آخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) — این راهنما بر پایه فرمان ریاست‌جمهوری ترکیه (۱۰ ژوئیه ۲۰۲۰)، بیانیه‌های رسمی یونسکو، وب‌سایت رسمی موزه‌های ترکیه (muze.gen.tr) و گزارش‌های آناتولی و دیلی صباح تا تابستان ۲۰۲۶ نوشته شده است.
ویدیوی راهنمای بازدید از مسجد ایاصوفیه
مسجد ایاصوفیه استانبول، که تا سال ۲۰۲۰ با نام موزه ایاصوفیه شناخته می‌شد، امروز یک مسجد فعال است و برخلاف بسیاری از مطالب قدیمی فارسی، دیگر بلیط موزه یا کارت موزه استانبول برای ورود به آن کاربردی ندارد. این بنای ۱۵۰۰ ساله در طول تاریخ خود سه بار ماهیت اصلی‌اش تغییر کرده: از کلیسای بزرگ بیزانس در سال ۵۳۷ میلادی، به مسجد عثمانی در سال ۱۴۵۳، سپس موزه ملی در سال ۱۹۳۴ و دوباره مسجد از سال ۲۰۲۰. در این مقاله تاریخچه دقیق، ماجرای فرمان ۲۰۲۰ و رای دادگاه، وضعیت ثبت یونسکو، قوانین لباس و آداب بازدید از یک مسجد فعال، هزینه واقعی ورود برای گردشگران خارجی در ۲۰۲۶ (که دیگر رایگان نیست)، ساعات بازدید و تاثیر اوقات نماز، و جاذبههای نزدیک آن را با منابع رسمی بررسی میکنیم.
خلاصه مهم‌ترین نکات: ایاصوفیه از ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰ دوباره مسجد فعال است و برای عبادت رایگان است، اما از ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴ گردشگران خارجی برای بازدید فرهنگی از طبقه بالا باید ۲۵ یورو (حدود ۱٬۳۹۰ لیر) بلیط بخرند. کف اصلی فقط برای نمازگزاران باز است و گردشگران از راهروی طبقه بالا که موزاییکهای بیزانسی در آن قرار دارد بازدید میکنند. کارت موزه استانبول برای ایاصوفیه اعتبار ندارد. ثبت جهانی یونسکو (بخشی از «مناطق تاریخی استانبول»، از ۱۹۸۵) با تغییر کاربری به مسجد لغو نشده، هرچند یونسکو رسماً نگرانی خود را اعلام کرد.
ایاصوفیه چیست و چرا نامش گیج‌کننده شده است؟
ایاصوفیه (Hagia Sophia یا Ayasofya) در زبان یونانی به معنای «حکمت مقدس» است، نه نام یک قدیس خاص. همین موضوع باعث سردرگمی بسیاری از فارسی‌زبانان شده که گمان میکنند «صوفیه» به عرفان یا تصوف مربوط است. نام رسمی امروزی این بنا «مسجد کبیر ایاصوفیه» (Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi) است و اداره آن برعهده ریاست امور دینی ترکیه (Diyanet) است، در حالی که تا سال ۲۰۲۰ با نام «موزه ایاصوفیه» زیر نظر وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه اداره می‌شد. اگر پیش‌تر مطلبی درباره «موزه ایاصوفیه» یا «بلیط موزه ایاصوفیه» خوانده‌اید، احتمالاً محتوای آن مربوط به قبل از ۲۰۲۰ است. ایاصوفیه در محله سلطان‌احمد در بخش اروپایی استانبول قرار دارد، دقیقاً روبه‌روی مسجد سلطان احمد (مسجد آبی) و در فاصله چند دقیقه پیاده تا کاخ توپکاپی.
تاریخچه ایاصوفیه: از کلیسای بیزانس تا مسجد امروزی
تاریخچه ایاصوفیه یکی از پرفرازونشیب‌ترین تاریخچه‌های بناهای مذهبی جهان است. جدول زیر مهم‌ترین رویدادهای آن را از منابع تاریخی و رسمی به ترتیب زمانی نشان می‌دهد:
| دوره | رویداد | توضیح |
|---|---|---|
| ۳۶۰ میلادی | ساخت اولین بنا | کلیسای چوبی «مگاله اکلیسیا» به دستور کنستانتیوس دوم ساخته شد |
| ۴۰۴ و ۵۳۲ میلادی | دو بار تخریب | بنا در شورش‌ها، از جمله شورش نیکا در ۵۳۲، به آتش کشیده و ویران شد |
| ۵۳۷ میلادی | ساخت بنای فعلی | امپراتور ژوستینیان اول (Justinian I) بنای کنونی را با طراحی ایسیدوروس و آنتمیوس ساخت و آن را کلیسای جامع امپراتوری بیزانس کرد |
| ۱۴۵۳ | فتح استانبول و تبدیل به مسجد | سلطان محمد فاتح پس از فتح قسطنطنیه، همان روز اول دستور تبدیل کلیسا به مسجد را داد؛ چهار مناره بعدها اضافه شد |
| ۱۹۳۴ | فرمان تبدیل به موزه | هیئت وزیران دولت آتاتورک در ۲۴ نوامبر ۱۹۳۴ ایاصوفیه را موزه ملی اعلام کرد؛ موزه در ۱ فوریه ۱۹۳۵ به روی عموم باز شد |
| ۱۹۸۵ | ثبت جهانی یونسکو | ایاصوفیه به‌عنوان بخشی از «مناطق تاریخی استانبول» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد |
| ۲۰۲۰ | بازگشت به مسجد | دیوان عالی اداری ترکیه فرمان ۱۹۳۴ را باطل کرد و رئیس‌جمهور اردوغان همان روز، ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۰، فرمان بازگشایی آن به‌عنوان مسجد را امضا کرد |
| ۲۰۲۴ | هزینه ورود گردشگران | از ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴ ورودی جداگانه و بلیط ۲۵ یورویی برای گردشگران خارجی برقرار شد |
طبق گزارش‌های تاریخی، ایاصوفیه در دوران بیزانس محل تاج‌گذاری امپراتوران و یکی از بزرگ‌ترین کلیساهای جهان مسیحیت ارتدوکس بود. در جریان جنگ صلیبی چهارم (۱۲۰۴)، صلیبیون لاتین بسیاری از اشیای قیمتی آن را غارت کردند و برای مدتی کلیسای کاتولیک شد، پیش از آنکه دوباره به کلیسای ارتدوکس بازگردد. پس از فتح ۱۴۵۳، سلطان محمد فاتح شخصاً در آن نماز گزارد و از آن پس تا ۱۹۳۴، یعنی ۴۸۱ سال، ایاصوفیه مسجد بود.
فرمان ۲۰۲۰: چگونه ایاصوفیه دوباره مسجد شد؟
در تاریخ ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۰، دیوان عالی اداری ترکیه (Danıştay)، بالاترین مرجع قضایی اداری کشور، به دنبال شکایت چندین‌ساله یک انجمن مذهبی و خیریه ترک که مالکیت وقفی بنا را دنبال می‌کرد، سرانجام فرمان سال ۱۹۳۴ هیئت وزیران را که ایاصوفیه را موزه اعلام کرده بود باطل کرد. دادگاه استدلال کرد که سند وقف اولیه این بنا را مسجد تعریف کرده و استفاده از آن به شکلی غیر از مسجد از نظر قانونی ممکن نیست. تنها چند دقیقه پس از این رای، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، فرمانی امضا کرد که مدیریت ایاصوفیه را از وزارت فرهنگ و گردشگری به ریاست امور دینی (Diyanet) منتقل کرد. نخستین نماز جمعه در ایاصوفیه پس از ۸۶ سال، در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰ برگزار شد.
این تصمیم واکنش‌های بین‌المللی گسترده‌ای از جمله از سوی یونان، آمریکا و یونسکو به همراه داشت، اما دولت ترکیه آن را اعمال حاکمیت ملی و بازگشت به وضعیت حقوقی اصلی بنا دانست. طبق گزارش آناتولی (خبرگزاری رسمی ترکیه)، تا تابستان ۲۰۲۴ حدود ۲۵ میلیون نفر از ایاصوفیه به‌عنوان مسجد بازدید کرده‌اند؛ یعنی بهطور میانگین سالانه ۶ تا ۷ میلیون و روزانه حدود ۵۰ هزار بازدیدکننده، که آن را یکی از پربازدیدترین بناهای تاریخی استانبول نگه داشته است.
آیا ثبت یونسکو ایاصوفیه بعد از تبدیل به مسجد لغو شد؟
خیر. ایاصوفیه بهطور مستقل در فهرست یونسکو نیست؛ بلکه بخشی از پرونده بزرگ‌تر «مناطق تاریخی استانبول» (Historic Areas of Istanbul) است که در سال ۱۹۸۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و شامل محوطه باستانی سلطان‌احمد (هیپودروم، ایاصوفیه، ایارینی و کاخ توپکاپی)، مسجد سلیمانیه، مسجد زیرک و باروهای تاریخی استانبول می‌شود. این ثبت جهانی همچنان پابرجاست. با این حال، یونسکو در بیانیه رسمی مدیرکل خود پس از تصمیم ۲۰۲۰ اعلام کرد که «عمیقاً از این تصمیم که بدون اطلاع‌رسانی قبلی به یونسکو گرفته شد ابراز تاسف می‌کند» و یادآور شد که دولت‌های عضو موظف‌اند تغییراتی در سایت‌های ثبت‌شده ایجاد نکنند که به ارزش جهانی برجسته آن‌ها آسیب برساند. یونسکو در پی این بیانیه، هیاتی کارشناسی را از ۵ تا ۹ اکتبر ۲۰۲۰ به استانبول اعزام کرد تا وضعیت ایاصوفیه و کلیسای خورا را بررسی کند؛ در بیانیه بعدی یونسکو در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۰ اعلام شد که این گزارش هنوز نهایی نشده و نتیجه‌گیری قطعی وجود ندارد. تا زمان نگارش این مقاله، ایاصوفیه از فهرست میراث جهانی حذف یا در فهرست «در خطر» قرار نگرفته است، اما پرونده همچنان زیر نظر کمیته میراث جهانی است. برای آشنایی با سایر آثار ثبت‌شده ایران و ترکیه، میراث جهانی یونسکو در ترکیه را بخوانید.
بازدید از ایاصوفیه امروز: قوانین یک مسجد فعال
چون ایاصوفیه اکنون یک مسجد فعال است، قوانین بازدید آن با یک موزه معمولی یا حتی با نسخه پیش از ۲۰۲۰ خودش تفاوت اساسی دارد. طبق اطلاعات رسمی سایت muze.gen.tr (وابسته به وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه) و سایت‌های تخصصی گردشگری، این نکات را باید بدانید:
| موضوع | قانون فعلی (۲۰۲۶) |
|---|---|
| پوشش زنان | روسری الزامی برای ورود به کف اصلی و راهروی طبقه بالا؛ پوشاندن شانه و زانو هم لازم است |
| پوشش مردان | شلوار بلند و آستین که شانه را بپوشاند؛ شلوارک و رکابی ممنوع است |
| کفش | درآوردن کفش پیش از ورود به بخش‌های فرش‌شده؛ کیسه پلاستیکی برای حمل کفش در دسترس است |
| وضو و طهارت | ورودی نمازگزاران دارای مکان وضو است؛ گردشگران عادی نیازی به وضو ندارند |
| رفتار در فضای نماز | عکاسی از نمازگزاران در حال عبادت ممنوع و بی‌احترامی محسوب می‌شود |
| کالسکه و وسایل حجیم | توصیه می‌شود کالسکه بغل گرفته شود؛ ورود با آن به برخی راهروها دشوار است |
| اجاره روسری/پوشش | روسری حدود ۱ یورو و پوشش بدن حدود ۳ یورو در محل قابل اجاره یا خرید است؛ بهتر است روسری همراه داشته باشید |
نکته مهم برای بانوان ایرانی: چون در ایران استفاده از روسری امری روزمره است، رعایت این قانون معمولاً سخت نیست، اما توصیه می‌شود روسری ساده و بدون طرح تند همراه داشته باشید تا نیازی به اجاره در محل نباشد. برای مقایسه با آداب مسجد سلطان احمد که در همان میدان قرار دارد، مسجد سلطان احمد (مسجد آبی) را هم ببینید؛ قوانین پوشش آنجا مشابه است اما ورودش کاملاً رایگان مانده.
یک نکته دیگر که کمتر در مطالب فارسی به آن اشاره شده: نام «ایاصوفیه» فقط مخصوص استانبول نیست. در شهر ترابزون هم بنایی به همین نام وجود دارد که به‌عنوان موزه اداره می‌شود؛ اگر قصد سفر به شمال ترکیه را دارید، این دو بنا را در موزه ایاصوفیه ترابزون با هم اشتباه نگیرید، چون تاریخچه، وضعیت حقوقی و قوانین بازدید آن‌ها کاملاً متفاوت است.
هزینه ورود به ایاصوفیه در ۲۰۲۶: دیگر رایگان نیست
این مهم‌ترین اصلاحیه‌ای است که باید درباره ایاصوفیه بدانید: برخلاف بسیاری از مطالب فارسی که هنوز می‌گویند «ورود به مسجد ایاصوفیه رایگان است»، از تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴ دولت ترکیه هزینه ورودی مشخصی برای گردشگران خارجی وضع کرده است. وزیر فرهنگ و گردشگری وقت ترکیه، محمد نوری ارسوی، این تغییر را بخشی از «طرح مدیریت بازدیدکننده» برای حفظ بنا به‌عنوان میراث یونسکو اعلام کرد.
| گروه بازدیدکننده | هزینه ورود ۲۰۲۶ | مسیر ورود |
|---|---|---|
| گردشگر خارجی (بازدید فرهنگی) | ۲۵ یورو (حدود ۱٬۳۹۰ لیر یا ۲۸ دلار) | دروازه موقت روبه‌روی چشمه سلطان احمد سوم، مستقیم به طبقه بالا |
| کودک زیر ۸ سال همراه بزرگسال | رایگان (با ارائه پاسپورت یا مدرک سن) | همراه بزرگسال از همان ورودی گردشگران |
| شهروند ترکیه یا دارنده کارت آبی (بازدید فرهنگی طبقه بالا) | رایگان تا حدود ۵۰۰ تا ۸۵۰ لیر بسته به منبع (نرخ دقیق را در محل بپرسید) | ورودی جداگانه شهروندان |
| هر تابعیتی برای اقامه نماز | رایگان | درِ سمت پارک، ورودی نمازگزاران، فقط کف اصلی |
نکات مهم درباره این هزینه:
- کارت موزه استانبول و کارت موزه ترکیه (Müze Kart) برای ایاصوفیه اعتبار ندارند؛ این را در راهنمای کارت موزه استانبول هم تایید کرده‌ایم.
- بلیط فقط دسترسی به راهروی طبقه بالا (گالری) را می‌دهد، نه کف اصلی که مخصوص نمازگزاران است.
- درآمد حاصل از بلیط، طبق اعلام وزارت فرهنگ، صرف نگهداری و مرمت بنا می‌شود.
- رقم ۲۵ یورو به لیر و دلار بر اساس نرخ برابری یورو-دلار آمریکا در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (حدود ۱٫۱۳۸) و نرخ رسمی بانک مرکزی ترکیه ۴۸٫۸۲۰۱ لیر به ازای هر دلار (۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶) محاسبه شده و فقط برای تخمین است؛ چون نرخ ارز و قیمت بلیط هر دو در طول سال تغییر میکنند، مبلغ دقیق روز بازدید را از باجه بلیط یا سایت muze.gen.tr بررسی کنید.
اگر بودجه سفر خود را برنامه‌ریزی می‌کنید، هزینه زندگی در ترکیه و هزینه سفر به استانبول هم می‌توانند مفید باشند.
ساعات بازدید ایاصوفیه و تاثیر اوقات نماز
چون ایاصوفیه یک مسجد فعال است، برنامه بازدید گردشگران با اوقات نماز هماهنگ می‌شود. طبق سایت رسمی موزه‌های ترکیه، ساعات کلی به این شکل است:
| روز | ساعت بازدید گردشگران | محدودیت نماز |
|---|---|---|
| شنبه تا پنجشنبه | ۹:۰۰ تا ۱۹:۳۰ | بخش گردشگران معمولاً باز می‌ماند؛ برخی منابع از توقف کوتاه در هر ۵ وقت نماز روزانه خبر می‌دهند |
| جمعه | ۹:۰۰ تا حدود ۱۲:۰۰ و از حدود ۱۴:۰۰ تا ۱۹:۳۰ | از ۱۲:۰۰ تا ۱۴:۰۰ بخش بازدید برای نماز جمعه بهطور کامل تعطیل می‌شود |
| آخرین ورود | حدود یک ساعت پیش از بسته شدن | رعایت این زمان برای خرید بلیط و ورود ضروری است |
چند منبع گردشگری غیررسمی اشاره میکنند که در هر یک از ۵ نوبت نماز روزانه، از بازدیدکنندگان خواسته می‌شود حدود ۱۵ دقیقه پیش از اذان سالن اصلی را ترک کنند، در حالی که سایت رسمی muze.gen.tr فقط به تعطیلی نماز جمعه اشاره کرده است؛ به همین دلیل بهتر است برای بازدید در بازه‌های اطراف اذان ظهر و عصر، کمی زمان اضافه در برنامه خود بگذارید. اوقات شرعی هر روز بر اساس موقعیت خورشید تغییر می‌کند، بنابراین برای برنامه‌ریزی دقیق، اوقات شرعی استانبول را پیش از سفر بررسی کنید.
معماری و موزاییکهای ایاصوفیه: چه چیزی هنوز قابل دیدن است؟
ایاصوفیه یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای معماری بیزانس است. گنبد اصلی آن با قطر حدود ۳۱ متر و ارتفاع حدود ۵۵ متر از کف، برای بیش از هزار سال بزرگ‌ترین گنبد جهان مسیحیت به شمار می‌رفت. طراحان اصلی آن، ایسیدوروس ملطی و آنتمیوس تراللی، از ترکیب طاق‌ها و نیم‌گنبدها برای پخش وزن گنبد استفاده کردند؛ فناوری‌ای که الهام‌بخش معماران عثمانی از جمله معمار سنان در طراحی مساجد بعدی از جمله مسجد سلطان احمد شد.
| عنصر معماری | توضیح |
|---|---|
| گنبد اصلی | قطر حدود ۳۱ متر، با ۴۰ پنجره کمانی در پایه که نور طبیعی وارد می‌کند |
| ستون‌ها | ۱۰۷ ستون از مرمر و گرانیت، برخی با ارتفاع حدود ۲۰ متر، بازمانده از معابد باستانی یونان و مصر |
| موزاییکهای بیزانسی | موزاییک دیسیس (Deesis)، پرتره ملکه زوئه و خانواده کومننوس، در راهروی طبقه بالا و در مسیر بازدید گردشگران قرار دارند و پوشانده نشده‌اند |
| عناصر اسلامی | هشت سپر بزرگ دایره‌ای با نام‌های الله، محمد و خلفای راشدین، محراب و منبر، و چهار مناره که پس از ۱۴۵۳ اضافه شدند |
| کتیبه‌ها | ترکیبی از صلیب‌های بیزانسی محو‌نشده در برخی نقاط و کتیبه‌های قرآنی دوره عثمانی در کنار هم دیده می‌شوند |
بخش مهم برای گردشگران این است که موزاییکهای اصلی بیزانسی، برخلاف تصور رایج، پوشانده نشده‌اند و در مسیر بازدید طبقه بالا (همان بخشی که با بلیط ۲۵ یورویی باز است) بهطور کامل دیده می‌شوند؛ فقط برخی از تصاویر مقدس در سطح کف اصلی که محل نماز است، هنگام اوقات نماز با پرده‌های سبک موقت پوشانده می‌شوند.
جاذبههای نزدیک به ایاصوفیه
ایاصوفیه در مرکز میدان سلطان‌احمد، قلب تاریخی استانبول، قرار دارد و می‌توانید در یک روز چند جاذبه مهم دیگر را هم پیاده ببینید:
| جاذبه | فاصله تقریبی از ایاصوفیه | نکته |
|---|---|---|
| مسجد سلطان احمد (مسجد آبی) | حدود ۲۰۰ متر، روبه‌روی ایاصوفیه | ورود کاملاً رایگان، همان قوانین پوشش را دارد |
| کاخ توپکاپی | حدود ۳۰۰ متر | اقامتگاه ۴۰۰ ساله سلاطین عثمانی، بلیط جداگانه دارد |
| آبانبار باسیلیکا | حدود ۱۵۰ متر، ۳ تا ۵ دقیقه پیاده | بزرگ‌ترین آبانبار زیرزمینی بیزانسی استانبول |
| موزه باستانشناسی استانبول | حدود ۵۰۰ متر | یکی از غنی‌ترین موزه‌های استانبول |
| موزه فرش استانبول (کارپت میوزیوم) | حدود ۲۰۰ متر | در یکی از ساختمان‌های وابسته به مجموعه ایاصوفیه |
| بازار بزرگ استانبول | حدود ۱ کیلومتر پیاده | یکی از قدیمی‌ترین بازارهای سرپوشیده جهان |
برای برنامه‌ریزی یک روز کامل گردشگری در این منطقه، پیشنهاد میکنیم از فهرست بهترین موزه‌های ترکیه هم دیدن کنید تا بدانید کدام موزه‌ها با کارت موزه استانبول رایگان‌اند و کدام مانند ایاصوفیه بلیط جداگانه لازم دارند.
با توجه به فاصله کم این جاذبه‌ها از هم، بسیاری از گردشگران ایرانی یک برنامه یک‌روزه پیاده در محله سلطان‌احمد می‌چینند: صبح زود از ایاصوفیه شروع میکنند، سپس به مسجد سلطان احمد و آبانبار باسیلیکا می‌روند، ناهار را در یکی از رستوران‌های سنتی منطقه می‌خورند و بعدازظهر را به کاخ توپکاپی و موزه باستانشناسی اختصاص می‌دهند. اگر زمان کافی دارید، عصر را هم می‌توانید در بازار بزرگ استانبول برای خرید سوغات بگذرانید.
اشتباهات رایج گردشگران هنگام بازدید از ایاصوفیه
| اشتباه | پیامد | راه‌حل |
|---|---|---|
| فکر کردن به اینکه ورود رایگان است | رسیدن به باجه بدون پول نقد یا کارت کافی | از قبل بدانید که بلیط گردشگری ۲۵ یورو است |
| نبردن روسری یا پوشش مناسب | هزینه اضافی برای اجاره روسری/پوشش در محل | روسری ساده و شلوار بلند همراه داشته باشید |
| استفاده از کارت موزه استانبول برای ورود | رد شدن در باجه و اتلاف وقت | بلیط را جداگانه از muze.gen.tr یا باجه بخرید |
| رفتن در ساعت اذان ظهر جمعه | بسته بودن بخش گردشگری از ۱۲ تا ۱۴ | بازدید جمعه را برای صبح زود یا بعدازظهر برنامه‌ریزی کنید |
| عکاسی از نمازگزاران | برخورد نگهبانان و بی‌احترامی فرهنگی | فقط از فضای معماری و بدون افراد در حال عبادت عکس بگیرید |
| اشتباه گرفتن ایاصوفیه با کلیسای خورا یا سایر بناهای هم‌نام | سردرگمی در برنامه‌ریزی بازدید | توجه کنید نام رسمی «مسجد کبیر ایاصوفیه» است، نه کلیسای خورا یا ایاصوفیه ترابزون |
چگونه به ایاصوفیه برویم؟
ایاصوفیه در محله سلطان‌احمد، در بخش اروپایی و تاریخی استانبول قرار دارد و دسترسی به آن با حمل‌ونقل عمومی بسیار ساده است:
- با خط تراموای T1، تا ایستگاه سلطان‌احمد (Sultanahmet) پیاده شوید؛ ایاصوفیه دقیقاً کنار همین ایستگاه است.
- از میدان تقسیم و خیابان استقلال می‌توانید با تراموا یا پیاده‌روی از پل گالاتا و برج گالاتا به سمت سلطان‌احمد حرکت کنید.
- از فرودگاه استانبول، ترکیب مترو خط M11 و تراموای T1 مسیر رایج است.
- اگر از بخش آسیایی استانبول می‌آیید، ابتدا با فری یا مترو به بخش اروپایی برسید؛ تفاوت این دو منطقه را در استانبول اروپایی و آسیایی بخوانید.
برای پیش از سفر، آشنایی با کاخ دلمه‌باغچه و برج دختر هم می‌تواند برنامه گردشگری شما در استانبول را کامل‌تر کند.
منابع رسمی
- بیانیه رسمی یونسکو درباره تغییر وضعیت ایاصوفیه
- صفحه رسمی ایاصوفیه در سایت موزه‌های ترکیه (muze.gen.tr)
- گزارش خبرگزاری آناتولی درباره ۲۵ میلیون بازدیدکننده در ۴ سال
- گزارش دیلی صباح درباره رای دادگاه و بازگشایی ایاصوفیه به‌عنوان مسجد
- گزارش Skift درباره هزینه ورودی گردشگران از ۲۰۲۴
سوالات متداول درباره مسجد ایاصوفیه استانبول
آیا ورود به مسجد ایاصوفیه رایگان است؟
برای نماز، برای هر تابعیتی رایگان است. اما برای بازدید فرهنگی گردشگران خارجی، از ۱۵ ژانویه ۲۰۲۴ بلیطی معادل ۲۵ یورو (حدود ۱٬۳۹۰ لیر) لازم است که فقط دسترسی به طبقه بالا را می‌دهد.
ایاصوفیه از چه سالی به مسجد تبدیل شد؟
در تاریخ ۱۰ ژوئیه ۲۰۲۰، پس از رای دیوان عالی اداری ترکیه، رئیس‌جمهور اردوغان فرمان بازگشت ایاصوفیه به مسجد را امضا کرد و اولین نماز جمعه در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۰ برگزار شد.
آیا ایاصوفیه الان موزه است یا مسجد؟
مسجد است. نام رسمی آن «مسجد کبیر ایاصوفیه» است و زیر نظر ریاست امور دینی ترکیه اداره می‌شود، نه وزارت فرهنگ و گردشگری.
آیا با تبدیل شدن به مسجد، ثبت یونسکوی ایاصوفیه لغو شده است؟
نه. ایاصوفیه بخشی از پرونده «مناطق تاریخی استانبول» است که از سال ۱۹۸۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و این ثبت هنوز پابرجاست، هرچند یونسکو رسماً نسبت به این تغییر ابراز نگرانی کرده است.
آیا زنان باید روسری سر کنند؟
بله، پوشاندن مو با روسری برای ورود به مسجد ایاصوفیه الزامی است. روسری و پوشش بدن در محل هم قابل اجاره یا خرید است اما بهتر است از قبل همراه داشته باشید.
آیا کارت موزه استانبول برای ایاصوفیه کاربرد دارد؟
خیر. طبق اعلام رسمی، کارت موزه استانبول (Museum Pass Istanbul) و کارت موزه ترکیه برای ورود به ایاصوفیه معتبر نیستند و باید بلیط جداگانه خرید.
موزاییکهای بیزانسی ایاصوفیه هنوز قابل دیدن هستند؟
بله. موزاییکهای اصلی مانند دیسیس و پرتره ملکه زوئه در راهروی طبقه بالا، در همان مسیری که گردشگران با بلیط بازدید میکنند، پوشانده نشده و کاملاً دیدنی هستند.
بهترین زمان روز برای بازدید از ایاصوفیه چه ساعتی است؟
صبح زود، درست پس از باز شدن، یا اواخر بعدازظهر معمولاً کمازدحامتر است. روز جمعه بین ساعت ۱۲ تا ۱۴ بهطور کامل برای نماز جمعه تعطیل است.
چقدر طول میکشد از ایاصوفیه بازدید کنم؟
بهطور معمول ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت، بسته به شلوغی و علاقه به جزئیات معماری و موزاییکها.
نزدیکترین جاذبههای گردشگری به ایاصوفیه کداماند؟
مسجد سلطان احمد (روبهرو)، کاخ توپکاپی، آبانبار باسیلیکا، موزه باستانشناسی استانبول و موزه فرش استانبول، همگی در فاصله چند دقیقه پیاده قرار دارند.
No comment yet, add your voice below!