آخرین بهروزرسانی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶) — اطلاعات این راهنما با متن رسمی قانون ۶۴۵۸، فهرست رسمی مدارک و جدول هزینههای ۲۰۲۶ اداره مهاجرت ترکیه تطبیق داده شده است.
اقامت ترکیه برای ایرانیانی که میخواهند بیش از ۹۰ روز در این کشور زندگی، تحصیل، کار یا سرمایهگذاری کنند یک الزام قانونی است. قوانین اقامت ترکیه از سال ۲۰۲۰ تاکنون بارها تغییر کرده است: حداقل ارزش ملک برای اقامت از ۷۵ هزار دلار به ۲۰۰ هزار دلار رسیده، تمدید اقامت توریستی سختتر شده، هزینهها چند برابر شده و قانون اقامت در نوامبر ۲۰۲۴ اصلاح شده است. در این راهنمای جامع که در شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶) با استناد به متن رسمی قانون و اطلاعیههای اداره مهاجرت ترکیه بهروزرسانی شده، همه انواع اقامت ترکیه، شرایط هر کدام، مدارک دقیق، هزینههای سال ۲۰۲۶، مراحل گرفتن اقامت و قوانین تمدید و لغو آن را به زبان ساده توضیح دادهایم.
خلاصه مهمترین نکات اقامت ترکیه در ۲۰۲۶: ایرانیان میتوانند بدون ویزا ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰ روزه در ترکیه بمانند. برای ماندن بیشتر باید پیش از پایان این مدت از طریق سامانه e-ikamet درخواست اقامت بدهند. اقامت کوتاهمدت هر بار حداکثر ۲ سال صادر میشود، اقامت با خرید ملک به حداقل ۲۰۰ هزار دلار ملک مسکونی نیاز دارد، هزینه دولتی یک سال اقامت حدود ۲۸٬۸۷۹ لیر است و پس از ۸ سال اقامت بدون وقفه میتوان برای اقامت دائم (بلندمدت) اقدام کرد.
اقامت ترکیه چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟
اقامت ترکیه (به ترکی İkamet İzni) مجوزی است که اداره کل مهاجرت ترکیه (Göç İdaresi Başkanlığı) به اتباع خارجی میدهد تا بتوانند بیش از مدت مجاز ویزا یا معافیت ویزا در ترکیه زندگی کنند. پایه قانونی همه انواع اقامت، قانون شماره ۶۴۵۸ اتباع خارجی و حمایت بینالمللی (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) است که در سال ۲۰۱۳ تصویب شد و آخرین بار با قانون شماره ۷۵۳۳ در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ اصلاح شده است.
شهروندان ایران برای سفر به ترکیه به ویزا نیاز ندارند و میتوانند در هر بازه ۱۸۰ روزه، حداکثر ۹۰ روز در ترکیه بمانند. اگر قصد دارید بیش از این مدت بمانید، باید پیش از پایان ۹۰ روز درخواست اقامت ثبت کنید. ماندن بیش از مدت مجاز بدون اقامت، هنگام خروج جریمه دارد و در موارد جدی ممکن است به ممنوعیت ورود یا دیپورت از ترکیه منجر شود.
نکته مهم دیگر این است که داشتن اقامت با داشتن حق کار یکی نیست. هیچیک از اقامتهای کوتاهمدت، تحصیلی یا خانوادگی به شما اجازه کار نمیدهد و برای کار قانونی باید مجوز کار ترکیه بگیرید. طبق ماده ۲۷ قانون ۶۴۵۸، مجوز کار معتبر خودش بهجای اقامت حساب میشود.
تغییرات مهم قوانین اقامت ترکیه از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶
اگر اطلاعات شما درباره اقامت ترکیه مربوط به چند سال پیش است، این جدول را با دقت بخوانید؛ بسیاری از مطالبی که هنوز در اینترنت دستبهدست میشود دیگر معتبر نیست.
| تغییر | تاریخ | اثر برای متقاضیان |
|---|---|---|
| بسته شدن ۱٬۱۶۹ محله در ۶۳ استان به روی ثبت اقامت جدید خارجیها | ۱ ژوئیه ۲۰۲۲ | در محلههای بسته، ثبت آدرس و اقامت جدید ممکن نبود |
| افزایش حداقل ارزش ملک برای اقامت از ۷۵ هزار دلار به ۲۰۰ هزار دلار در همه شهرها | ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ | خرید ملک ارزان دیگر اقامت نمیدهد؛ ملاک، قیمت درجشده در سند است نه گزارش ارزیابی |
| سختگیری در تمدید اقامت توریستی | از ۲۰۲۵ | درخواستهای دوم با همان دلیل «گردشگری» در کلانشهرها اغلب رد میشود |
| اصلاح ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸ با قانون ۷۵۳۳ | ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ | تعیین نوع و حداقل ارزش ملک به وزارت کشور واگذار شد |
| نرخهای جدید هزینه اقامت و کارت | ۱ ژانویه ۲۰۲۶ | هزینه کارت ۹۶۴ لیر و هزینه هر ماه اقامت ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر شد |
| گزارش لغو محدودیت محلههای بسته در استانبول | ژوئن ۲۰۲۶ | طبق گزارش مشاوران حقوقی در عمل اعمال نمیشود؛ اطلاعیه رسمی منتشر نشده است |
انواع اقامت ترکیه
قانون ۶۴۵۸ شش نوع اقامت اصلی تعریف کرده است. انتخاب نوع درست اقامت مهمترین تصمیم شماست، چون هر نوع شرایط، مدارک و مسیر تمدید متفاوتی دارد و تغییر نوع اقامت بعداً دردسر دارد.
| نوع اقامت | نام ترکی | ماده قانون | حداکثر مدت هر بار | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| اقامت کوتاهمدت | Kısa Dönem İkamet İzni | ۳۱ | ۲ سال | گردشگری، مالکان ملک، تجارت، درمان، دوره زبان |
| اقامت خانوادگی | Aile İkamet İzni | ۳۴ | ۳ سال | همسر و فرزندان شهروندان ترکیه یا دارندگان اقامت |
| اقامت تحصیلی | Öğrenci İkamet İzni | ۳۸ | طول دوره تحصیل | دانشجویان کاردانی، کارشناسی، ارشد و دکتری |
| اقامت بلندمدت (دائم) | Uzun Dönem İkamet İzni | ۴۲ | نامحدود | کسانی که ۸ سال بدون وقفه اقامت داشتهاند |
| اقامت بشردوستانه | İnsani İkamet İzni | ۴۶ | تا ۱ سال | موارد استثنایی به تشخیص اداره مهاجرت |
| اقامت قربانیان قاچاق انسان | İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni | ۴۸ | ۳۰ روز تا ۳ سال | قربانیان قاچاق انسان |
علاوه بر این شش نوع، مجوز کار و تابعیت ترکیه با سرمایهگذاری دو مسیر دیگری هستند که عملاً حق اقامت میدهند. در ادامه هر نوع را جداگانه بررسی میکنیم.
اقامت کوتاهمدت ترکیه (اقامت یکساله یا توریستی)
اقامت کوتاهمدت رایجترین نوع اقامت ترکیه در میان ایرانیان است و در زبان روزمره به آن «اقامت یکساله» یا «اقامت توریستی» هم میگویند. طبق بند ۲ ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، این اقامت هر بار حداکثر برای ۲ سال صادر میشود و قابل تمدید است، به شرطی که دلیل اولیه اقامت همچنان برقرار باشد.
دلایل قانونی دریافت اقامت کوتاهمدت
ماده ۳۱ قانون، دلایلی را که بر اساس آنها اقامت کوتاهمدت داده میشود بهصورت دقیق فهرست کرده است. شما باید دستکم یکی از این دلایل را داشته باشید و مدرکش را ارائه کنید:
- آمدن برای تحقیقات علمی
- داشتن ملک مسکونی در ترکیه
- برقراری ارتباط تجاری یا راهاندازی کسبوکار
- شرکت در دورههای آموزش ضمن خدمت
- تحصیل در چارچوب قراردادها یا برنامههای تبادل دانشجو مانند اراسموس
- اقامت با هدف گردشگری
- درمان پزشکی (به شرط نداشتن بیماری تهدیدکننده سلامت عمومی)
- ضرورت ماندن به درخواست مقامات قضایی یا اداری
- انتقال از اقامت خانوادگی به کوتاهمدت
- شرکت در دورههای آموزش زبان ترکی (حداکثر دو بار)
- شرکت در آموزش، تحقیق یا کارآموزی از طریق نهادهای دولتی
- فارغالتحصیلان دانشگاههای ترکیه که ظرف ۶ ماه از فارغالتحصیلی درخواست دهند (یک بار و حداکثر ۱ سال)
- سرمایهگذارانی که در ترکیه کار نمیکنند و به میزان تعیینشده توسط رئیسجمهور سرمایهگذاری کردهاند (تا ۵ سال)
اقامت توریستی ترکیه در ۲۰۲۶: چه چیزی تغییر کرده است؟
اقامت توریستی سادهترین راه برای شروع است، اما دیگر مانند سالهای گذشته نمیتوان آن را بیدردسر سالبهسال تمدید کرد. به گفته دفاتر حقوقی فعال در امور مهاجرت، از سال ۲۰۲۵ اداره مهاجرت در کلانشهرهایی مانند استانبول، آنکارا و آنتالیا درخواستهای دوم با همان دلیل «گردشگری» را در بسیاری از موارد رد میکند. به همین دلیل اگر قصد زندگی چندساله در ترکیه دارید، بهتر است از همان ابتدا مسیر پایدارتری مانند اقامت تحصیلی، کاری یا خانوادگی را برنامهریزی کنید.
حداقل درآمد لازم برای اقامت توریستی
طبق فهرست رسمی مدارک اداره مهاجرت، متقاضی اقامت توریستی باید درآمد «کافی و منظم» داشته باشد. درآمد کافی برای یک نفر دستکم ۱٫۵ برابر حداقل دستمزد خالص و برای خانواده، به ازای هر نفر یک حداقل دستمزد است. «منظم» یعنی این درآمد باید دستکم در ۳ ماه اخیر با مدرک قابل اثبات باشد. حداقل دستمزد خالص ترکیه در سال ۲۰۲۶ برابر ۲۸٬۰۷۵٫۵۰ لیر است:
| تعداد متقاضی | فرمول رسمی | حداقل درآمد ماهانه لازم در ۲۰۲۶ |
|---|---|---|
| ۱ نفر | ۱٫۵ × حداقل دستمزد خالص | ۴۲٬۱۱۳ لیر |
| خانواده ۲ نفره | ۲ × حداقل دستمزد خالص | ۵۶٬۱۵۱ لیر |
| خانواده ۳ نفره | ۳ × حداقل دستمزد خالص | ۸۴٬۲۲۷ لیر |
| خانواده ۴ نفره | ۴ × حداقل دستمزد خالص | ۱۱۲٬۳۰۲ لیر |
مدارک قابل قبول برای اثبات درآمد عبارتاند از: گردش حساب بانکی ۳ ماه اخیر، کارت و حکم بازنشستگی، نامه مهرومومشده از شرکت، مدرک درآمد سپرده بانکی ۳ ماه اخیر، یا سند ملک همراه با قرارداد اجاره در صورت داشتن درآمد اجاره. برای باز کردن حساب بانکی در ترکیه، راهنمای حساب بانکی ایرانیان در ترکیه را بخوانید.
اقامت ترکیه با خرید ملک
اقامت با خرید ملک یکی از محبوبترین مسیرها برای ایرانیان بود، اما از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ شرایط آن بهطور جدی تغییر کرد. امروز برای گرفتن اقامت کوتاهمدت از طریق ملک، ارزش ملک در تاریخ خرید باید دستکم معادل ۲۰۰ هزار دلار آمریکا به لیر باشد. این حد برای همه شهرها یکسان است و دیگر تفاوتی بین شهرهای بزرگ و کوچک وجود ندارد.
شرایط رسمی اقامت با ملک در ۲۰۲۶
- ارزش ملک در تاریخ ثبت سند باید دستکم معادل ۲۰۰ هزار دلار باشد و ملاک، قیمت درجشده در سند (تاپو) به نرخ بانک مرکزی ترکیه در همان روز است.
- ملک باید مسکونی (Konut/Mesken) باشد و خود شما در آن زندگی کنید. طبق فهرست رسمی مدارک، ملکی که اجاره داده شده یا برای کسب درآمد استفاده میشود مبنای اقامت قرار نمیگیرد.
- در اولین درخواست، گواهی آدرس ملک (Numarataj Belgesi) از شهرداری لازم است و در تمدید، گواهی ادامه مالکیت (Tapu Devam Belgesi).
- اگر ملک بهصورت مشترک با اعضای خانواده خریداری شده، مدرک نسبت خانوادگی با افراد درجشده در سند لازم است.
- برای ملکی که از طریق ارث یا هبه به دست آمده، گزارش ارزیابی بهروز ملک لازم است.
- ملکهایی که پیش از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ ثبت شدهاند همچنان تابع قوانین قبلی (۷۵ هزار دلار در کلانشهرها و ۵۰ هزار دلار در سایر شهرها) هستند.
این حد ۲۰۰ هزار دلاری ابتدا بهصورت بخشنامه اداره مهاجرت اجرا شد. از نوامبر ۲۰۲۴ و با اضافه شدن بند ۶ به ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، تعیین نوع و ارزش ملک رسماً به وزارت کشور سپرده شده است؛ بنابراین ممکن است این رقم در آینده بدون تغییر قانون عوض شود. پیش از خرید، حتماً آخرین وضعیت را بررسی کنید.
تفاوت اقامت ملکی با پاسپورت ترکیه
اقامت با خرید ملک را نباید با شهروندی اشتباه گرفت. برای گرفتن پاسپورت ترکیه از طریق خرید ملک، حداقل سرمایهگذاری ۴۰۰ هزار دلار و تعهد نگهداری ملک به مدت ۳ سال لازم است. برای آشنایی با فرایند خرید، راهنمای خرید خانه در ترکیه، انواع سند ملک در ترکیه و خرید ملک در استانبول را بخوانید. مطلب تخصصیتر درباره این مسیر را در اقامت ترکیه با خرید خانه آوردهایم.
اقامت ترکیه با اجاره خانه
قانون ترکیه نوعی اقامت به نام «اقامت با اجاره خانه» ندارد. آنچه در زبان روزمره به این نام شناخته میشود در واقع همان اقامت کوتاهمدت با دلیل گردشگری است که قرارداد اجاره محضری، مدرک محل سکونت آن محسوب میشود. پس همه شرایط اقامت توریستی، از جمله حداقل درآمد و بیمه درمانی، درباره آن هم صدق میکند.
برای ارائه به اداره مهاجرت، قرارداد اجاره باید در دفتر اسناد رسمی (Noter) تأیید شود و اطلاعات موجر در آن درج شده باشد. پیش از امضای قرارداد، راهنمای اجاره خانه در ترکیه و مطلب اقامت ترکیه با اجاره خانه را بخوانید تا با هزینهها و نکات قرارداد آشنا شوید.
وضعیت محلههای بسته در سال ۲۰۲۶
از ۱ ژوئیه ۲۰۲۲، طبق اطلاعیه رسمی اداره مهاجرت، ۱٬۱۶۹ محله در ۶۳ استان ترکیه به روی ثبت آدرس و اقامت جدید اتباع خارجی بسته شد؛ یعنی اگر خانهای در این محلهها اجاره میکردید، نمیتوانستید با آن آدرس اقامت بگیرید. طبق گزارش چندین دفتر حقوقی و مشاوره مهاجرتی، از ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ این محدودیت در استانبول در عمل دیگر اعمال نمیشود. با این حال تا زمان نگارش این مطلب هیچ اطلاعیه رسمی جدیدی از اداره مهاجرت درباره لغو این قانون منتشر نشده و وضعیت سایر استانها نیز روشن نیست. توصیه ما این است که پیش از امضای قرارداد اجاره، وضعیت آدرس را در سامانه e-ikamet یا از اداره مهاجرت محل استعلام کنید.
اقامت خانوادگی و اقامت از طریق ازدواج
اقامت خانوادگی (Aile İkamet İzni) طبق ماده ۳۴ قانون به همسر خارجی، فرزندان زیر ۱۸ سال و فرزندان وابسته شهروندان ترکیه، دارندگان اقامت و پناهندگان داده میشود. این اقامت هر بار حداکثر ۳ سال صادر میشود، اما در هیچ حالتی نمیتواند از مدت اقامت فرد حامی (Destekleyici) بیشتر باشد. فرزندانی که اقامت خانوادگی دارند تا ۱۸ سالگی بدون نیاز به اقامت تحصیلی میتوانند در مدارس ابتدایی و متوسطه ترکیه تحصیل کنند.
شرایط فرد حامی (ماده ۳۵ قانون ۶۴۵۸)
- درآمد ماهانه کل خانواده کمتر از حداقل دستمزد نباشد و به ازای هر عضو خانواده دستکم یکسوم حداقل دستمزد باشد.
- محل سکونت مناسب و بیمه درمانی برای همه اعضای خانواده داشته باشد.
- در ۵ سال گذشته به جرائم علیه خانواده محکوم نشده باشد.
- دستکم یک سال با اقامت در ترکیه مانده باشد (این شرط برای همسران شهروندان ترکیه، دارندگان مجوز کار و اقامت تحقیقاتی لازم نیست).
- در سامانه ثبت آدرس ترکیه ثبت شده باشد.
- هر دو زوج باید دستکم ۱۸ سال سن داشته باشند و ازدواج صوری نباشد.
| اندازه خانواده (با احتساب حامی) | حداقل درآمد ماهانه حامی در ۲۰۲۶ |
|---|---|
| ۲ نفر | ۲۸٬۰۷۶ لیر (حداقل یک حداقل دستمزد کامل) |
| ۳ نفر | ۲۸٬۰۷۶ لیر |
| ۴ نفر | ۳۷٬۴۳۴ لیر |
| ۵ نفر | ۴۶٬۷۹۳ لیر |
ارقام جدول بر اساس حداقل دستمزد خالص ۲۰۲۶ محاسبه شده است؛ تصمیم نهایی درباره کافی بودن درآمد با اداره مهاجرت است. اگر قصد ازدواج در ترکیه دارید، راهنمای ازدواج ایرانیان در ترکیه را ببینید.
حقوق اعضای خانواده پس از ۳ سال
طبق ماده ۳۴، فرزندانی که دستکم ۳ سال اقامت خانوادگی داشتهاند، پس از ۱۸ سالگی میتوانند اقامت خود را به کوتاهمدت تبدیل کنند. در صورت طلاق از همسر ترک، همسر خارجی که دستکم ۳ سال اقامت خانوادگی داشته میتواند اقامت کوتاهمدت بگیرد؛ و اگر قربانی خشونت خانگی بوده و حکم دادگاه دارد، شرط ۳ سال لازم نیست. در صورت فوت فرد حامی نیز اعضای خانواده بدون شرط زمانی میتوانند اقامت کوتاهمدت بگیرند.
اقامت تحصیلی ترکیه
اقامت تحصیلی (Öğrenci İkamet İzni) طبق ماده ۳۸ به دانشجویانی داده میشود که در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری در یک مؤسسه آموزش عالی ترکیه تحصیل میکنند. دانشآموزان مدارس ابتدایی و متوسطه هم در صورتی که هزینههایشان توسط یک شخص یا نهاد تأمین شود، با رضایت ولی اقامت تحصیلی یکساله میگیرند.
چند نکته کلیدی درباره اقامت تحصیلی:
- دانشجویان مؤسسات آموزشی دولتی و دانشگاههای ترکیه از پرداخت هزینه اقامت (Harç) معاف هستند و فقط هزینه کارت را میپردازند.
- اقامت تحصیلی هیچ حقی برای اقامت پدر، مادر یا سایر بستگان دانشجو ایجاد نمیکند.
- در محاسبه ۸ سال لازم برای اقامت دائم، طبق ماده ۲۸، فقط نیمی از مدت اقامت تحصیلی حساب میشود.
- اقامت برای دوره زبان ترکی (مثل تومر) از نوع کوتاهمدت است و حداکثر دو بار داده میشود.
- فارغالتحصیلان دانشگاههای ترکیه میتوانند ظرف ۶ ماه پس از فارغالتحصیلی، یک بار اقامت یکساله بگیرند.
برای برنامهریزی تحصیل، مطالب تحصیل در ترکیه، آزمون یوس و آزمون تومر را بخوانید.
اقامت کاری ترکیه
طبق ماده ۲۷ قانون ۶۴۵۸، مجوز کار معتبر بهجای اقامت محسوب میشود؛ یعنی کسی که مجوز کار دارد به اقامت جداگانه نیاز ندارد. مجوز کار را وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه صادر میکند و معمولاً کارفرما درخواست آن را ثبت میکند. اقامت کاری یکی از پایدارترین مسیرهای اقامت برای ایرانیان است، چون مدت آن کامل در محاسبه اقامت دائم حساب میشود و ثبت شرکت هم میتواند راهی برای رسیدن به آن باشد. جزئیات این مسیر را در مطالب مجوز کار ترکیه، اقامت ترکیه از طریق کار و ثبت شرکت در ترکیه آوردهایم.
اقامت دائم ترکیه (اقامت بلندمدت)
اقامت بلندمدت (Uzun Dönem İkamet İzni) نزدیکترین وضعیت به اقامت دائم در ترکیه است و تاریخ انقضا ندارد. طبق ماده ۴۳ قانون ۶۴۵۸، شرایط آن عبارت است از:
- دستکم ۸ سال اقامت بدون وقفه در ترکیه
- دریافت نکردن کمکهای اجتماعی دولتی در ۳ سال اخیر
- داشتن درآمد کافی و منظم برای خود و خانواده
- داشتن بیمه درمانی معتبر
- تهدید نبودن برای نظم و امنیت عمومی
چه چیزی ۸ سال را قطع میکند؟
بسیاری از متقاضیان به این دلیل رد میشوند که نمیدانند «بدون وقفه» از نظر قانون چه معنایی دارد. طبق ماده ۲۸ قانون ۶۴۵۸، اگر در یک سال بیش از ۶ ماه یا در ۵ سال اخیر در مجموع بیش از ۱ سال خارج از ترکیه بوده باشید، اقامت شما «منقطع» محسوب میشود و مدتهای قبلی در محاسبه لحاظ نمیشود. خروج به دلیل خدمت عمومی اجباری، تحصیل یا درمان از این قاعده مستثناست.
| نوع اقامت گذشته | سهم آن در محاسبه ۸ سال |
|---|---|
| اقامت کوتاهمدت | ۱۰۰٪ مدت |
| اقامت خانوادگی | ۱۰۰٪ مدت |
| مجوز کار | ۱۰۰٪ مدت |
| اقامت تحصیلی | ۵۰٪ مدت |
| اقامت بشردوستانه و حمایت موقت | حق انتقال به اقامت بلندمدت ندارد |
اقامت بلندمدت هم ممکن است لغو شود: طبق ماده ۴۵، اگر به دلیلی غیر از درمان، تحصیل یا خدمت اجباری در کشور خود، بیش از ۱ سال پیوسته خارج از ترکیه بمانید، اقامت دائم باطل میشود. جزئیات بیشتر را در مطلب اقامت دائم ترکیه بخوانید.
مدارک لازم برای اقامت ترکیه (فهرست رسمی ۲۰۲۶)
فهرست زیر بر اساس سند رسمی «مدارک لازم برای درخواست اقامت کوتاهمدت» اداره مهاجرت ترکیه تهیه شده است. مدارک مشترک برای همه متقاضیان:
| مدرک | توضیح |
|---|---|
| فرم درخواست اقامت | از سامانه e-ikamet چاپ و توسط متقاضی یا وکیل رسمی امضا میشود |
| کپی پاسپورت و ویزا | صفحه مشخصات و صفحه ویزا؛ اصل پاسپورت در روز وقت همراه باشد |
| ۲ قطعه عکس بیومتریک | زمینه سفید، گرفتهشده در ۶ ماه اخیر، مطابق استاندارد ICAO |
| رسید پرداخت هزینه اقامت و کارت | اتباع کشورهای معاف فقط هزینه کارت را میپردازند |
| رسید هزینه ویزای یکبار ورود | برای اولین درخواست افرادی که با معافیت ویزا وارد شدهاند، مگر کشورهای معاف |
| بیمه درمانی معتبر | مدت بیمه باید کل مدت اقامت درخواستی را پوشش دهد |
| مدرک درآمد کافی و منظم | گردش حساب ۳ ماه، حکم بازنشستگی، نامه شرکت و… |
| گواهی محل سکونت (Yerleşim Yeri Belgesi) | از سامانه e-Devlet همراه با یکی از قبوض آب، برق، گاز یا تلفن ثابت |
| مدرک محل اقامت | سند ملک + نوماراتاژ، اجارهنامه محضری، رسید هتل، گواهی خوابگاه یا تعهد محضری میزبان |
| آدرس اطلاعرسانی الکترونیک (UETS) | برای تمدید و تغییر نوع اقامت، از شعب مرکزی پست PTT (برای زیر ۱۸ سال لازم نیست) |
نکته درباره هزینه ویزای یکبار ورود: چندین مشاور حقوقی، ایران را در فهرست کشورهای معاف از هزینه ویزای یکبار ورود آوردهاند. مبلغ دقیق قابل پرداخت در صفحه محاسبه هزینه سامانه e-ikamet هنگام ثبت درخواست نمایش داده میشود؛ همان مبلغ ملاک است.
بیمه درمانی برای متقاضیان ۱۸ تا ۶۵ سال معمولاً از نوع بیمه خصوصی خارجیان است و باید تمام مدت اقامت درخواستی را پوشش دهد؛ کمبود حتی چند روز باعث رد درخواست میشود. انواع بیمه را در مطلب بیمههای درمانی خصوصی ترکیه مقایسه کردهایم.
مراحل گرفتن اقامت ترکیه قدم به قدم
- انتخاب نوع اقامت: بر اساس هدف خود (گردشگری، ملک، تحصیل، خانواده یا کار) نوع درست را انتخاب کنید.
- آماده کردن محل سکونت: خانه اجاره کنید و قرارداد را محضری کنید یا سند ملک خود را آماده کنید.
- خرید بیمه درمانی: بیمهای بگیرید که کل مدت اقامت درخواستی را پوشش دهد.
- ثبت درخواست در e-ikamet: وارد سامانه رسمی e-ikamet.goc.gov.tr شوید، نوع اقامت را انتخاب و فرم را کامل کنید. این کار باید پیش از پایان ۹۰ روز مجاز شما انجام شود.
- دریافت وقت ملاقات (راندوو): سامانه به شما تاریخ و محل مراجعه را میدهد. درباره این مرحله در مطلب راندوو چیست بیشتر بخوانید.
- پرداخت هزینهها: هزینه اقامت و کارت را پرداخت و رسیدها را نگه دارید.
- مراجعه در روز وقت: با اصل مدارک به اداره مهاجرت بروید، مدارک را تحویل دهید و اثر انگشت بدهید.
- پیگیری درخواست: وضعیت را در e-ikamet دنبال کنید. طبق قانون، رسیدگی تا ۹۰ روز از تکمیل مدارک طول میکشد.
- دریافت کارت اقامت: پس از تأیید، کارت اقامت معمولاً از طریق پست (PTT) به آدرس ثبتشده شما ارسال میشود.
در دوره بررسی درخواست، طبق پاسخهای رسمی اداره مهاجرت استانبول، میتوانید با همراه داشتن رسید درخواست و رسیدهای پرداخت، از ترکیه خارج و دوباره وارد شوید، به شرط آنکه هر بار ظرف ۱۵ روز برگردید.
هزینه اقامت ترکیه در سال ۲۰۲۶
هزینههای دولتی اقامت از دو بخش تشکیل میشود: هزینه کارت (Belge Bedeli) که برای همه ۹۶۴ لیر است و هزینه اقامت (Harç) که بر اساس مدت اقامت محاسبه میشود. طبق جدول رسمی اداره مهاجرت که از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اجرا شده، هزینه اقامت برای ماه اول روزانه ۳۴۸٫۱۰ لیر است (دستکم ۶۵۳٫۷۰ و حداکثر ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر) و برای هر ماه بعد ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر.
| مدت اقامت | هزینه ماه اول | هزینه ماههای بعد | هزینه کارت | جمع هزینه دولتی |
|---|---|---|---|---|
| ۶ ماه | ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر | ۵ × ۲٬۲۳۲٫۳۰ = ۱۱٬۱۶۱٫۵۰ | ۹۶۴ لیر | حدود ۱۵٬۴۸۵ لیر |
| ۱ سال | ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر | ۱۱ × ۲٬۲۳۲٫۳۰ = ۲۴٬۵۵۵٫۳۰ | ۹۶۴ لیر | حدود ۲۸٬۸۷۹ لیر |
| ۲ سال | ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر | ۲۳ × ۲٬۲۳۲٫۳۰ = ۵۱٬۳۴۲٫۹۰ | ۹۶۴ لیر | حدود ۵۵٬۶۶۷ لیر |
این ارقام فقط هزینههای دولتی است. هزینههای دیگری که باید در بودجه خود در نظر بگیرید: بیمه درمانی خصوصی، هزینه محضری کردن قرارداد اجاره، ترجمه رسمی مدارک، عکس بیومتریک و در صورت استفاده، دستمزد وکیل یا مشاور. دانشجویان دانشگاههای ترکیه از هزینه اقامت معافاند و اتباع چند کشور (چک، دانمارک، ایرلند، کوزوو، نپال، سریلانکا، سوریه، ترکمنستان، قبرس شمالی و فلسطین) طبق اصل عمل متقابل هزینه اقامت نمیپردازند؛ ایران در این فهرست نیست. برای برآورد کل هزینههای زندگی، مطالب هزینه اقامت ترکیه و هزینه زندگی در ترکیه را ببینید.
تمدید اقامت ترکیه
درخواست تمدید اقامت را میتوانید از ۶۰ روز پیش از پایان اقامت در سامانه e-ikamet ثبت کنید و باید پیش از پایان اعتبار اقامت این کار را انجام دهید. طبق راهنمای رسمی، اگر عذر موجهی داشته باشید، تا ۱۵ روز پس از پایان اقامت هم امکان درخواست وجود دارد، اما به آن تکیه نکنید.
طبق گزارش دفاتر حقوقی، دو دلیل رایج رد تمدید در ۲۰۲۶ اینها هستند:
- بیمه درمانی که کل مدت اقامت درخواستی را پوشش نمیدهد یا مورد قبول اداره مهاجرت نیست.
- ناهماهنگی آدرس ثبتشده در e-Devlet با آدرس اعلامشده در e-ikamet، یا قرارداد اجاره یا سند منقضیشده.
برای تمدید، علاوه بر مدارک اولیه، گواهی محل سکونت از e-Devlet و آدرس اطلاعرسانی الکترونیک (UETS) از اداره پست لازم است. اگر دلیل اقامت شما تغییر کرده (مثلاً از گردشگری به تحصیل)، بهجای تمدید باید درخواست «تغییر نوع اقامت» بدهید.
قانون ۱۲۰ روز و لغو اقامت ترکیه
اقامت کوتاهمدت در این موارد صادر نمیشود، لغو میشود یا تمدید نمیشود:
- از بین رفتن یکی از شرایط اقامت (مثلاً فروش ملک یا تمام شدن قرارداد اجاره)
- استفاده از اقامت برای هدفی غیر از هدف صدور آن، مثلاً کار بدون مجوز
- داشتن حکم اخراج یا ممنوعیت ورود
- ماندن بیش از حد مجاز خارج از ترکیه
درباره مورد آخر، ماده ۳۳ قانون جزئیات را به آییننامه اجرایی سپرده است. طبق این آییننامه و به گفته وکلای مهاجرت، اگر دارنده اقامت کوتاهمدت در یک سال اخیر در مجموع بیش از ۱۲۰ روز خارج از ترکیه بماند، اقامت او قابل لغو است. پس اگر زندگی شما بین ایران و ترکیه تقسیم شده، روزهای خروج خود را دقیق حساب کنید.
اگر درخواست اقامت شما رد یا اقامتتان لغو شد، طبق قانون میتوانید در دادگاه اداری اعتراض کنید. بند ۷ ماده ۳۱، که در ۲۰۲۴ اضافه شده، رسیدگی به این پروندهها را تسریع کرده است. در این مرحله حتماً از یک وکیل مهاجرت کمک بگیرید.
کارت اقامت ترکیه (کیملیک)
کارت اقامت، که ایرانیان به آن «کیملیک» هم میگویند، مدرک شناسایی شما در ترکیه است و شماره شناسایی خارجی (که با ۹۹ شروع میشود) روی آن درج شده است. با این شماره میتوانید حساب بانکی باز کنید، خط تلفن ثبت کنید، قرارداد اجاره ببندید و در سامانه e-Devlet ثبتنام کنید. همیشه کارت را همراه داشته باشید و اگر گم شد، از طریق e-ikamet درخواست کارت جدید بدهید. مطلب کامل را در کارت اقامت ترکیه (کیملیک کارت) بخوانید.
نکات مهم برای ایرانیان
- پیش از پایان ۹۰ روز درخواست بدهید؛ ماندن بدون اقامت هنگام خروج جریمه دارد و ممکن است ممنوعیت ورود به دنبال داشته باشد.
- اعتبار پاسپورت شما باید دستکم ۶۰ روز بیشتر از مدت اقامت درخواستی باشد.
- مدارک صادرشده در ایران (مثل سند ازدواج یا شناسنامه فرزند) باید ترجمه رسمی ترکی داشته باشند و به تأیید مقامات مربوط برسند، چون ایران عضو کنوانسیون آپوستیل نیست.
- اقامت توریستی مسیر موقت است؛ برای زندگی چندساله، از همان ابتدا مسیر تحصیلی، کاری یا خانوادگی را برنامهریزی کنید.
- اگر هدف نهایی شما پاسپورت ترکیه است، بدانید که با اقامت ملکی ۲۰۰ هزار دلاری به تابعیت نمیرسید؛ برای تابعیت سرمایهگذاری، ۴۰۰ هزار دلار لازم است. مزایای پاسپورت ترکیه را هم ببینید.
- برای انتخاب شهر محل زندگی، مطلب بهترین شهرهای ترکیه برای زندگی را بخوانید.
منابع رسمی
همه ارقام و شرایط این راهنما از منابع رسمی زیر گرفته شده است. قوانین مهاجرت ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر تصمیم مهم، آخرین وضعیت را در این منابع بررسی کنید:
- متن کامل قانون ۶۴۵۸ اتباع خارجی و حمایت بینالمللی (سامانه رسمی قوانین ترکیه)
- جدول رسمی هزینه کارت و هزینه اقامت ۲۰۲۶ – اداره مهاجرت ترکیه
- سامانه رسمی درخواست اقامت e-ikamet
- اطلاعیه رسمی محلههای بسته – اداره مهاجرت ترکیه
- پرسشهای متداول اقامت – اداره مهاجرت استانبول
- سامانه دولت الکترونیک ترکیه (e-Devlet)
سوالات متداول درباره اقامت ترکیه
ایرانیان چند روز بدون اقامت میتوانند در ترکیه بمانند؟
شهروندان ایران بدون ویزا در هر بازه ۱۸۰ روزه حداکثر ۹۰ روز میتوانند در ترکیه بمانند. برای ماندن بیشتر باید پیش از پایان این مدت از طریق سامانه e-ikamet درخواست اقامت بدهند.
هزینه اقامت یکساله ترکیه در سال ۲۰۲۶ چقدر است؟
هزینه دولتی اقامت یکساله در ۲۰۲۶ حدود ۲۸٬۸۷۹ لیر است: ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر برای ماه اول، ۱۱ ماه × ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر و ۹۶۴ لیر هزینه کارت. بیمه درمانی و هزینه محضر جداگانه حساب میشود.
با خرید خانه چند هزار دلاری میتوان اقامت ترکیه گرفت؟
از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳، ارزش ملک در تاریخ خرید باید دستکم معادل ۲۰۰ هزار دلار باشد و ملک باید مسکونی باشد و خود شما در آن زندگی کنید. ملکهای ثبتشده پیش از این تاریخ تابع قوانین قبلی هستند.
آیا با اقامت ترکیه میتوان کار کرد؟
خیر. اقامت کوتاهمدت، تحصیلی یا خانوادگی حق کار نمیدهد و برای کار باید مجوز کار گرفت. مجوز کار معتبر طبق ماده ۲۷ قانون ۶۴۵۸ بهجای اقامت حساب میشود.
اقامت دائم ترکیه بعد از چند سال داده میشود؟
پس از دستکم ۸ سال اقامت بدون وقفه. اقامت تحصیلی نصف و سایر اقامتها کامل حساب میشوند. اگر در یک سال بیش از ۶ ماه یا در ۵ سال اخیر بیش از ۱ سال خارج از ترکیه باشید، اقامت منقطع میشود.
اقامت توریستی ترکیه قابل تمدید است؟
از نظر قانونی بله، اما از سال ۲۰۲۵ درخواستهای تمدید با همان دلیل گردشگری در کلانشهرها اغلب رد میشود. برای اقامت طولانی بهتر است مسیر تحصیلی، کاری یا خانوادگی را انتخاب کنید.
چند روز میتوانم با اقامت ترکیه خارج از کشور بمانم؟
برای اقامت کوتاهمدت، ماندن بیش از ۱۲۰ روز در مجموع در یک سال اخیر خارج از ترکیه میتواند باعث لغو اقامت شود. اقامت دائم هم در صورت بیش از ۱ سال غیبت پیوسته (به جز درمان، تحصیل و خدمت اجباری) لغو میشود.
محلههای بسته برای اقامت در استانبول هنوز وجود دارند؟
طبق گزارش مشاوران حقوقی، از ژوئن ۲۰۲۶ این محدودیت در استانبول در عمل اعمال نمیشود، اما اطلاعیه رسمی جدیدی منتشر نشده است. پیش از امضای قرارداد اجاره، وضعیت آدرس را در e-ikamet استعلام کنید.
برای اقامت ترکیه چند قطعه عکس لازم است؟
طبق فهرست رسمی اداره مهاجرت، ۲ قطعه عکس بیومتریک با زمینه سفید که در ۶ ماه اخیر گرفته شده و مطابق استاندارد ICAO باشد.
رسیدگی به درخواست اقامت ترکیه چقدر طول میکشد؟
طبق قانون، اداره مهاجرت تا ۹۰ روز از تکمیل مدارک فرصت دارد. در این مدت با رسید درخواست میتوانید از ترکیه خارج شوید، به شرط آنکه هر بار ظرف ۱۵ روز برگردید.
1 Comment
با عرض سلام من در ترکیه خانه خریدم و به اقامت اپلای نمودم با یک دختر و یک پسرم ولی فعلا مدت شش ماه میشود ولی خبری از اقامت مایان نیست و اګر به ۱۵۷ زنګ مزینیم میګوید در پروسه است و در سایط هم چک میکنیم لطفا مرا کمک نماید در زمینه مایان چی اقدام کنیم و من از افغانستان استم و در اسینورت خانه خریدم