توساش (TEI) موتورسازی ترکیه در ۲۰۲۶: از TS1400 تا TF35000

آخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) — این مقاله بر اساس اطلاعات رسمی سایت TEI (tei.com.tr)، ویکی‌پدیا، گزارش‌های GE Aerospace، Janes و TURDEF تا تاریخ ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ بازنویسی و به‌روزرسانی شده است.

ویدیوی معرفی کارخانه TEI

توساش صنایع موتور (Tusaş Engine Industries) یا به اختصار TEİ، تنها شرکت ترک تولیدکننده موتور هواپیما و بالگرد است و برخلاف صنایع هوافضای ترکیه (TAI) که بدنه، جنگنده و پهپاد می‌سازد، TEI مسئول قلب تپنده این سامانه‌ها یعنی موتور آن‌هاست. این شرکت که در سال ۱۹۸۵ با مشارکت TAI و جنرال الکتریک آمریکا تأسیس شد، امروز هم در تولید و تعمیر موتورهای وارداتی مانند F110 نقش دارد و هم در قلب پروژه‌های بومی‌سازی موتور ترکیه از جمله توربوشفت TS1400 برای بالگرد گوک‌بی و توربوفن TF35000 برای جنگنده کان (KAAN) فعالیت می‌کند. در تابستان ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶) نیز بازسازی مهمی در ساختار برنامه‌های موتور بومی ترکیه رخ داد که مستقیماً به TEI مربوط می‌شود. در این راهنما، تاریخچه، ساختار مالکیت، برنامه‌های فعلی موتور و جایگاه TEI در صنعت دفاعی ترکیه را تا سال ۲۰۲۶ به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.

خلاصه TEI در ۲۰۲۶: توساش صنایع موتور در سال ۱۹۸۵ با سهام ۵۰٫۵٪ TAI، ۴۶٫۲٪ جنرال الکتریک آمریکا و ۳٫۳٪ بنیاد نیروهای مسلح ترکیه و انجمن هوانوردی ترکیه تأسیس شد و امروز حدود ۴٬۰۰۰ کارمند در کارخانه ۵۳۲٬۹۷۱ متر مربعی اسکی‌شهیر دارد. موتور توربوشفت بومی TS1400 برای بالگرد گوک‌بی در ۲۰۲۶ وارد پیکربندی تولید انبوه شده و منتظر صدور گواهی نوع (Type Certificate) است. موتور TF6000 برای پهپادهای بایراکتار قیزیل‌الما و انکا-۳ از مارس ۲۰۲۴ در حال آزمایش است. مهم‌ترین پروژه یعنی موتور جنگنده کان با نام TF35000 در اوت ۲۰۲۶ همراه با پروژه توربوشفت TS3000 از TEI به شرکت جدید TEITECH منتقل شد تا TEI روی تولید، تحویل و خدمات پس از فروش تمرکز کند.

توساش صنایع موتور (TEI) چیست؟

TEI شرکتی تخصصی در طراحی، تولید، مونتاژ و تعمیر موتور هواپیما، بالگرد، پهپاد و توربین گازی است و طبق تعریف خودش «برند اولین‌ها در موتورهای هوانوردی ترکیه» نام گرفته است ( صفحه اصلی رسمی TEI ). نکته مهمی که باید از ابتدا روشن شود، تفاوت TEI با شرکت خواهرش صنایع هوافضای ترکیه (TAI) است: TAI بدنه، سازه، جنگنده کان، بالگرد آتاک و پهپادهای ترکیه را طراحی و مونتاژ می‌کند، اما TEI موتوری را می‌سازد که داخل این سامانه‌ها نصب می‌شود. به بیان ساده، اگر TAI «بدن» صنعت هوافضای ترکیه باشد، TEI «قلب» آن است. TEI هم برای مشتریان نظامی ترکیه (نیروی هوایی، ارتش) و هم برای بازار صادراتی و مشتریان تجاری جهانی جنرال الکتریک فعالیت می‌کند.

تاریخچه و ساختار مالکیت TEI در ۲۰۲۶

TEI در سال ۱۹۸۵ به‌عنوان یک مشارکت مشترک (Joint Venture) میان چهار نهاد ترک و آمریکایی تأسیس شد. برخلاف تصور رایج و برخلاف آنچه در نسخه‌های قدیمی‌تر این مقاله آمده بود، مالکیت TEI کاملاً ترکی نیست؛ جنرال الکتریک همچنان سهامدار بزرگ این شرکت است:

سهامدار	درصد مالکیت	نوع نهاد
صنایع هوافضای ترکیه (TAI/TUSAŞ)	۵۰٫۵٪	شرکت دولتی-نظامی ترکیه
جنرال الکتریک ایرویشن (GE Aerospace)	۴۶٫۲٪	شرکت آمریکایی
بنیاد نیروهای مسلح ترکیه (TSKGV) و انجمن هوانوردی ترکیه (THK)	۳٫۳٪ (مجموع)	نهادهای عمومی و مردم‌نهاد وابسته به ارتش

این ساختار به این معناست که برخلاف TAI که کاملاً ترکی است، TEI هنوز یک شرکت مشترک بین‌المللی محسوب می‌شود و تصمیم‌های راهبردی آن باید با توافق نظر سهامدار آمریکایی هم پیش برود؛ همین موضوع یکی از دلایلی است که ترکیه برای موتور جنگنده کان ترجیح داده مسیر توسعه کاملاً بومی (TF35000) را جدا از ساختار مشترک TEI-جنرال الکتریک دنبال کند. این ساختار در ژانویه ۲۰۱۰ برای ۲۵ سال دیگر یعنی تا سال ۲۰۳۵ تمدید شد؛ طبق اعلامیه رسمی جنرال الکتریک، این تمدید TEI را به‌عنوان تولیدکننده قطعات موتورهای تجاری، نظامی و دریایی جنرال الکتریک تا آن سال تثبیت کرد ( بیانیه رسمی GE Aerospace ). جدول زیر مهم‌ترین رویدادهای تاریخچه TEI را نشان می‌دهد:

سال	رویداد
۱۹۸۵	تأسیس TEI با مشارکت TAI، جنرال الکتریک، TSKGV و THK
۱۹۸۷	تولید و تحویل نخستین موتور و قطعات موتور هواپیما
۲۰۱۰	تمدید مشارکت TEI-جنرال الکتریک تا سال ۲۰۳۵
۲۰۱۷	آغاز رسمی پروژه موتور توربوشفت بومی TS1400
۲۰۲۰	معرفی عمومی موتور TS1400 (دسامبر)
۲۰۲۳	نخستین پرواز بالگرد گوک‌بی با موتور TS1400 (آوریل)
۲۰۲۳	امضای توافق تعمیرات عمقی موتور F110 با جنرال الکتریک و تبدیل TEI به «دپوی منطقه‌ای» رسمی (ژوئن)
۲۰۲۴	نخستین روشن‌سازی موتور توربوفن بومی TF6000 (۹ مارس)
۲۰۲۵	رونمایی از طرح موتور جنگنده کان با نام TF35000 (۱۵ مه)
۲۰۲۶	تکمیل صلاحیت فنی TS1400 و آغاز پیکربندی تولید انبوه
۲۰۲۶	انتقال پروژه‌های TF35000 و TS3000 از TEI به شرکت جدید TEITECH (۷ اوت)

TEI و TAI: چرا این دو شرکت را نباید با هم اشتباه گرفت؟

چون هر دو شرکت از یک خانواده صنعتی هستند و در پروژه‌هایی مثل جنگنده کان با هم کار می‌کنند، در رسانه‌های فارسی‌زبان گاهی این دو با هم اشتباه گرفته می‌شوند. جدول زیر تفاوت‌های اصلی را نشان می‌دهد:

ویژگی	TAI (صنایع هوافضا)	TEI (صنایع موتور)
محصول اصلی	بدنه، جنگنده، بالگرد، پهپاد، ماهواره	موتور هواپیما، بالگرد و پهپاد
سال تأسیس	۱۹۷۳ (شکل امروزی: ۲۰۰۵)	۱۹۸۵
سهامدار خارجی	ندارد (کاملاً ترکی از ۲۰۰۵)	جنرال الکتریک آمریکا (۴۶٫۲٪)
مقر اصلی	کهرمان‌کازان، آنکارا	اسکی‌شهیر
نمونه محصول	جنگنده کان (KAAN)، بالگرد آتاک	موتور TS1400، TF6000، TF35000
رتبه SIPRI جهانی ۲۰۲۴	۶۵ (با ۲٫۱۶ میلیارد دلار فروش تسلیحات)	در فهرست صد شرکت برتر SIPRI نیست

برای اطلاعات کامل درباره جنگنده کان، بالگرد آتاک، صادرات آن‌ها و رتبه‌بندی SIPRI شرکت‌های دفاعی ترکیه، راهنمای صنایع هوافضای ترکیه (TAI) را بخوانید؛ این مقاله تنها به بخش موتور یعنی نقش TEI می‌پردازد تا از تکرار مطالب جلوگیری شود.

برنامه‌های موتور بومی TEI: از TS1400 تا TF6000

مهم‌ترین بخش فعالیت امروز TEI، تلاش برای طراحی و تولید موتورهای کاملاً بومی است. جدول زیر وضعیت هر پروژه را تا سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد:

موتور	نوع	کاربرد هدف	وضعیت در ۲۰۲۶
TS1400	توربوشفت، ۱٬۴۰۰ اسب‌بخار (حداکثر ۱٬۵۰۰)	بالگرد گوک‌بی T625؛ به‌صورت بالقوه آتاک ۲	تکمیل صلاحیت فنی؛ پیکربندی تولید انبوه نهایی شده؛ در انتظار گواهی نوع
TF6000	توربوفن، تراست خشک حدود ۶٬۰۰۰ پوند (۲۶٫۷ کیلونیوتن)	پهپادهای بایراکتار قیزیل‌الما و TAI انکا-۳	روشن‌سازی از مارس ۲۰۲۴؛ آزمایش عمومی در تکنوفست ۲۰۲۵
TF10000	توربوفن با پس‌سوز، بر پایه هسته TF6000	نسل بعدی پهپادهای رزمی و جنگنده‌های سبک	توسعه موازی با TF6000؛ اعداد دقیق تراست هنوز رسمی اعلام نشده
TF35000	توربوفن با پس‌سوز، حدود ۳۵٬۰۰۰ پوند تراست	جنگنده نسل پنجم کان (KAAN)	رونمایی مه ۲۰۲۵؛ ورود به فاز طراحی بحرانی (CDR) اوایل ۲۰۲۶؛ از اوت ۲۰۲۶ تحت مدیریت TEITECH
TS3000	توربوشفت، رده ۳٬۰۰۰ اسب‌بخار	نسل بعدی بالگردهای ترکیه	از اوت ۲۰۲۶ تحت مدیریت TEITECH

نکته مهم درباره جنگنده کان این است که نمونه‌های اولیه فعلی آن با موتور وارداتی آمریکایی جنرال الکتریک F110-GE-129 (حدود ۲۹ هزار پوند تراست با پس‌سوز) پرواز می‌کنند و موتور بومی TF35000 قرار است این وابستگی را در آینده از میان بردارد؛ طبق برنامه فعلی، یکپارچه‌سازی TF35000 با بدنه کان حدود سال ۲۰۳۲ هدف‌گذاری شده است ( صفحه TEI-TF35000 در ویکی‌پدیا ).

بازسازی اوت ۲۰۲۶: چرا TF35000 از TEI جدا شد؟

یکی از تازه‌ترین و مهم‌ترین تحولات مرتبط با TEI که در نسخه‌های قدیمی این مقاله وجود نداشت، بازسازی ساختاری برنامه‌های موتور بومی ترکیه در ۷ اوت ۲۰۲۶ است. طبق گزارش نشریه تخصصی Janes، ریاست صنایع دفاعی ترکیه (SSB) برنامه‌های TF35000 (موتور جنگنده کان) و TS3000 (توربوشفت نسل بعدی) را از TEI به شرکتی به نام TEITECH -نام تجاری جدید شرکت TRMotor- منتقل کرد. هدف این بازسازی، یکپارچه‌سازی فعالیت‌های توسعه مواد که تا پیش از این داخل TEI انجام می‌شد با برنامه‌های واحد قدرت کمکی (APU) و پروژه‌های موتوری TRMotor بود تا هماهنگی مهندسی بهتر شده و زمان توسعه کوتاه‌تر شود ( گزارش Janes درباره بازسازی برنامه‌های موتور ترکیه ). پس از این تغییر، TEI روی «تولید، تحویل، پشتیبانی محصول، برنامه‌های موتور بالغ و مشارکت‌های بین‌المللی» تمرکز می‌کند، در حالی که TEITECH مسئول توسعه موتورهای بومی و تحقیقات پیشرفته است. این یعنی برخلاف چیزی که ممکن است از عنوان‌های خبری برداشت شود، TEI از میدان موتورسازی بومی کنار نرفته، بلکه نقش آن از «طراحی موتور آینده» به «تولید صنعتی و خدمات» تغییر کرده است.

تعمیر، نگهداری و تولید تحت لیسانس: نقش TEI در موتورهای وارداتی

پیش از ورود به بازار موتورهای بومی، فعالیت اصلی و همچنان پردرآمد TEI، تولید قطعات و تعمیر موتورهای بین‌المللی تحت لیسانس شرکای خارجی به‌ویژه جنرال الکتریک بوده است:

موتور	کاربرد	نقش TEI
جنرال الکتریک F110	جنگنده اف-۱۶ ترکیه و کشورهای دیگر	تولیدکننده اصلی قطعات و از ژوئن ۲۰۲۳ «دپوی منطقه‌ای» رسمی برای تعمیرات عمقی (Depot Level Maintenance)، برنامه یکپارچگی سازه‌ای (ESIP) و تمدید عمر (SLEP)
T700-TEI-701D	بالگردهای نظامی (خانواده جنرال الکتریک T700)	تولید تحت لیسانس در ترکیه
LHTEC T800	بالگرد حمله‌ای آتاک T129	تولید/تعمیر قطعات؛ صدور این موتور برای برخی صادرات (مانند پاکستان) به دلیل رویه‌های صدور مجوز آمریکا با تأخیر مواجه شده است
CFM56، GEnx، LEAP، GE90، GE9X	هواپیماهای مسافربری بوئینگ و ایرباس	تولید قطعات و ماژول برای زنجیره تأمین جهانی جنرال الکتریک
LM2500 (توربین گازی)	کاربرد دریایی/ناوگان	خدمات تعمیر و نگهداری

توافق ژوئن ۲۰۲۳ با جنرال الکتریک به‌ویژه اهمیت دارد چون TEI را رسماً در جایگاه یکی از معدود «دپوهای منطقه‌ای» تعمیرات F110 در جهان قرار داد و خدمات آن را به کشورهای دیگر بهره‌بردار اف-۱۶ و اف-۱۵ در منطقه نیز گسترش داد ( بیانیه رسمی GE Aerospace درباره توافق تعمیرات F110 ). این فعالیت‌های تعمیراتی و تولید تحت لیسانس همچنان بخش بزرگی از گردش مالی TEI را تشکیل می‌دهند، در حالی که پروژه‌های بومی مثل TS1400 و TF6000 هنوز در مرحله ورود به تولید انبوه هستند.

کارخانه، کارکنان و مقیاس اقتصادی TEI در اسکی‌شهیر

برخلاف دفاتر مهندسی و اداری که در آنکارا و استانبول (از جمله تکنوپارک استانبول) هم حضور دارند، کارخانه اصلی و خط تولید TEI در شهر اسکی‌شهیر قرار دارد؛ همان شهری که به دلیل کیفیت زندگی بالا و جمعیت دانشجویی زیاد شناخته می‌شود و پارک سازوا اسکی‌شهیر هم یکی از جاذبه‌های آن است.

شاخص	رقم رسمی ۲۰۲۶	مقایسه با گذشته
مساحت کل کارخانه	۵۳۲٬۹۷۱+ متر مربع	رشد نسبت به رقم پیشین حدود ۵۰۵ هزار متر مربع در دهه ۲۰۱۰
فضای سرپوشیده (سالن‌ها و کارگاه‌ها)	۲۰۲٬۰۰۰+ متر مربع	نزدیک به دو برابر رقم پیشین حدود ۱۱۰ هزار متر مربع
تعداد کارکنان	حدود ۴٬۰۰۰ نفر (۲۰۲۵)	در سال ۲۰۱۴ حدود ۱٬۲۰۰ نفر بود؛ رشد بیش از سه برابر در یک دهه
ترکیب نیروی کار	حدود ۵۷٪ کارمند دفتری/مهندسی، باقی تولیدی	در سال ۲۰۱۴ حدود ۷۰٪ نیروی کار «یقه‌آبی» (تولیدی) بود
ارزش صادرات	حدود ۴۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴؛ بیش از ۴۸۵ میلیون دلار به‌عنوان رقم رسمی سایت TEI	رقم دقیق درآمد کل شرکت (برخلاف TAI) به‌صورت عمومی منتشر نمی‌شود

نکته مهم: رقم «حدود ۲٫۵ میلیارد دلار درآمد سالانه» که در نسخه‌های قدیمی این مقاله آمده بود، در منابع رسمی و معتبر فعلی TEI یا گزارش‌های صنعتی معتبر (مانند فهرست شرکت‌های اسلحه‌ساز SIPRI که TEI حتی در آن حضور ندارد) تأیید نمی‌شود و احتمالاً با ارقام شرکت مادر TAI یا کل فعالیت جنرال الکتریک در ترکیه اشتباه گرفته شده بود؛ رقم صحیح و مستند، صادرات حدود ۴۰۰ میلیون دلاری در سال ۲۰۲۴ است ( صفحه درباره ما در سایت رسمی TEI ).

چرا موتور بومی برای ترکیه اهمیت راهبردی دارد؟

صنعت هوافضای نظامی ترکیه از دهه‌ها پیش برای موتور هواپیما به تأمین‌کنندگان خارجی به‌ویژه آمریکا وابسته بوده است؛ همان مسئله‌ای که در پروژه‌هایی مانند صدور بالگرد آتاک به پاکستان هم دیده شد، جایی که صدور مجوز موتور LHTEC T800 با تأخیر مواجه شد. این وابستگی به همین دلیل به یک اولویت صنعتی مستند برای ترکیه تبدیل شده است: توسعه موتور بومی برای هر رده‌ای از پهپاد سبک گرفته تا جنگنده نسل پنجم. برنامه‌های TS1400 (برای بالگرد)، TF6000 (برای پهپاد) و TF35000 (برای جنگنده کان) دقیقاً همین هدف را دنبال می‌کنند: کاهش وابستگی به موتورهای وارداتی برای سامانه‌هایی که TAI طراحی و مونتاژ می‌کند. با این حال، خود جنگنده کان همچنان با موتور آمریکایی F110-GE-129 پرواز می‌کند و طبق برنامه رسمی، جایگزینی کامل آن با TF35000 بومی حدود سال ۲۰۳۲ محقق خواهد شد؛ این یعنی گذار به استقلال کامل موتور، فرآیندی چندساله و تدریجی است، نه یک تغییر فوری.

نقشه راه TEI و برنامه‌های موتور بومی ترکیه تا ۲۰۳۲

بازه زمانی	رویداد هدف‌گذاری‌شده	نهاد مسئول
۲۰۲۶	تحویل نخستین موتورهای TS1400 با پیکربندی سریالی به TUSAŞ پس از تست‌های زمینی	TEI
۲۰۲۶	آغاز آزمایش‌های اولیه نمونه موتور TF35000	TEITECH
۲۰۲۸	هدف تحویل عملیاتی نخستین فروندهای جنگنده کان (با موتور F110 وارداتی)	TAI
بعد از ۲۰۲۹	هدف تولید سالانه ۲۴ فروند جنگنده کان	TAI
حدود ۲۰۳۲	یکپارچه‌سازی موتور بومی TF35000 با بدنه کان	TEI / TEITECH / TAI
دهه ۲۰۳۰	هدف جایگزینی کامل ناوگان اف-۱۶ ترکیه با کان	TAI

این جدول نشان می‌دهد که موفقیت نهایی جنگنده کان به‌عنوان یک سامانه کاملاً بومی، به همان اندازه که به TAI وابسته است، به پیشرفت موتور TF35000 در TEI/TEITECH هم بستگی دارد؛ به همین دلیل TEI را باید شریک راهبردی و نه صرفاً یک تأمین‌کننده فرعی TAI در نظر گرفت. همین منطق درباره بالگرد گوک‌بی هم صادق است: تا وقتی موتور بومی TS1400 گواهی نوع نگرفته، حتی این بالگرد که بدنه‌اش کاملاً در TAI طراحی شده، برای برخی نسخه‌ها همچنان به موتورهای وارداتی جایگزین وابسته می‌ماند. به همین ترتیب، در بالگرد حمله‌ای آتاک، صدور مجوز صادرات موتور وارداتی LHTEC T800 به کشورهایی مانند پاکستان با تأخیرهای رویه‌ای مواجه شده، در حالی که موتور بومی TS1400 چنین محدودیت صادراتی خارجی ندارد. به این ترتیب، هرچه سهم موتورهای بومی TEI در ناوگان هوایی ترکیه بیشتر شود، اختیار عمل ترکیه در صادرات و برنامه‌ریزی تحویل بیشتر خواهد شد.

فعالیت‌های صادراتی و بین‌المللی TEI

TEI علاوه بر بازار داخلی ترکیه، از طریق مشارکت با جنرال الکتریک در زنجیره تأمین جهانی موتورهای تجاری (CFM56، LEAP، GEnx، GE90، GE9X) حضور دارد و قطعات تولیدی آن روی هواپیماهای مسافربری متعددی در سراسر جهان نصب می‌شود. در حوزه نظامی نیز به‌عنوان دپوی منطقه‌ای تعمیرات F110، به چند کشور بهره‌بردار اف-۱۶ و اف-۱۵ در منطقه خدمات تعمیر و نگهداری ارائه می‌دهد، هرچند نام دقیق همه این کشورها در بیانیه‌های رسمی مشخص نشده است. این فعالیت صادراتی و بین‌المللی، بخشی از همان روند کلی صنعتی‌شدن ترکیه است که در حوزه‌های دیگر مانند آسلسان در الکترونیک دفاعی هم دیده می‌شود و هرساله در رویداد تکنوفست به نمایش عمومی گذاشته می‌شود؛ TEI نیز موتور TF6000 را برای نخستین‌بار در تکنوفست ۲۰۲۵ به‌صورت عمومی آزمایش کرد.

کار در TEI و ارتباط آن با اقتصاد اسکی‌شهیر و آنکارا

رشد TEI از حدود ۱٬۲۰۰ کارمند در ۲۰۱۴ به نزدیک ۴٬۰۰۰ نفر در ۲۰۲۵ تأثیر مستقیمی روی بازار کار مهندسی اسکی‌شهیر داشته است؛ این شهر که همیشه به‌خاطر دانشگاه‌های بزرگ و کیفیت زندگی شناخته می‌شد، اکنون یکی از قطب‌های صنعت هوافضای ترکیه هم به شمار می‌رود. کسانی که به دنبال فرصت شغلی در صنایع دفاعی و هوافضای ترکیه هستند می‌توانند از مهم‌ترین سایت‌های کاریابی در ترکیه برای جست‌وجوی آگهی‌های TEI، TAI و پیمانکاران آن‌ها استفاده کنند؛ اغلب این آگهی‌ها برای مهندسان مکانیک، هوافضا، متالورژی و کنترل کیفیت منتشر می‌شود. از سوی دیگر، شرکت‌های خارجی که قصد همکاری یا تأمین قطعات برای زنجیره تأمین TEI و TAI را دارند، معمولاً باید نخست مراحل ثبت شرکت در ترکیه را طی کنند تا بتوانند به‌عنوان تأمین‌کننده رسمی ثبت شوند.

از نظر جغرافیایی، اسکی‌شهیر با آنکارا -مقر اصلی TAI و نهادهای دفاعی دولت ترکیه- و با استانبول -مرکز مالی و پروازی کشور- ارتباط نزدیکی دارد. سفر کاری یا گردشگری به این منطقه معمولاً از طریق فرودگاه‌های استانبول انجام می‌شود؛ می‌توانید پروازهای داخلی به آنکارا یا اسکی‌شهیر را با ترکیش ایرلاینز از فرودگاه استانبول رزرو کنید. برای مبادلات ارزی مرتبط با چنین سفرهایی هم راهنمای صرافی در استانبول می‌تواند مفید باشد. این پیوندهای اقتصادی و رفت‌وآمد میان استانبول، آنکارا و اسکی‌شهیر، بخشی از همان تصویر بزرگ‌تر رشد صنعتی ترکیه است که رسانه‌های اقتصاد این کشور هم به‌طور مرتب پوشش می‌دهند.

جمع‌بندی: TEI در سال ۲۰۲۶ کجا ایستاده است؟

توساش صنایع موتور در سال ۲۰۲۶ همزمان در دو مسیر فعالیت می‌کند: از یک‌سو با تولید قطعات و تعمیرات موتورهای وارداتی جنرال الکتریک (F110، T700، CFM56 و مدل‌های دیگر) درآمد پایدار کسب می‌کند و به‌عنوان دپوی منطقه‌ای تعمیرات F110 نقش بین‌المللی دارد؛ از سوی دیگر، موتور توربوشفت بومی TS1400 در آستانه دریافت گواهی نوع و ورود قطعی به تولید انبوه است. مهم‌ترین و بلندپروازانه‌ترین پروژه یعنی موتور جنگنده کان (TF35000) پس از بازسازی اوت ۲۰۲۶ اکنون زیر نظر شرکت جدید TEITECH پیش می‌رود، در حالی که TEI خودش روی تولید صنعتی و خدمات پس از فروش تمرکز کرده است. برای کسانی که به صنعت دفاعی و هوافضای ترکیه علاقه دارند، خواندن این مقاله در کنار راهنمای صنایع هوافضای ترکیه (TAI) تصویر کامل‌تری از این اکوسیستم صنعتی به دست می‌دهد که از حمایت دولت اردوغان هم بی‌بهره نبوده و بخشی از استراتژی اقتصادی وسیع‌تر ترکیه در حوزه اقتصاد و صنعت است.