آخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) — ارقام این مقاله بر اساس گزارش یکپارچه سالانه ۲۰۲۵ و صفحات رسمی روابط سرمایه‌گذاران سابانجی هلدینگ، ویکی‌پدیا، اطلاعیه‌های بورس استانبول و اخبار اقتصادی معتبر تا تاریخ انتشار جمع‌آوری شده است.
هلدینگ سابانجی (Sabancı Holding) یکی از دو غول اقتصادی خانوادگی ترکیه در کنار کوچ هلدینگ است که از بانکداری و انرژی تا سیمان، لاستیک و خردهفروشی فعالیت می‌کند و سهام آن با نماد SAHOL در بورس استانبول معامله میشود. این هلدینگ در سال ۱۹۶۷ پس از درگذشت بنیان‌گذارش، حاجی عمر سابانجی، به شکل رسمی تأسیس شد و امروز با بیش از ۶۳ هزار کارمند در ۱۸ کشور، یکی از تأثیرگذارترین بازیگران اقتصاد ترکیه محسوب میشود. برای ایرانیانی که به اقتصاد ترکیه، فرصت‌های شغلی در شرکتهای بزرگ یا حتی خرید سهام بورس استانبول علاقه دارند، شناخت ساختار این هلدینگ نقطه شروع خوبی است.
خلاصه مطلب: سابانجی هلدینگ در ۱۹۶۷ تأسیس شد، خانواده سابانجی سهامدار اصلی آن است و از مارس ۲۰۲۵ برای اولین بار یک مدیر غیرخانوادگی (حایری چولهاجی) ریاست هیئت مدیره را برعهده دارد. این گروه در بانکداری (اکبانک)، انرژی (انرژیسا)، سیمان (چیمسا و آکچانسا)، صنایع نساجی صنعتی (کوردسا)، لاستیک (بریسا) و خردهفروشی (تکنوسا و پیش‌تر کارفورسا) فعالیت می‌کند. سهام SAHOL امروز حدود ۸۶ لیر است، اما قیمت سهام دائماً در نوسان است. در سال ۲۰۲۶ سابانجی سهم خود در کارفورسا را برای فروش به یِنی مغازه‌جیلیک (مالک زنجیره A101) گذاشته و از سال ۲۰۲۲ نیز از صنعت تنباکو (فیلسا) کاملاً خارج شده است.
هلدینگ سابانجی چیست و چرا برای ایرانیان اهمیت دارد؟
در اقتصاد ترکیه، «هلدینگ» به گروهی از شرکت‌ها گفته میشود که همگی زیر چتر یک شرکت مادر و معمولاً تحت مالکیت یک خانواده بزرگ فعالیت می‌کنند؛ ساختاری که ریشه در دوره صنعتی‌شدن ترکیه در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ دارد. سابانجی هلدینگ و رقیب تاریخی‌اش کوچ هلدینگ دو نمونه شاخص این مدل‌اند: هر دو در بانکداری، انرژی، خودرو یا صنایع سنگین و خردهفروشی شعبه دارند و سهام شرکت مادر و بسیاری از زیرمجموعه‌هایشان در بورس استانبول معامله میشود.
این موضوع برای ایرانیان چند دلیل عملی دارد. نخست، شرکتهای زیرمجموعه سابانجی مانند اکبانک یکی از بزرگترین کارفرمایان ترکیه‌اند و بسیاری از ایرانیان مقیم ترکیه یا با آن‌ها به‌عنوان بانک طرف حساب می‌شوند یا به دنبال فرصت شغلی در چنین شرکت‌هایی هستند؛ در این باره بالاترین حقوق‌ها در ترکیه را هم بخوانید. دوم، بسیاری از سرمایه‌گذاران خارجی از جمله ایرانیان مقیم ترکیه به بورس استانبول به‌عنوان یک بازار جایگزین برای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم لیر نگاه می‌کنند و SAHOL یکی از سهام‌های شاخص این بازار است. سوم، شناخت ساختار هلدینگ‌های بزرگ به کسانی که قصد ثبت شرکت در ترکیه یا فعالیت اقتصادی در این کشور را دارند کمک می‌کند تا فضای رقابتی بازار را بهتر بشناسند.
تاریخچه هلدینگ سابانجی: از حاجی عمر سابانجی تا امروز
داستان سابانجی از یک کارگر ساده کارخانه پنبه در آدانا آغاز شد. حاجی عمر سابانجی در اوایل قرن بیستم فعالیت تجاری خود را در جنوب ترکیه با تجارت پنبه و منسوجات شروع کرد و به‌تدریج وارد صنایع دیگر شد. پس از درگذشت او در سال ۱۹۶۶، فرزندانش در سال ۱۹۶۷ ساختار «هلدینگ» را رسمی کردند تا مدیریت مجموعه رو به رشد شرکتهای خانوادگی را یکپارچه کنند.
| سال | رویداد کلیدی |
|---|---|
| اوایل دهه ۱۹۰۰ | حاجی عمر سابانجی فعالیت تجاری خود را در آدانا با تجارت پنبه آغاز می‌کند |
| ۱۹۶۶ | درگذشت حاجی عمر سابانجی |
| ۱۹۶۷ | تأسیس رسمی هلدینگ سابانجی توسط فرزندان او |
| ۱۹۷۴ | انتقال دفتر مرکزی از آدانا به منطقه لوند استانبول |
| ۱۹۹۴ | تأسیس دانشگاه سابانجی زیر نظر بنیاد سابانجی |
| ۱۹۹۷ | عرضه سهام هلدینگ سابانجی در بورس استانبول |
| ۲۰۰۴ | درگذشت ساکیپ سابانجی و آغاز دوره ریاست گولر سابانجی |
| ۲۰۱۸ | عرضه اولیه ۲۰ درصد سهام انرژیسا انرژی در بورس استانبول |
| ۲۰۲۲ | خروج کامل سابانجی از صنعت تنباکو با فروش سهام فیلسا به فیلیپ موریس بین‌الملل |
| ۲۰۲۵ | پایان ۲۱ سال ریاست گولر سابانجی و آغاز ریاست حایری چولهاجی، اولین رئیس غیرخانوادگی |
| ۲۰۲۶ | توافق برای فروش سهام کارفورسا به یِنی مغازه‌جیلیک، مالک زنجیره A101 |
امروز نسل سوم و چهارم خانواده سابانجی، فرزندان و نوادگان ساکیپ سابانجی و برادرانش، بخش عمده مدیریت راهبردی گروه را در کنار مدیران حرفه‌ای برعهده دارند. ساختمانی که با نام «موزه ساکیپ سابانجی» در استانبول شناخته میشود، پیش‌تر یکی از خانه‌های تابستانی خانواده بود.
ساختار مالکیت و رهبری سابانجی هلدینگ در ۲۰۲۶
بر اساس گزارش سالانه ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ، خانواده سابانجی بهصورت مشترک بزرگترین سهامدار شرکت است و ۵۳٫۲ درصد از سهام هلدینگ بهصورت عمومی در بورس استانبول معامله میشود. تغییر بزرگ رهبری این گروه در مارس ۲۰۲۵ رخ داد: پس از ۲۱ سال ریاست گولر سابانجی (از ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۵)، مجمع عمومی سالانه در ۲۷ مارس ۲۰۲۵ حایری چولهاجی را به‌عنوان رئیس هیئت مدیره برگزید؛ این نخستین‌بار در تاریخ گروه است که فردی خارج از خانواده سابانجی این سمت را برعهده می‌گیرد. چولهاجی نزدیک به ۳۵ سال سابقه کار در گروه سابانجی دارد و پیش از این معاون هیئت مدیره اکبانک بود.
| نقش | فرد | دوره |
|---|---|---|
| بنیان‌گذار | حاجی عمر سابانجی | تا ۱۹۶۶ |
| رئیس هیئت مدیره | ساکیپ سابانجی | تا ۲۰۰۴ |
| رئیس هیئت مدیره | گولر سابانجی | ۲۰۰۴ تا مارس ۲۰۲۵ |
| رئیس هیئت مدیره فعلی | حایری چولهاجی (اولین رئیس غیرخانوادگی) | از مارس ۲۰۲۵ |
| نایب رئیس هیئت مدیره | ارول سابانجی | از ۲۰۲۵ |
گولر سابانجی پس از کناره‌گیری از ریاست هیئت مدیره، همچنان ریاست هیئت امنای بنیاد سابانجی، ریاست بنیان‌گذار هیئت امنای دانشگاه سابانجی و ریاست هیئت مدیره موزه ساکیپ سابانجی را برعهده دارد. خانواده سابانجی همچنان در فهرست ثروتمندترین خانواده‌های ترکیه قرار دارد؛ طبق فهرست فوربس در آوریل ۲۰۲۵، علی اسماعیل سابانجی با دارایی نزدیک به ۹۶۰ میلیون دلار سی‌وچهارمین فرد ثروتمند ترکیه اعلام شد. برای آشنایی با دیگر خانواده‌های ثروتمند ترکیه، ثروتمندترین افراد ترکیه را ببینید.
شرکتهای زیرمجموعه سابانجی هلدینگ در ۲۰۲۶
سابانجی هلدینگ در پنج حوزه اصلی فعالیت می‌کند: بانکداری و خدمات مالی، انرژی و فناوری‌های اقلیمی، فناوری‌های مواد (سیمان و نساجی صنعتی)، فناوری‌های دیجیتال و بخش خردهفروشی. تا پایان سال ۲۰۲۵ این گروه ۱۱ زیرمجموعه پذیرفته‌شده در بورس استانبول داشت که مجموع ارزش بازار آن‌ها به همراه خود هلدینگ حدود ۶ درصد از کل ارزش بازار بورس استانبول را تشکیل می‌دهد.
| شرکت | بخش فعالیت | رابطه مالکیت با سابانجی هلدینگ | وضعیت بورسی |
|---|---|---|---|
| اکبانک (Akbank) | بانکداری | بزرگترین سهامدار؛ کنترل اصلی در دست خانواده و هلدینگ سابانجی | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (AKBNK) |
| انرژیسا انرژی (Enerjisa Enerji) | توزیع و خردهفروشی برق | مشارکت ۴۰ درصدی با E.ON آلمان؛ ۲۰ درصد سهام آزاد از ۲۰۱۸ | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (ENJSA) |
| چیمسا (Çimsa) | تولید سیمان | زیرمجموعه اصلی سیمان گروه؛ مالک ۵۱ درصد سهام آفیون چیمنتو | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (CIMSA) |
| آکچانسا (Akçansa) | تولید سیمان | مشارکت با هایدلبرگ متریالز آلمان؛ حدود ۴۵ درصد سهم مؤثر سابانجی | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (AKCNS) |
| کوردسا (Kordsa) | الیاف صنعتی و تقویت‌کننده لاستیک | سهامدار اصلی و کنترل‌کننده از سال تأسیس (۱۹۷۳) | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (KORDS) |
| بریسا (Brisa) | تولید لاستیک | مشارکت با بریج‌استون ژاپن | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (BRISA) |
| تکنوسا (Teknosa) | خردهفروشی لوازم الکترونیک | سهامدار اصلی؛ طبق آخرین گزارش‌های موجود بیش از ۶۰ درصد سهام | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (TKNSA) |
| آک‌سیگورتا (Aksigorta) | بیمه | مشارکت با گروه بیمه Ageas بلژیک، کنترل مشترک | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (AKGRT) |
| آگسا (Agesa) | بیمه عمر و بازنشستگی | مشارکت با Ageas بلژیک | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (AGESA) |
| کارفورسا (Carrefoursa) | خردهفروشی زنجیره‌ای | ۵۷٫۱۲٪ سهم سابانجی؛ در حال فروش به یِنی مغازه‌جیلیک (توافق آوریل ۲۰۲۶، منتظر تأیید نهاد رقابت) | پذیرفته‌شده در بورس استانبول (CRFSA) |
| فیلسا (Philsa، سابقاً فیلیپ موریس سابانجی) | دخانیات | دیگر زیرمجموعه سابانجی نیست؛ سهام ۲۵ درصدی در ژانویه ۲۰۲۲ به فیلیپ موریس بین‌الملل فروخته شد | خارج از ساختار سابانجی از ۲۰۲۲ |
نکته مهمی که باید در ۲۰۲۶ بدانید این است که دو مورد از شرکتهای معروف قدیمی گروه دیگر بخشی از آن نیستند یا در حال خروج‌اند: فیلسا (تولیدکننده مشترک سیگار با فیلیپ موریس) از ژانویه ۲۰۲۲ به‌طور کامل به فیلیپ موریس بین‌الملل منتقل شد، و در آوریل ۲۰۲۶ سابانجی هلدینگ همراه با کارفور فرانسه توافق کرد سهام کارفورسا را به یِنی مغازه‌جیلیک (مالک زنجیره تخفیفی A101) با ارزش ۳۲۵ میلیون دلار بفروشد؛ این معامله هنوز نیازمند تأیید نهاد رقابت ترکیه است. اگر با فروشگاه‌های زنجیره‌ای دیگر ترکیه آشنا نیستید، فروشگاه‌های بیم و فروشگاه‌های میگروس را هم بخوانید که رقبای اصلی کارفورسا و تکنوسا در بازار خردهفروشی ترکیه هستند.
سابانجی و اکبانک: ستون مالی گروه
از میان همه زیرمجموعههای سابانجی، اکبانک بزرگترین و مهمترین آن‌هاست. این بانک در سال ۱۹۴۸ تأسیس شد و از سال ۱۹۶۶ خانواده سابانجی کنترل اصلی آن را در دست گرفت. اکبانک یکی از پنج بانک خصوصی بزرگ ترکیه از نظر دارایی است و بخش قابل توجهی از سود سالانه سابانجی هلدینگ را تشکیل می‌دهد. بر اساس گزارش عملکرد ۲۰۲۵ هلدینگ، عملکرد بخش بانکداری همچنان محرک اصلی سودآوری کل گروه بوده است.
برای ایرانیانی که در ترکیه زندگی می‌کنند یا با نظام بانکی این کشور سروکار دارند، دو موضوع مرتبط اهمیت دارد: نحوه افتتاح حساب بانکی ایرانیان در ترکیه و همچنین وضعیت نرخ سود بانکی در ترکیه که مستقیماً روی سودآوری بانک‌هایی مانند اکبانک اثر می‌گذارد. نوسان نرخ بهره بانک مرکزی ترکیه یکی از عواملی است که سرمایه‌گذاران هنگام بررسی سهام SAHOL و AKBNK آن را دنبال می‌کنند، چون بخش بزرگی از درآمد سابانجی هلدینگ از طریق سود این بانک تأمین میشود.
عملکرد مالی سابانجی هلدینگ در سال ۲۰۲۵
طبق گزارش یکپارچه سالانه ۲۰۲۵ و اطلاعیه‌های فصلی سابانجی هلدینگ، درآمد تلفیقی گروه در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل تقریباً بدون تغییر باقی ماند، اما سودآوری عملیاتی بهبود یافت. توجه کنید که رقم دلاری زیر تنها بر اساس نرخ رسمی بانک مرکزی ترکیه (TCMB) در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ معادل ۴۸٫۸۲۰۱ لیر به ازای هر دلار محاسبه شده و صرفاً برای درک مقیاس است؛ نرخ برابری لیر و دلار هر روز تغییر می‌کند.
| شاخص مالی | رقم | سال/دوره | منبع و تاریخ |
|---|---|---|---|
| سود خالص تلفیقی | ۳٫۸ میلیارد لیر (حدود ۷۸ میلیون دلار به نرخ TCMB) | ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| رشد EBITDA ترکیبی بخش غیربانکی | ۸ درصد رشد نسبت به ۲۰۲۴ | ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| حاشیه EBITDA بخش غیربانکی | ۱۲٫۴ درصد (۸۷ واحد پایه رشد) | ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) تلفیقی | مثبت ۱ درصد (در برابر منفی ۵ درصد در ۲۰۲۴) | ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| وجه نقد خالص در سطح هلدینگ | ۸٫۵ میلیارد لیر (حدود ۱۷۴ میلیون دلار) | پایان ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| نسبت بدهی خالص به EBITDA (بخش غیربانکی) | ۱٫۶ برابر | ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
| درآمد گروه (تخمین دلاری) | حدود ۳۷٫۳۳ میلیارد دلار | ۲۰۲۴ | ویکی‌پدیای انگلیسی سابانجی هلدینگ |
| تعداد کارکنان و کشورها | بیش از ۶۳ هزار نفر در ۱۸ کشور | پایان ۲۰۲۵ | گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ |
این ارقام نشان می‌دهد سابانجی هلدینگ در سال ۲۰۲۵ با وجود رشد اسمی محدود درآمد، توانسته کیفیت سود خود را بهبود دهد و بدهی را در سطح کنترل‌شده نگه دارد. با این حال، همانند هر شرکت بورسی دیگر، عملکرد آینده تضمین‌شده نیست و این ارقام صرفاً گزارش وضعیت گذشته است، نه پیش‌بینی یا توصیه سرمایه‌گذاری.
سهام سابانجی هلدینگ (SAHOL) در بورس استانبول
سهام سابانجی هلدینگ از سال ۱۹۹۷ با نماد SAHOL در بورس استانبول (Borsa Istanbul) معامله میشود. جدول زیر یک عکس لحظه‌ای از وضعیت سهام را نشان می‌دهد؛ به یاد داشته باشید که قیمت سهام هر لحظه در حال تغییر است و ارقام زیر فقط مربوط به روز بررسی است، نه توصیه‌ای برای خرید یا فروش.
| شاخص | مقدار | تاریخ داده |
|---|---|---|
| قیمت سهام (معامله با تأخیر) | حدود ۸۶٫۳ لیر | ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| بازه ۵۲ هفته اخیر | بین ۷۳٫۹ تا ۱۱۵ لیر | تا ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| ارزش بازار سهام هلدینگ | حدود ۱۸۰٫۸ میلیارد لیر (حدود ۳٫۷ میلیارد دلار به نرخ TCMB) | ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| درصد سهام آزاد شناور هلدینگ | ۵۳٫۲ درصد | پایان ۲۰۲۵ |
| سهم SAHOL و ۱۱ زیرمجموعه بورسی از کل ارزش بازار بورس استانبول | حدود ۶ درصد | پایان ۲۰۲۳ |
تفاوت میان «ارزش بازار سهام هلدینگ» (حدود ۳٫۷ میلیارد دلار) و ارزش کل دارایی‌های زیرمجموعههای آن (که در برخی گزارش‌ها ارزش خالص دارایی گروه را تا ۱۰٫۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ برآورد کرده‌اند) طبیعی است، چون سهام هر یک از زیرمجموعههای بورسی مانند اکبانک یا انرژیسا جداگانه در بازار قیمت‌گذاری می‌شوند و مجموع آن‌ها همیشه با ارزش بازار سهام مادر یکسان نیست؛ به این پدیده در ادبیات مالی «تنزیل هلدینگ» گفته میشود.
چگونه یک سرمایه‌گذار ایرانی می‌تواند سهام بورس استانبول را بخرد؟
طبق اطلاعات رسمی بورس استانبول، هیچ محدودیتی برای خرید سهام این بازار توسط سرمایه‌گذاران خارجی از جمله اتباع ایران وجود ندارد. روند کلی این‌گونه است:
- دریافت شماره مالیاتی ترکیه (Vergi Kimlik Numarası): این شماره از اداره مالیات محلی یا از طریق دفاتر اسناد رسمی قابل دریافت است؛ جزئیات آن را در شماره مالیاتی در ترکیه بخوانید.
- انتخاب یک کارگزاری مجاز (Aracı Kurum): طبق قوانین هیئت بازار سرمایه ترکیه (SPK)، سرمایه‌گذار خارجی باید از طریق یک شرکت کارگزاری دارای مجوز رسمی اقدام کند؛ فهرست کارگزاری‌های عضو در سایت بورس استانبول در دسترس است.
- افتتاح حساب کارگزاری و در صورت نیاز حساب بانکی: برای واریز و برداشت وجه معمولاً به یک حساب بانکی در ترکیه نیاز است؛ اگر مقیم ترکیه هستید افتتاح حساب بانکی ایرانیان در ترکیه را ببینید.
- ثبت سهام در مرکز سپرده‌گذاری مرکزی (MKK): پس از خرید، مالکیت سهام مستقیماً به نام سرمایه‌گذار در MKK ثبت میشود که تضمین‌کننده مالکیت مستقل از کارگزاری است.
- پیگیری اطلاعیه‌های رسمی از طریق سامانه افشای عمومی (KAP): همه شرکتهای پذیرفته‌شده در بورس استانبول از جمله سابانجی هلدینگ، گزارش‌های مالی و اطلاعیه‌های مهم خود را در این سامانه منتشر می‌کنند.
تبدیل ارز نیز بخشی از این فرایند است؛ اگر قصد تبدیل ریال یا ارزهای دیگر به لیر برای این منظور دارید، صرافی در استانبول را هم بخوانید. این بخش صرفاً توضیح فرایند عمومی خرید سهام در بورس استانبول است و هیچ توصیه‌ای برای خرید یا نخریدن سهام SAHOL یا هر نماد دیگری نیست؛ تصمیم سرمایه‌گذاری بر عهده خود شماست و پیش از هر اقدامی توصیه میشود از یک مشاور حقوقی و مالی مستقل و مجاز مشورت بگیرید.
هلدینگ‌های ترکیه چگونه کار می‌کنند؟ مقایسه سابانجی و کوچ هلدینگ
برای درک بهتر جایگاه سابانجی، مقایسه آن با بزرگترین رقیبش، کوچ هلدینگ، کمک می‌کند. هر دو گروه از دوره تأسیس جمهوری ترکیه رشد کرده‌اند و امروز در بخش‌های مشابهی مانند بانکداری، انرژی و خردهفروشی حضور دارند، اما تفاوت‌های ساختاری هم دارند.
| ویژگی | سابانجی هلدینگ | کوچ هلدینگ |
|---|---|---|
| سال تأسیس (به شکل هلدینگ) | ۱۹۶۷ | ۱۹۶۳ (فعالیت تجاری از ۱۹۲۶) |
| بنیان‌گذار | حاجی عمر سابانجی | وهبی کوچ |
| نماد بورسی شرکت مادر | SAHOL | KCHOL |
| زیرمجموعه بانکی | اکبانک | یاپی کردی |
| زیرمجموعه انرژی | انرژیسا (با E.ON) | توپاش و آیگاز |
| زیرمجموعه صنعتی مشهور | کوردسا، بریسا، چیمسا | آرچلیک (لوازم خانگی)، فورد اوتوسان |
| رهبری فعلی | حایری چولهاجی (نخستین رئیس غیرخانوادگی، از ۲۰۲۵) | همچنان زیر نظر خانواده کوچ |
نکته جالب این است که هر دو گروه بخشی از دارایی‌های خود را در قالب سرمایه‌گذاری مشترک با شرکتهای بین‌المللی معروف اداره می‌کنند: سابانجی با E.ON، بریج‌استون و Ageas، و کوچ با فورد و یونی‌کردیت. البته صنعت ترکیه فقط به این دو هلدینگ محدود نیست؛ گروه‌های تخصصی‌تری مانند هلدینگ کاله در حوزه‌هایی مانند قفل، سرامیک و صنایع فلزی فعالیت می‌کنند و کارخانه‌های بسیاری از این هلدینگ‌ها از جمله کوردسا و بریسا در شهرک‌های صنعتی ترکیه مستقر هستند.
دانشگاه سابانجی، بنیاد سابانجی و موزه ساکیپ سابانجی
فعالیت خانواده سابانجی محدود به اقتصاد نیست. بنیاد سابانجی (Sabancı Vakfı) در سال ۱۹۷۴ برای فعالیت‌های خیریه و آموزشی تأسیس شد. دانشگاه سابانجی، یکی از شناخته‌شده‌ترین دانشگاه‌های خصوصی ترکیه، در سال ۱۹۹۴ زیر نظر این بنیاد تأسیس و نخستین دوره تحصیلی آن در سال ۱۹۹۹ در پردیس توزلای استانبول آغاز شد؛ این دانشگاه به‌عنوان اولین دانشگاه «بدون دپارتمان» ترکیه شناخته میشود. موزه ساکیپ سابانجی نیز در یکی از عمارت‌های ساحلی خانواده در امیرگان استانبول قرار دارد و مجموعه‌ای از آثار خوشنویسی عثمانی و نقاشی‌های اروپایی از جمله آثار پیکاسو، مونه و رامبراند را در خود جای داده است. گولر سابانجی پس از کناره‌گیری از ریاست هیئت مدیره هلدینگ، همچنان مسئولیت هر سه این نهاد را برعهده دارد.
تحولات مهم اخیر: خروج از تنباکو و فروش کارفورسا
دو تصمیم استراتژیک اخیر سابانجی هلدینگ نشان می‌دهد این گروه پرتفوی خود را به‌طور فعال بازآرایی می‌کند. نخست، در ژانویه ۲۰۲۲ سابانجی پس از تأیید هیئت رقابت ترکیه، تمام سهام خود در فیلسا و شرکت پخش آن (PMSA) را با مبلغی معادل ۲٫۷ میلیارد لیر به فیلیپ موریس بین‌الملل واگذار کرد و به‌طور کامل از صنعت دخانیات خارج شد؛ بنابراین برخلاف برخی منابع قدیمی، فیلسا دیگر بخشی از گروه سابانجی نیست.
دوم و مهم‌تر، در ۱۹ آوریل ۲۰۲۶ کارفور فرانسه اعلام کرد به‌همراه سابانجی هلدینگ، سهام کارفورسا را به یِنی مغازه‌جیلیک، مالک زنجیره فروشگاه‌های تخفیفی A101، واگذار می‌کند. طبق این توافق، سهم ۵۷٫۱۲ درصدی سابانجی هلدینگ به‌همراه سهم ۳۲٫۱۶ درصدی کارفور ندرلند (مجموعاً ۸۹٫۲۸ درصد از کارفورسا) با ارزش کل ۳۲۵ میلیون دلار به این خریدار منتقل میشود. این معامله بخشی از بازبینی راهبردی کارفور در سطح جهانی از ابتدای ۲۰۲۵ است و هنوز منتظر تأیید نهایی نهاد رقابت ترکیه است؛ یعنی تا تاریخ انتشار این مقاله، کارفورسا رسماً هنوز بخشی از ساختار سابانجی محسوب میشود.
اشتباهات و باورهای رایج نادرست درباره سابانجی هلدینگ
| باور رایج | واقعیت به‌روز |
|---|---|
| «فیلسا هنوز شریک سابانجی در صنعت سیگار است» | از ژانویه ۲۰۲۲ سهام فیلسا به‌طور کامل به فیلیپ موریس بین‌الملل منتقل شده است |
| «کارفورسا برای همیشه بخش خردهفروشی سابانجی می‌ماند» | توافق فروش سهام کارفورسا به یِنی مغازه‌جیلیک از آوریل ۲۰۲۶ در انتظار تأیید نهاد رقابت است |
| «گولر سابانجی همچنان رئیس هیئت مدیره است» | از مارس ۲۰۲۵ حایری چولهاجی، نخستین رئیس غیرخانوادگی گروه، این سمت را برعهده دارد |
| «خرید سهام SAHOL یعنی خرید مستقیم سهام اکبانک یا انرژیسا» | سهام هلدینگ و هر زیرمجموعه بورسی جداگانه قیمت‌گذاری می‌شوند و ارزش‌شان لزوماً برابر نیست |
| «هزینه دولتی یا مالیاتی خرید سهام برای خارجی‌ها با ایرانی‌ها فرق دارد» | قوانین بورس استانبول برای سرمایه‌گذاران خارجی یکسان است و تابعیت مانع خرید نمی‌شود |
| «این مقاله توصیه به خرید سهام سابانجی است» | این مقاله فقط اطلاعات عمومی و تاریخی ارائه می‌دهد و هیچ توصیه سرمایه‌گذاری‌ای در آن نیست |
سوالات متداول درباره هلدینگ سابانجی
منابع رسمی و معتبر
- صفحه رسمی سابانجی هلدینگ درباره واحدهای کسب‌وکار
- گزارش عملکرد و چشم‌انداز ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ
- درباره سابانجی هلدینگ در گزارش سالانه ۲۰۲۵
- ویکی‌پدیای انگلیسی، مدخل سابانجی هلدینگ
- دیلی صباح؛ کناره‌گیری گولر سابانجی از ریاست هیئت مدیره پس از ۲۱ سال
- تورکیه‌تودی؛ خروج کارفور از ترکیه و فروش کارفورسا به یِنی مغازه‌جیلیک
- راهنمای سرمایه‌گذاران تازه‌وارد بورس استانبول
- قیمت لحظه‌ای سهام SAHOL در investing.com
هلدینگ سابانجی در چه سالی و توسط چه کسی تأسیس شد؟
ریشه فعالیت تجاری خانواده سابانجی به اوایل قرن بیستم و تجارت پنبه توسط حاجی عمر سابانجی در آدانا برمی‌گردد؛ اما ساختار رسمی «هلدینگ سابانجی» در سال ۱۹۶۷، پس از درگذشت او در ۱۹۶۶، توسط فرزندانش تشکیل شد.
نماد سهام سابانجی هلدینگ در بورس استانبول چیست؟
نماد سهام شرکت مادر SAHOL است که از سال ۱۹۹۷ در بورس استانبول معامله میشود. بسیاری از زیرمجموعههای آن مانند اکبانک (AKBNK) و انرژیسا (ENJSA) هم نمادهای جداگانه خودشان را دارند.
چه کسی در حال حاضر رئیس هیئت مدیره سابانجی هلدینگ است؟
از ۲۷ مارس ۲۰۲۵، حایری چولهاجی رئیس هیئت مدیره است؛ او نخستین فردی است که بدون تعلق به خانواده سابانجی این سمت را برعهده گرفته و جایگزین گولر سابانجی شده که ۲۱ سال این سمت را داشت.
آیا فیلیپ موریس سابانجی (فیلسا) هنوز بخشی از هلدینگ سابانجی است؟
خیر. سابانجی هلدینگ در ژانویه ۲۰۲۲ تمام سهام خود در فیلسا را به فیلیپ موریس بین‌الملل فروخت و از آن زمان دیگر هیچ سهمی در این شرکت ندارد.
مهمترین شرکتهای زیرمجموعه سابانجی هلدینگ کداماند؟
اکبانک در بانکداری، انرژیسا در انرژی، چیمسا و آکچانسا در سیمان، کوردسا در الیاف صنعتی، بریسا در لاستیک، و تکنوسا و کارفورسا (در حال واگذاری) در خردهفروشی از مهمترین زیرمجموعههای این گروه هستند.
آیا کارفورسا هنوز متعلق به سابانجی هلدینگ است؟
بله، تا تاریخ انتشار این مقاله. در آوریل ۲۰۲۶ توافقی برای فروش سهام سابانجی و کارفور فرانسه در کارفورسا به یِنی مغازه‌جیلیک امضا شده، اما این معامله هنوز منتظر تأیید نهاد رقابت ترکیه است.
آیا سرمایه‌گذاران ایرانی می‌توانند سهام سابانجی هلدینگ (SAHOL) را بخرند؟
طبق قوانین بورس استانبول، محدودیت تابعیتی برای خرید سهام وجود ندارد. سرمایه‌گذار خارجی باید شماره مالیاتی ترکیه بگیرد و از طریق یک کارگزاری دارای مجوز SPK حساب باز کند. این توضیح یک فرایند عمومی است، نه توصیه سرمایه‌گذاری.
سابانجی هلدینگ در سال ۲۰۲۵ چقدر سود کرد؟
بر اساس گزارش عملکرد ۲۰۲۵ سابانجی هلدینگ، سود خالص تلفیقی گروه ۳٫۸ میلیارد لیر بود و بازده حقوق صاحبان سهام از منفی ۵ درصد در ۲۰۲۴ به مثبت ۱ درصد در ۲۰۲۵ رسید.
خانواده سابانجی چند درصد سهام هلدینگ را در اختیار دارد؟
طبق گزارش سالانه ۲۰۲۵، خانواده سابانجی بزرگترین سهامدار هلدینگ است و ۵۳٫۲ درصد از سهام آن بهصورت آزاد و عمومی در بورس استانبول معامله میشود؛ مابقی نزد خانواده و نهادهای وابسته است.
تفاوت اصلی سابانجی هلدینگ و کوچ هلدینگ چیست؟
هر دو هلدینگ خانوادگی و چندبخشیاند، اما سابانجی بیشتر با اکبانک، انرژیسا و کوردسا شناخته میشود درحالیکه کوچ با آرچلیک، فورد اوتوسان و یاپی کردی معروف است. از سال ۲۰۲۵ سابانجی همچنین اولین رئیس غیرخانوادگی خود را دارد.
No comment yet, add your voice below!