

مسیر	بازه کرایه (لیر)	حدود دلار	مدت	تعداد سفر روزانه	منبع
اتوبوس استانبول ترابزون	۱٬۶۰۰ تا ۲٬۵۰۰	۳۳ تا ۵۱	۱۶ ساعت و ۳۸ دقیقه	حدود ۹۹	obilet
آنکارا ترابزون	۱٬۴۰۰ تا ۱٬۶۵۰	۲۹ تا ۳۴	۱۲ ساعت و ۱۷ دقیقه	حدود ۹۶	obilet
وان ترابزون	۱٬۸۰۰ تا ۲٬۰۰۰	۳۷ تا ۴۱	۱۱ ساعت و ۳۱ دقیقه	۶	obilet
ارزروم ترابزون	حدود ۹۰۰	حدود ۱۸٫۴	۴ ساعت و ۴۴ دقیقه	۳۷	obilet

شرکت‌هایی که در این صفحه‌ها دیده شدند: روی استانبول–ترابزون Metro Turizm، Kanberoğlu، Ali Osman Ulusoy و Kamil Koç؛ روی آنکارا–ترابزون Ulusoy، Kanberoğlu، Metro و Kamil Koç؛ روی وان–ترابزون Vangölü، Van Kalesi، Kamil Koç و Metro؛ روی ارزروم–ترابزون Ulusoy پرتردترین و Vangölü ارزان‌ترین بود. در صفحه کلی ارزروم همین پلتفرم رقم ۸۵۰ لیر برای ارزروم–ترابزون و ۴۵۰ لیر برای ارزروم–بایبورت را نشان می‌داد؛ پس ارزروم–ترابزون را باید ۸۵۰ تا ۹۰۰ لیر در نظر بگیرید.

دو هشدار: اول، فروش همین مسیر در یک روز با ساعت و ظرفیت تغییر می‌کند و نمونه‌ای از همان صفحه استانبول–ترابزون در جستجوی دیگر رقم ۱٬۹۰۰ لیر را به‌عنوان ارزان‌ترین نشان می‌داد. دوم، مدت ۱۶ ساعت و ۳۸ دقیقه از کم‌ترین زمان رانندگی ما (۱۲ ساعت) خیلی بیشتر است چون اتوبوس مکث می‌کند. اگر مبدأ شما استانبول است، اتوبوس‌ها از ترمینال اسنلر و چند ترمینال دیگر حرکت می‌کنند. ویکی‌پدیا اسنلر را با ۳۲۴ سکو و افتتاح ۱۹۹۴ و متصل به مترو M1 معرفی می‌کند. در آنکارا ترمینال اصلی AŞTİ است که طبق ویکی‌پدیا از ۱۹۹۷ باز است و به خط آنکارای (Ankaray) وصل می‌شود.

برای هزینه‌های دیگر حمل‌ونقل در ترکیه، هزینه حمل‌ونقل در ترکیه را ببینید. اگر مقصد شما فقط ترابزون است و از استانبول می‌آیید، پرواز داخلی هم گزینه است: فرودگاه ترابزون طبق ویکی‌پدیا در ۲۰۲۵ حدود ۳٬۸۷۴٬۶۴۰ مسافر داشته است و پگاسوس آنجا پایگاه دارد؛ فهرست فرودگاه‌ها در فرودگاه‌های ترکیه است.

آیا قطار به ترابزون می‌رود؟

سؤال رایج این است که آیا می‌شود با قطار از ایران یا از ارزروم به ترابزون رفت. ما در بررسی‌هایمان هیچ سرویس قطار مسافری TCDD را به ترابزون پیدا نکردیم. چیزی که پیدا کردیم این است: قطار «شرق اکسپرس» (Doğu Ekspresi) طبق ویکی‌پدیا از آنکارا به قارص می‌رود و از ارزینجان و ارزروم می‌گذرد، نه از ترابزون؛ و یک طرح قطار تندرو ترابزون–گوموش‌خانه–ارزینجان در ژانویه ۲۰۱۳ در Hürriyet Daily News فقط به‌صورت مطالعه اعلام شده بود. وجود چنین خطی در ۲۰۲۶ را تأیید نکردیم. پس عملاً اگر با قطار تا ارزروم بروید، ادامه راه تا ترابزون با اتوبوس یا خودرو است. برای قطارهای ایران و ترکیه، قطار تهران–آنکارا وضعیت واقعی را با تاریخ نوشته است.

سفر با ماشین به ترابزون: ورود موقت خودروی ایرانی

سفر با ماشین به ترابزون استقلال زیادی می‌دهد، ولی شرط‌های رسمی دارد. صفحه رسمی وزارت خارجه ترکیه درباره خودروها (بر پایه تصمیم ۲۰۰۹/۱۵۴۸۱) خودروی خارجی را «ورود موقت در چارچوب تسهیلات توریستی» می‌نامد. جدول زیر شرط‌ها را خلاصه می‌کند؛ با راهنمای عوارض و مالیات خودرو در ترکیه هم‌خوان است.

موضوع	قاعده رسمی
چه کسی می‌تواند بیاورد	فردی که در یک سال گذشته دست‌کم ۱۸۵ روز واقعاً خارج از ترکیه بوده و محل زندگی‌اش در خارج است؛ خودرو باید به نام خودش و در محل اقامتش ثبت باشد
مدت برای اتباع خارجی بدون اجازه اقامت	۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز
مدت برای دارندگان اجازه اقامت ترکیه	برابر مدت اجازه اقامت و حداکثر ۷۳۰ روز؛ اما ساکنان ترکیه برای ورود موقت جدید حق ندارند
مدرک لازم	سند مالکیت، گواهینامه راننده، بیمه‌نامه معتبر در ترکیه، گذرنامه؛ اگر مالک نیستید وکالت‌نامه
بیمه	هنگام ورود لازم است؛ در صورت نداشتن می‌توان نزدیک گمرک بیمه گرفت
هزینه گمرک برای ثبت	گمرک بابت این ثبت هزینه نمی‌گیرد
رانندگان مجاز	مالک؛ همسر، پدر، مادر و فرزندانش که مقیم خارج هستند و به شرط حضور مالک در ترکیه
ثبت در گذرنامه	خودرو در گذرنامه ثبت و تاریخ پایان مدت درج می‌شود
پیش‌اظهار	سامانه Taşıt Önbeyan در e-Devlet برای اعلام اطلاعات پیش از سفر و کم شدن انتظار
جریمه تأخیر (نرخ ۲۰۲۵)	تا ۱ ماه: ۲٬۳۸۲ لیر؛ تا ۲ ماه: ۴٬۷۶۴ لیر؛ تا ۳ ماه: ۷٬۱۴۶ لیر؛ بیش از ۳ ماه: یک‌چهارم حقوق گمرکی خودرو
خروج بدون خودرو و بدون اعلام	جریمه ۹٬۵۲۸ لیر (۲۰۲۵)

نکته‌ای که در منابع غیررسمی بسیار تکرار می‌شود «مجوز شش‌ماهه» است. در صفحه رسمی چنین عددی نیست؛ حداکثر مدت به اقامت قانونی شما وابسته است و برای ایرانی بدون اقامت همان ۹۰ روز در ۱۸۰ روز است. همچنین نرخ‌های جریمه مربوط به ۲۰۲۵ هستند و ممکن است ۲۰۲۶ بالاتر باشند.

عوارض جاده و HGS برای پلاک ایران

KGM می‌نویسد خودروهای پلاک خارجی که از بزرگراه‌ها و پل‌های عوارضی می‌گذرند باید مشترک HGS باشند و موجودی حسابشان دست‌کم هزینه عبور را بپوشاند. اگر عبور بدون حساب کافی انجام شود، ۱۵ روز مهلت برای افتتاح حساب یا پرداخت وجود دارد و بدهی را باید از «پرداخت خودروهای پلاک خارجی» در İnteraktif Vergi Dairesi یا صفحه رسمی KGM بپردازید؛ در غیر این صورت در گمرک اجازه خروج نمی‌دهند. حساب HGS را می‌شود در گمرک‌ها، شعبه‌های PTT و بانک‌ها باز کرد. جزئیات سیستم در OGS و HGS آمده است.

در مسیر گوربولاک–ارزروم–ترابزون ما فهرست گذرگاه عوارضی اعلام‌شده‌ای در منبع رسمی پیدا نکردیم، اما این به معنای «بدون عوارض بودن» نیست: تعرفه‌ها را از صفحه عوارض KGM و موقع سفر بررسی کنید.

اگر با ماشین شخصی نمی‌روید، اجاره خودرو در ترکیه را ببینید و اگر قرار است مدتی در ترکیه رانندگی کنید، شرایط گواهینامه در گرفتن گواهینامه رانندگی در ترکیه برای ایرانیان توضیح داده شده است.

هزینه سوخت برای سفر با ماشین به ترابزون

قیمت سوخت را از مرجع رسمی EPDK نتوانستیم بخوانیم، پس از گزارش روزنامه دنیا در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ استفاده می‌کنیم. این گزارش برای شهرهای بزرگ قیمت داده و ارقام ارزروم و ترابزون در آن نیست؛ بنابراین قیمت آنکارا را به‌عنوان نماینده می‌گیریم.

شهر (۵ اکتبر ۲۰۲۶)	بنزین (لیر در لیتر)	گازوئیل (لیر در لیتر)	گاز مایع
استانبول، اروپایی	۸۴٫۶۰	۹۵٫۰۰	۴۱٫۲۰
آنکارا	۸۵٫۶۰	۹۶٫۱۰	۴۱٫۲۹
ازمیر	۸۵٫۹۰	۹۶٫۴۰	۴۱٫۲۰

با همان نرخ TCMB بنزین آنکارا حدود ۱٫۷۵ دلار در لیتر است. حالا یک برآورد خودمان برای مسیر گوربولاک تا ترابزون، ۶۰۳ کیلومتر (فقط خاک ترکیه). مصرف سوخت فرض ماست و رقم رسمی نیست:

مصرف فرضی خودرو	سوخت لازم	هزینه با بنزین ۸۵٫۶۰ لیر	حدود دلار
۶ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر	۳۶٫۲ لیتر	حدود ۳٬۱۰۰ لیر	حدود ۶۳
۸ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر	۴۸٫۲ لیتر	حدود ۴٬۱۳۰ لیر	حدود ۸۵
۱۰ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر	۶۰٫۳ لیتر	حدود ۵٬۱۶۰ لیر	حدود ۱۰۶

قیمت واقعی در ارزروم یا ترابزون ممکن است کمی فرق کند. قیمت سوخت در ایران و قیمت عوارض را در این جدول نیاورده‌ایم، چون برای هر دو منبع تاریخ‌دار نداریم.

ایمنی مسیر، برف و بسته شدن گردنه‌ها

بیشتر مشکل واقعی مسیر ترابزون از ارزروم به بعد کوهستان است. شهر ارزروم طبق ویکی‌پدیا در ارتفاع ۱٬۸۹۰ متری قرار دارد، میانگین کمینه روزانه ژانویه‌اش حدود منفی ۱۶ درجه و حدود ۶۳ روز برفی در سال دارد؛ جزئیات آب‌وهوایش را در راهنمای ارزروم بخوانید. ترابزون سمت دیگر کوه‌هاست: ویکی‌پدیا اقلیم آن را نیمه‌گرمسیری مرطوب (Cfa) می‌نویسد.

عامل	چه می‌دانیم	منبع
گردنه زیگانا	۲٬۰۳۲ متر؛ پنج ماه از سال برف‌پوش؛ تونل جدید از ۲۰۲۳ بخش اصلی را دور می‌زند	ویکی‌پدیا
گردنه کوپ	۲٬۴۰۹ متر؛ تونل در دست ساخت؛ تا ۲۰۲۸ مسافر از گردنه می‌گذرد	ویکی‌پدیا؛ Gazete Birlik
گردنه اویت	۲٬۶۴۰ متر؛ تونل ۲۰۱۸ مسیر را از روی گردنه برداشته است	ویکی‌پدیا؛ مقاله اویت
لاستیک زمستانی	برای خودروهای تجاری بین‌شهری (کامیون، اتوبوس، مینی‌بوس، کامیونت) از ۱۵ نوامبر تا ۱ آوریل ۲۰۲۶ اجباری بود؛ برای سواری شخصی الزام سراسری نیست، اما استانداری‌ها می‌توانند در ولایات سرد آن را برای همه اعلام کنند	Ekonomist، ۲۷ مارس ۲۰۲۶
خط اطلاعات راه	۱۵۹ (ALO 159) در سایت KGM به‌عنوان خط اطلاعات راه معرفی شده	KGM
اضطراری	شماره‌های مهم در شماره‌های اضطراری ترکیه	راهنمای ما

توصیه ما: اگر از نیمه اکتبر تا آوریل می‌روید، زنجیر چرخ یا لاستیک زمستانی داشته باشید، با خط ۱۵۹ وضعیت جاده را بپرسید و حرکت را به ساعت‌های روشن موکول کنید. برای ایران–ترکیه بهترین زمان سفر به وان هم الگوی فصلی شرق ترکیه را نشان می‌دهد و آب‌وهوای ترکیه تفاوت شرق و ساحل را توضیح داده است.

ویزا، گذرنامه و بیمه برای سفر زمینی

مورد	قاعده	منبع
ویزا	دارندگان گذرنامه عادی ایران تا ۹۰ روز معاف از ویزا هستند	وزارت خارجه ترکیه
اعتبار گذرنامه	توصیه رسمی: دست‌کم ۶ ماه از ورود؛ قاعده عمومی: ۶۰ روز بیش از مدت اقامت (برای ۹۰ روز یعنی ۱۵۰ روز)	وزارت خارجه ترکیه
مهر ورود	حتماً بگیرید و نگه دارید	مقاله قدیمی ما؛ تأیید دوباره نشد
بیمه درمانی	برای ایرانیان در ترکیه توصیه می‌شود؛ راهنما: بیمه درمانی خصوصی	راهنمای ما
سیم‌کارت	برای ماشین‌یاب و تماس اضطراری لازم می‌شود؛ ببینید اپراتورهای ترکیه	راهنمای ما

اگر برنامه‌تان بیش از ۹۰ روز است، به‌جای ماندن غیرقانونی باید برای اجازه اقامت اقدام کنید؛ هزینه‌اش در هزینه اقامت ترکیه آمده و برای سفارت ایران در آنکارا سفارت ایران در آنکارا را ببینید.

ترابزون را کجا ببینیم؟ بعد از رسیدن چه برنامه‌ای داریم

بعد از ۱۰ تا ۱۶ ساعت سفر، خوب است برنامه‌ریزی کنید که روز اول فقط استراحت کنید. مقاله قدیمی ما فهرستی از جاذبه‌ها داشت که همچنان معتبر است؛ نشانی هر کدام به راهنمای مستقل خودش می‌رود تا اطلاعات تکراری ننویسیم:

جاذبه	چرا باید ببینید	راهنمای کامل
صومعه سوملا	صومعه معروف روی صخره	سوملا
اوزون‌گل	دریاچه و دره‌های سبز شرق ترابزون	اوزون‌گل
ایاصوفیه ترابزون	بنای بیزانسی تبدیل‌شده به مسجد و موزه	ایاصوفیه ترابزون
بوزتپه	تپه مشرف به شهر و دریا	بوزتپه
پارک میدان	محور قدم زدن و فضای سبز شهر	پارک میدان
قلعه ترابزون	بنای تاریخی شهر	قلعه ترابزون
هامسی‌کوی	روستای کوهستانی نزدیک ترابزون	هامسی‌کوی
غار چال	غار طبیعی در استان ترابزون	غار چال

دره آلتیندره، عمارت آتاتورک و مسجد گلبهار خاتون هم در فهرست قدیمی بودند؛ برای آن‌ها هنوز راهنمای جداگانه نداریم و جزئیات تازه‌شان را تأیید نکردیم. برای دید کلی از شهر، راهنمای ترابزون را بخوانید. جمعیت: ویکی‌پدیا جمعیت شهری را ۳۳۵٬۱۱۶ نفر (۲۰۲۵) و کل استان را ۸۲۲٬۲۷۰ نفر می‌نویسد؛ رقم ۸۰۸ هزار مقاله قدیمی کهنه است.

برنامه سه تا چهار روزه برای مسافر زمینی

1. روز اول: از مرز تا ارزروم یا دوغوبایزیت. ۳۱۴ کیلومتر محاسبه‌شده بدون صف مرزی؛ در عمل بهتر است شب را در ارزروم بمانید و ارزروم را هم ببینید.
2. روز دوم: ارزروم تا ترابزون، ۲۹۴ کیلومتر یا حدود ۴ ساعت و ۴۴ دقیقه با اتوبوس؛ ورود از تونل زیگانا.
3. روز سوم: مرکز شهر، بوزتپه، ایاصوفیه، پارک میدان.
4. روز چهارم: سوملا یا اوزون‌گل.

اقامت: مقاله قدیمی قیمت هتل‌ها را ۱۰۰ تا ۳۵۰ لیر برای سه ستاره و ۸۰۰ تا بیش از ۲٬۰۰۰ لیر برای پنج ستاره نوشته بود؛ این ارقام امروز معتبر نیستند و قیمت تازه‌ای تأییدشده در دست نداریم، پس حذف کردیم. هنگام رزرو قیمت را برای تاریخ دقیق خودتان بگیرید.

چیزهایی که تأیید نکردیم

مورد	چرا تأیید نشد	چه کنید
باز بودن گوربولاک برای مسافر با خودروی شخصی در ۸ اکتبر ۲۰۲۶	بیانیه ۲ مارس درباره ورود ایرانی صریح نیست؛ گزارش سپتامبر فقط اتوبوس را می‌گوید	پیش از حرکت از گمرک ترکیه و مرزبانی ایران بپرسید
ساعت کار گذرگاه‌ها	فقط در راهنمای ما آمده، منبع رسمی تازه نیافتیم	از شرکت اتوبوس یا گمرک بپرسید
شرکت‌ها، ساعت و قیمت اتوبوس تهران–ترابزون	منبع قابل‌خواندن پیدا نشد	از چند سامانه ایرانی بپرسید
کرایه رسمی Metro، Ulusoy، Kamil Koç	سایت‌ها بدون جستجوی تاریخ قابل‌خواندن نیستند	قیمت را روی تاریخ سفر ببینید
عوارض مسیر گوربولاک–ترابزون	تعرفه‌ای در منبع رسمی نیافتیم	صفحه KGM را بررسی کنید
قیمت سوخت ارزروم و ترابزون	فقط استانبول، آنکارا و ازمیر در منبع بود	قیمت پمپ را در راه بپرسید
قطار مستقیم به ترابزون	شواهد غیرمستقیم است؛ صفحه رسمی TCDD درباره نبودن خط نیافتیم	قبل از خرید بلیت در سامانه TCDD جستجو کنید
لاستیک زمستانی سواری در ولایت‌های شرقی	باید استانداری هر ولایت اعلام کند	از ALO 159 بپرسید
عوارض خروج ۱۴۰۵ از منبع رسمی	فقط منبع ثانویه (فلای‌تودی)	در سامانه سداد بررسی کنید

جمع‌بندی: سفر زمینی به ترابزون را چطور برنامه‌ریزی کنیم؟

اگر وقت دارید و مرز باز است، بهترین طرح برای سفر زمینی به ترابزون از ایران این است: تا ارزروم با اتوبوس یا خودرو بیایید، شب آنجا بمانید و صبح با اتوبوس ۴ ساعت و ۴۴ دقیقه‌ای یا خودروی خودتان به ترابزون بروید. سفر با ماشین به ترابزون فقط وقتی منطقی است که شرایط ورود موقت، بیمه و HGS را درست بدانید و مرز را قبلاً بررسی کرده باشید. برای کسی که از استانبول می‌آید، اتوبوس استانبول ترابزون با ۱٬۶۰۰ تا ۲٬۵۰۰ لیر یک سفر شبانه ۱۶ ساعته است. در هر حالت، وضعیت مرز، پرواز و قیمت‌ها هر هفته عوض می‌شود؛ این راهنما را برای برنامه‌ریزی استفاده کنید و آخرین خبر را از منابع رسمی بگیرید.