دیپورت از ترکیه ۲۰۲۶: قوانین، جریمه اقامت غیرقانونی و ممنوع‌الورودی

آخرین به‌روزرسانی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶) — این راهنما بر اساس متن رسمی و به‌روز قانون ۶۴۵۸ اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی ترکیه در سامانه mevzuat.gov.tr، اصلاحیه قانون ۷۵۳۳ در روزنامه رسمی ۳۰ نوامبر ۲۰۲۴ و اطلاعیه‌های رسمی اداره مهاجرت ترکیه (goc.gov.tr) نوشته شده است.

دیپورت از ترکیه (Sınır Dışı Etme) یعنی اخراج رسمی یک تبعه خارجی از خاک ترکیه با حکم استانداری یا اداره کل مهاجرت، و معمولاً یک ممنوعیت ورود (Türkiye’ye Giriş Yasağı) هم پشت سرش می‌آید که می‌تواند از یک ماه تا پنج سال و در موارد امنیتی تا پانزده سال طول بکشد. بیشتر ایرانیانی که با این موضوع روبه‌رو می‌شوند نه مجرم‌اند و نه قصد تخلف داشته‌اند؛ معمولاً چند روز یا چند ماه از مهلت ویزا یا اقامتشان گذشته، یا تمدید اقامتشان رد شده و ندانسته‌اند چه باید بکنند. در این راهنما قوانین دیپورت ترکیه را ماده به ماده توضیح داده‌ایم: چه کسانی دیپورت می‌شوند، چه کسانی قانوناً قابل اخراج نیستند، جریمه اقامت غیرقانونی چطور حساب می‌شود، هر مدت اقامت غیرقانونی چند ماه یا چند سال ممنوع‌الورودی دارد، کدهای ممنوعیت ورود مثل G87 و Ç114 چه معنایی دارند و چطور می‌توان به حکم اعتراض کرد یا ممنوعیت را برداشت.

خلاصه قوانین دیپورت ترکیه: اگر بیش از ۱۰ روز از مهلت ویزا، معافیت ویزا یا کارت اقامت خود گذشته باشد، طبق ماده ۵۴ قانون ۶۴۵۸ مشمول حکم دیپورت می‌شوید. اگر کمتر از ۳ ماه غیرقانونی مانده باشید و قبل از شناسایی شدن، خودتان به مرز بروید و جریمه را بپردازید، طبق اعلام رسمی اداره مهاجرت ممنوع‌الورود نمی‌شوید. طبق متن فعلی قانون، مهلت اعتراض به حکم دیپورت در دادگاه اداری فقط ۷ روز از تاریخ ابلاغ است و تا پایان دادرسی دیپورت نمی‌شوید. سقف عادی ممنوعیت ورود ۵ سال است که در موارد تهدید جدی امنیتی تا ۱۰ سال دیگر قابل افزایش است.

دیپورت از ترکیه چیست و چه تفاوتی با ممنوع‌الورودی دارد؟

در زبان روزمره ایرانیان «دیپورت شدن» و «ممنوع‌الورود شدن» اغلب به جای هم به کار می‌روند، اما در قانون ترکیه دو تصمیم جداگانه‌اند و دانستن این تفاوت، نیمی از مسیر حل مشکل است:

• حکم دیپورت یا اخراج (Sınır Dışı Etme Kararı): تصمیمی است که طبق ماده ۵۳ قانون ۶۴۵۸، استانداری (Valilik) به دستور اداره کل مهاجرت یا رأساً صادر می‌کند و نتیجه‌اش خارج کردن شما از ترکیه به کشور متبوع، کشور ترانزیت یا کشور ثالث است (ماده ۵۲).
• ممنوعیت ورود (Giriş Yasağı): تصمیمی مستقل بر اساس ماده ۹ همین قانون است که مشخص می‌کند تا چه مدت حق بازگشت به ترکیه را ندارید. طبق بند ۲ ماده ۹، برای کسی که دیپورت شده ممنوعیت ورود صادر می‌شود، ولی بندهای ۴ و ۵ همین ماده اجازه می‌دهند در شرایطی (پرداخت جریمه، خروج در مهلت مقرر) ممنوعیتی صادر نشود.
• کد محدودیت (Tahdit Kodu): برچسبی است که در سیستم پلیس و اداره مهاجرت روی پرونده شما ثبت می‌شود و مأمور مرزی هنگام اسکن گذرنامه آن را می‌بیند. کدهایی مثل G87 یا Ç114 همین برچسب‌ها هستند.

به زبان ساده: ممکن است حکم دیپورت بگیرید ولی ممنوع‌الورود نشوید، و ممکن است هیچ‌وقت دیپورت نشده باشید ولی به دلایل امنیتی یا بدهی مالی، ورودتان به ترکیه ممنوع یا مشروط به مجوز قبلی باشد.

همه موارد این مقاله بر اساس متن رسمی و به‌روز قانون ۶۴۵۸ در سامانه قوانین ترکیه است. اگر هنوز با اصول اقامت آشنا نیستید، پیش از ادامه راهنمای اقامت ترکیه را بخوانید؛ چون تقریباً همه پرونده‌های دیپورت ایرانیان از یک اقامت منقضی‌شده یا رد‌شده شروع می‌شوند.

چه کسانی از ترکیه دیپورت می‌شوند؟ (ماده ۵۴ قانون ۶۴۵۸)

ماده ۵۴ قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) فهرست دقیق کسانی را می‌آورد که برایشان حکم دیپورت صادر می‌شود. فعل این ماده «صادر می‌شود» (alınır) است، نه «می‌تواند صادر شود»؛ یعنی اگر در یکی از این گروه‌ها باشید، اداره اصولاً اختیاری برای چشم‌پوشی ندارد، مگر اینکه یکی از استثناهای ماده ۵۵ شامل حالتان شود.

بند ماده ۵۴	چه کسانی؟	توضیح کاربردی برای ایرانیان
الف (a)	کسانی که طبق ماده ۵۹ قانون جزای ترکیه (۵۲۳۷) باید اخراج شوند	پس از محکومیت به حبس، پرونده برای ارزیابی دیپورت به وزارت کشور فرستاده می‌شود
ب (b)	مدیران، اعضا یا حامیان سازمان‌های تروریستی یا گروه‌های جنایی سودجو	از شدیدترین موارد؛ معمولاً با کد امنیتی همراه است
پ (c)	استفاده از اطلاعات خلاف واقع یا مدرک جعلی برای ورود، ویزا یا اقامت	مثلاً قرارداد اجاره صوری، بیمه جعلی یا سند ساختگی در پرونده اقامت
ت (ç)	تأمین معاش از راه‌های نامشروع در ترکیه	بدون منبع درآمد قانونی و با فعالیت غیرمجاز
ث (d)	تهدید برای نظم عمومی، امنیت عمومی یا سلامت عمومی	بند کلی که اغلب همراه کد G87 دیده می‌شود
ج (e)	گذشتن بیش از ۱۰ روز از مهلت ویزا یا معافیت ویزا، یا لغو ویزا	رایج‌ترین حالت برای مسافران ایرانی که بیش از ۹۰ روز مانده‌اند
چ (f)	کسانی که اقامتشان لغو شده است	مثلاً لغو اقامت به دلیل عدم سکونت در نشانی اعلام‌شده
ح (g)	گذشتن بیش از ۱۰ روز از پایان اقامت بدون عذر موجه	فراموش کردن تمدید کارت اقامت
خ (ğ)	کار کردن بدون مجوز کار	کار در رستوران، کارگاه یا آرایشگاه بدون مجوز
د (h)	نقض یا تلاش برای نقض قواعد ورود و خروج قانونی	عبور قاچاقی از مرز یا تلاش برای خروج غیرقانونی به یونان و بلغارستان
ذ (ı)	ورود به ترکیه با وجود ممنوعیت ورود	کسی که با وجود ممنوعیت، به هر شکلی وارد شده است
ر (i)	متقاضیان حمایت بین‌المللی (پناهندگی) که درخواستشان رد یا بسته شده و حق ماندن ندارند	پس از تصمیم نهایی درباره پرونده پناهندگی
ز (j)	کسانی که تمدید اقامتشان رد شده و ظرف ۱۰ روز از ترکیه خارج نشده‌اند	ردی تمدید اقامت، ضرب‌الاجل ۱۰ روزه دارد
ژ (k)	افراد مرتبط با سازمان‌های تروریستی شناخته‌شده از سوی نهادهای بین‌المللی	با فرمان ۶۷۶ در ۲۰۱۶ اضافه و در ۲۰۱۸ با قانون ۷۰۷۰ تأیید شد

دو نکته مهم درباره این جدول:

1. قاعده ۱۰ روزه: سه بند (e، g و j) به مهلت ۱۰ روزه اشاره دارند. طبق پرسش‌های متداول رسمی ویزا در سایت اداره مهاجرت، کسی که کمتر از ۱۰ روز از مهلت ویزایش گذشته باشد، به شرط پرداخت جریمه اجازه خروج دارد و برایش حکم دیپورت صادر نمی‌شود.
2. محکومیت کیفری: در بسیاری از مطالب فارسی قدیمی آمده که فقط محکومیت «دو سال یا بیشتر» به دیپورت می‌انجامد. متن فعلی ماده ۵۹ قانون جزای ترکیه چنین آستانه‌ای ندارد: هر تبعه خارجی که به حبس محکوم شود، پس از آزادی مشروط یا پایان اجرای حکم، برای ارزیابی دیپورت به وزارت کشور معرفی می‌شود.

چه کسانی را نمی‌توان دیپورت کرد؟ (ماده ۵۵)

ماده ۵۵ می‌گوید حتی اگر کسی مشمول ماده ۵۴ باشد، در موارد زیر حکم دیپورت برایش صادر نمی‌شود. این ماده برای ایرانیانی که بیماری جدی دارند، باردارند یا در معرض خطر جانی در ایران هستند اهمیت زیادی دارد:

بند ماده ۵۵	گروه محافظت‌شده	مدرکی که معمولاً لازم است
الف (a)	کسانی که شواهد جدی وجود دارد در کشور مقصد با اعدام، شکنجه یا رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز روبه‌رو می‌شوند	مدارک پرونده، گزارش‌ها و شواهد شخصی؛ معمولاً با کمک وکیل
ب (b)	کسانی که به دلیل بیماری جدی، سن یا بارداری، سفر برایشان خطرناک است	گزارش پزشکی بیمارستان ترکیه
پ (c)	بیمارانی که درمان بیماری تهدیدکننده حیاتشان ادامه دارد و در کشور مقصد امکان درمان ندارند	پرونده درمانی و گواهی ادامه درمان
ت (ç)	قربانیان قاچاق انسان که از برنامه حمایت از قربانی استفاده می‌کنند	تأیید رسمی ورود به فرایند حمایت
ث (d)	قربانیان خشونت روانی، جسمی یا جنسی تا پایان درمان	گزارش پزشکی یا روان‌شناختی

طبق بند ۲ همین ماده، ارزیابی برای هر نفر جداگانه انجام می‌شود و ممکن است از این افراد خواسته شود در نشانی مشخصی زندگی کنند و در زمان‌های تعیین‌شده خود را معرفی کنند. یعنی ماده ۵۵ «مصونیت دائمی» نیست؛ فقط تا زمانی که شرایط محافظت برقرار است، مانع اجرای دیپورت می‌شود. اگر یکی از این شرایط را دارید، باید آن را با مدرک و در سریع‌ترین زمان به اداره مهاجرت یا دادگاه اعلام کنید، نه اینکه منتظر بمانید مأموران خودشان متوجه شوند.

اقامت غیرقانونی در ترکیه و جریمه آن

بیشتر پرونده‌های دیپورت ایرانیان از «تخلف از حق اقامت قانونی» (Yasal Kalış Hakkı İhlali) شروع می‌شود. طبق ماده ۱۱ قانون ۶۴۵۸، مدت اقامتی که ویزا یا معافیت ویزا می‌دهد، در هر ۱۸۰ روز نمی‌تواند از ۹۰ روز بیشتر شود. اتباع ایرانی برای سفرهای کوتاه از ویزا معاف‌اند، بنابراین همین قاعده ۹۰ روز در ۱۸۰ روز شامل آن‌ها می‌شود. تخلف به سه شکل رایج اتفاق می‌افتد:

• ماندن بیش از ۹۰ روز با معافیت ویزا بدون اینکه درخواست اقامت ثبت شده باشد.
• منقضی شدن کارت اقامت و تمدید نکردن آن پیش از تاریخ انقضا.
• رد شدن درخواست اقامت یا تمدید و خارج نشدن در مهلت ۱۰ روزه.

درخواست اقامت در مهلت ۱۰ روزه

طبق پرسش‌های متداول اداره مهاجرت استانبول، درخواست‌های آنلاینی که حداکثر ۱۰ روز پس از پایان ویزا یا معافیت ویزا ثبت شوند، بررسی می‌شوند. با این حال توصیه ما این است که هرگز روی این ۱۰ روز حساب نکنید و درخواست اقامت اجاره‌ای یا هر نوع اقامت دیگر را پیش از پایان ۹۰ روز در سامانه e-ikamet ثبت کنید. برای برنامه‌ریزی هزینه‌ها هم جدول رسمی هزینه اقامت ترکیه در ۲۰۲۶ را ببینید.

جریمه اقامت غیرقانونی چطور حساب می‌شود؟

جریمه اقامت غیرقانونی در ترکیه یک مبلغ ثابت برای همه نیست. اداره مهاجرت استانبول در پاسخ رسمی خود توضیح داده که در صورت تخلف، «هزینه با جریمه» (Cezalı Harç) گرفته می‌شود؛ مبلغ این هزینه‌ها بر اساس توافق‌های دوجانبه با هر کشور تعیین می‌شود و بسته به مدت تخلف، ملیت و سن فرق می‌کند، و مبلغ دقیق هنگام خروج در گذرگاه مرزی (Hudut Kapısı) اعلام می‌شود. مبنای قانونی این جریمه، قانون عوارض ترکیه (Harçlar Kanunu شماره ۴۹۲) است.

در سایت‌های فارسی و ترکی جدول‌هایی با ارقام دلاری (مثلاً ۵۰ دلار برای ماه اول و ۱۰ دلار برای هر ماه بعد) دست‌به‌دست می‌شود. ما نتوانستیم این ارقام را برای اتباع ایرانی در هیچ منبع رسمی ترکیه پیدا کنیم؛ بنابراین آن‌ها را به‌عنوان مبلغ قطعی نمی‌آوریم. راه مطمئن برای دانستن مبلغ دقیق، تماس با خط ۱۵۷ اداره مهاجرت یا استعلام در فرودگاه پیش از روز پرواز است.

نکته مهم: به گفته اداره مهاجرت، کسی که حاضر نباشد بدهی و جریمه ناشی از تخلف ویزا یا اقامت قبلی را بپردازد، اجازه ورود به ترکیه نخواهد داشت. حتی اگر مدت ممنوعیت ورود تمام شده باشد، تا زمانی که جریمه‌ها و مطالبات دولتی پرداخت نشده، ورود شما طبق مواد ۷ و ۱۵ قانون ۶۴۵۸ پذیرفته نمی‌شود.

جدول ممنوع‌الورودی ترکیه بر اساس مدت اقامت غیرقانونی

مهم‌ترین سند رسمی برای کسانی که اقامت غیرقانونی داشته‌اند، اطلاعیه اداره مهاجرت درباره ممنوعیت ورود ناشی از تخلف حق اقامت قانونی است. این اطلاعیه افراد را در سه گروه قرار می‌دهد و نتیجه نهایی به دو چیز بستگی دارد: آیا خودتان پیش از شناسایی شدن به مرز رفته‌اید؟ و آیا جریمه را پرداخته‌اید؟

گروه اول: بدون ممنوعیت ورود

اگر تخلف شما کمتر از ۳ ماه باشد (خود ۳ ماه شامل نمی‌شود) و یکی از این دو حالت را داشته باشید، ممنوعیت ورود برایتان صادر نمی‌شود:

• پیش از آنکه مقامات تخلفتان را شناسایی کنند، خودتان برای خروج به گذرگاه مرزی رفته و جریمه ناشی از قانون عوارض ۴۹۲ را پرداخته‌اید.
• برایتان حکم دیپورت صادر شده، ولی در مهلتی که برای ترک ترکیه داده شده، به مرز رفته و جریمه را پرداخته‌اید.

گروه دوم: خروج داوطلبانه با پرداخت جریمه (تخلف ۳ ماه یا بیشتر)

اگر ۳ ماه یا بیشتر غیرقانونی مانده باشید، ولی پیش از شناسایی شدن خودتان به مرز بروید و جریمه را بپردازید، ممنوعیت ورود کوتاه‌تری می‌گیرید:

مدت اقامت غیرقانونی	مدت ممنوعیت ورود (خروج داوطلبانه + پرداخت جریمه)
کمتر از ۳ ماه	بدون ممنوعیت ورود
۳ تا ۶ ماه	۱ ماه
۶ ماه تا ۱ سال	۳ ماه
۱ تا ۲ سال	۱ سال
۲ تا ۳ سال	۲ سال
بیش از ۳ سال	۵ سال

گروه سوم: جریمه پرداخت نشده یا دیپورت با حکم

ممنوعیت‌های سنگین‌تر (از ۳ ماه تا ۵ سال) برای این افراد صادر می‌شود:

• کسانی که خودشان به مرز رفته‌اند ولی جریمه را نپرداخته‌اند.
• کسانی با تخلف کمتر از ۳ ماه که حکم دیپورت گرفته و در مهلت داده‌شده خارج نشده یا جریمه را نپرداخته‌اند.
• کسانی با تخلف ۳ ماه یا بیشتر که حکم دیپورت گرفته و به ترک ترکیه دعوت شده‌اند (پرداخت یا عدم پرداخت جریمه در این حالت فرقی نمی‌کند).
• کسانی که درخواست اقامت یا مجوز کارشان رد یا لغو شده و در مهلت مقرر خارج نشده‌اند.
• کسانی که همه ۹۰ روز خود را مصرف کرده و به شرط ثبت درخواست اقامت ظرف ۱۰ روز وارد شده‌اند، ولی درخواست نداده‌اند.
• کسانی که بازداشت اداری‌شان به تعهدات جایگزین تبدیل شده است.
• کسانی که با همراهی مأمور دیپورت شده‌اند.

مدت اقامت غیرقانونی	مدت ممنوعیت ورود (گروه سوم)
تا ۳ ماه	۳ ماه
۳ تا ۶ ماه	۶ ماه
۶ ماه تا ۱ سال	۱ سال
۱ تا ۲ سال	۲ سال
بیش از ۲ سال	۵ سال

مقایسه دو جدول نشان می‌دهد که پرداخت جریمه و خروج داوطلبانه پیش از شناسایی چقدر اثر دارد: کسی که ۸ ماه غیرقانونی مانده، اگر خودش برود و جریمه بدهد ۳ ماه ممنوع‌الورود می‌شود؛ اما اگر در بازرسی خیابانی شناسایی و دیپورت شود، ۱ سال. این جدول‌ها مربوط به تخلف اقامت است؛ ممنوعیت‌هایی که به دلایل امنیتی، جعل مدرک یا جرم صادر می‌شوند، تابع این جدول نیستند.

سقف قانونی ممنوعیت ورود (ماده ۹)

ماده ۹ قانون ۶۴۵۸ چارچوب کلی ممنوعیت ورود را تعیین می‌کند:

1. ممنوعیت پیشگیرانه (بند ۱): اداره کل مهاجرت می‌تواند ورود کسانی را که از نظر نظم عمومی، امنیت عمومی یا سلامت عمومی مشکل‌ساز تشخیص داده می‌شوند، حتی بدون سابقه دیپورت ممنوع کند.
2. ممنوعیت پس از دیپورت (بند ۲): ورود کسانی که دیپورت شده‌اند، از سوی اداره کل یا استانداری ممنوع می‌شود.
3. سقف مدت (بند ۳): مدت ممنوعیت ورود حداکثر ۵ سال است، اما در صورت تهدید جدی برای نظم یا امنیت عمومی، اداره کل می‌تواند آن را حداکثر ۱۰ سال دیگر افزایش دهد؛ یعنی در مجموع تا ۱۵ سال.
4. معافیت با پرداخت جریمه (بند ۴): کسی که ویزا یا اقامتش تمام شده و پیش از شناسایی، برای خروج به استانداری مراجعه کرده، به شرط پرداخت جریمه‌های اداری و تجاوز نکردن از مدت‌های تعیین‌شده وزارت، ممکن است ممنوعیت ورود نگیرد.
5. خروج در مهلت (بند ۵): برای کسی که به ترک ترکیه دعوت شده و در مهلت خارج شده، ممکن است ممنوعیتی صادر نشود.
6. لغو یا اجازه موقت (بند ۶): اداره کل می‌تواند ممنوعیت را کاملاً لغو کند یا با حفظ ممنوعیت، اجازه ورود برای مدت مشخص بدهد.
7. ورود مشروط به مجوز قبلی (بند ۷): به دلایل امنیتی از سوی اداره کل، و به دلیل جریمه‌ها و مطالبات دولتی از سوی استانداری، ورود یک تبعه خارجی می‌تواند مشروط به «مجوز قبلی» (Ön İzin) شود.

طبق ماده ۱۰، ممنوعیت‌های پیشگیرانه هنگام ورود در مرز ابلاغ می‌شوند و ممنوعیت‌های پس از دیپورت از سوی استانداری؛ و در متن ابلاغیه باید راه اعتراض و حقوق قانونی فرد نوشته شده باشد.

روند صدور حکم دیپورت، بازداشت اداری و مراکز بازگشت

از بازداشت تا صدور حکم

طبق ماده ۵۷، اگر پلیس کسی را که مشمول ماده ۵۴ است دستگیر کند، فوراً به استانداری اطلاع می‌دهد و ارزیابی و تصمیم درباره حکم دیپورت نباید بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد. طبق ماده ۵۳، حکم باید همراه با دلایلش به خود فرد، نماینده قانونی یا وکیلش ابلاغ شود و اگر وکیل ندارد، باید درباره نتیجه حکم، راه‌های اعتراض و مهلت‌ها به او اطلاع داده شود.

دعوت به ترک ترکیه (ماده ۵۶)

در بسیاری از پرونده‌های ساده (مثلاً اقامت منقضی‌شده بدون سابقه دیگر)، به جای بازداشت، فرد به ترک ترکیه دعوت می‌شود:

• مهلت خروج حداقل ۱۵ و حداکثر ۳۰ روز است و در متن حکم نوشته می‌شود.
• به فرد «برگه مجوز خروج» (Çıkış İzin Belgesi) داده می‌شود که هزینه ندارد، ولی تعهد پرداخت عوارض و جریمه‌های ویزا و اقامت سر جایش باقی است.
• این مهلت به کسانی که خطر فرار دارند، قواعد ورود یا خروج قانونی را نقض کرده‌اند، مدرک جعلی به کار برده‌اند یا تهدید امنیتی به شمار می‌روند، داده نمی‌شود.

بازداشت اداری و مراکز بازگشت (ماده ۵۷ تا ۶۰)

برای کسانی که خطر فرار دارند، قواعد ورود و خروج را نقض کرده‌اند، از مدرک جعلی استفاده کرده‌اند، بدون عذر موجه در مهلت مقرر خارج نشده‌اند یا تهدید امنیتی‌اند، استانداری حکم بازداشت اداری (İdari Gözetim) صادر می‌کند یا به جای آن تعهدات جایگزین می‌گذارد:

• فرد ظرف ۴۸ ساعت به مرکز بازگشت (Geri Gönderme Merkezi) منتقل می‌شود. فهرست و نشانی این مراکز در صفحه رسمی اداره مهاجرت آمده است.
• بازداشت اداری حداکثر ۶ ماه است و اگر فرد همکاری نکند یا اطلاعات درست درباره کشورش ندهد، حداکثر ۶ ماه دیگر تمدید می‌شود.
• ضرورت ادامه بازداشت هر ماه بررسی می‌شود و فرد می‌تواند نزد قاضی کیفری صلح (Sulh Ceza Hâkimi) اعتراض کند؛ قاضی باید ظرف ۵ روز تصمیم بگیرد.
• کسی که توان پرداخت هزینه وکیل ندارد، می‌تواند طبق بند ۷ ماده ۵۷ از وکیل تسخیری کانون وکلا استفاده کند.
• طبق ماده ۵۹، در مرکز بازگشت حق تماس با خانواده، وکیل، سردفتر و مأمور کنسولی کشور متبوع و نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل محفوظ است و خدمات درمانی اورژانسی رایگان است.

تعهدات جایگزین بازداشت (ماده ۵۷/A)

از اصلاحیه دسامبر ۲۰۱۹ (قانون ۷۱۹۶)، استانداری می‌تواند به جای بازداشت، یک یا چند تعهد جایگزین بگذارد: سکونت در نشانی مشخص، معرفی منظم خود، بازگشت همراه خانواده، مشاوره بازگشت، کار داوطلبانه عام‌المنفعه، سپردن وثیقه و پایش الکترونیکی. مجموع این تعهدات نمی‌تواند از ۲۴ ماه بیشتر شود. توجه کنید که طبق اطلاعیه اداره مهاجرت، کسی که بازداشتش به تعهدات جایگزین تبدیل شده، در گروه سوم ممنوعیت ورود قرار می‌گیرد.

هزینه بلیت دیپورت (ماده ۶۰)

هزینه سفر دیپورت بر عهده خود فرد است. اگر پول کافی داشته باشد از همان پول برداشته می‌شود؛ اگر هیچ پولی نداشته باشد، اداره کل هزینه را می‌پردازد. نکته مهم بند (ç) این ماده است: تا زمانی که هزینه‌های دیپورت بازپرداخت نشود، ممکن است اجازه ورود دوباره به ترکیه داده نشود. گذرنامه نیز می‌تواند تا زمان اجرای دیپورت نگه داشته شود.

بازگشت داوطلبانه (ماده ۶۰/A)

به مهاجران غیرقانونی‌ای که حکم دیپورت دارند و می‌خواهند داوطلبانه به کشورشان برگردند، ممکن است کمک نقدی یا غیرنقدی داده شود. این برنامه‌ها با همکاری سازمان‌های بین‌المللی اجرا می‌شوند و تصمیم درباره آن با اداره کل مهاجرت است.

اعتراض به حکم دیپورت: مهلت ۷ روزه

حساس‌ترین نکته در قوانین دیپورت ترکیه، مهلت کوتاه اعتراض است. بند ۳ ماده ۵۳ آخرین بار با ماده ۳۶ قانون ۷۵۳۳ منتشرشده در روزنامه رسمی ۳۰ نوامبر ۲۰۲۴ بازنویسی شد. طبق متن فعلی، فرد، نماینده قانونی یا وکیلش می‌تواند ظرف ۷ روز از تاریخ ابلاغ حکم، به دادگاه اداری (İdare Mahkemesi) شکایت کند. بسیاری از مقاله‌های فارسی هنوز مهلت ۱۵ روز را ذکر می‌کنند که دیگر معتبر نیست.

مرحله	مهلت یا قاعده قانونی	نکته عملی
ابلاغ حکم دیپورت	همراه با دلایل، به خود فرد یا وکیلش	تاریخ ابلاغ را دقیق یادداشت کنید و از برگه ابلاغ عکس بگیرید
ثبت شکایت در دادگاه اداری	۷ روز از ابلاغ	روز اول با وکیل تماس بگیرید؛ روز ششم دیر است
اطلاع به مرجع صادرکننده حکم	همزمان با شکایت	شکایت باید به استانداری صادرکننده حکم هم اعلام شود
تکمیل پرونده	با ارائه دفاعیه اداره یا گذشتن مهلت آن	اگر ابلاغ به نشانی شاکی ممکن نباشد، مهلت ۲ ماهه ماده ۲۶ قانون ۲۵۷۷ اعمال می‌شود
صدور رأی	۱۵ روز پس از تکمیل پرونده یا انجام جلسه و قرار	برگزاری جلسه دادرسی به تشخیص دادگاه است
قطعیت رأی	رأی دادگاه قطعی است	تجدیدنظر عادی ندارد؛ فقط شکایت فردی به دادگاه قانون اساسی بررسی شود
وضعیت اجرای دیپورت	در مهلت شکایت و تا پایان دادرسی دیپورت نمی‌شوید	مگر اینکه خودتان به خروج رضایت دهید

اعتراض به بازداشت اداری مسیر جداگانه‌ای دارد: نزد قاضی کیفری صلح و بدون مهلت مشخص، ولی چنین اعتراضی بازداشت را متوقف نمی‌کند. همچنین اعتراض به ممنوعیت ورود (که حکمی مستقل از دیپورت است) تابع مهلت عمومی دعوای اداری است که طبق ماده ۷ قانون آیین دادرسی اداری ۲۵۷۷ برای دادگاه‌های اداری ۶۰ روز از تاریخ ابلاغ کتبی است، مگر اینکه قانون خاص مهلت دیگری تعیین کرده باشد.

هشدار: امضای برگه‌ای که به زبان ترکی به شما داده می‌شود، ممکن است به معنای رضایت به خروج یا صرف‌نظر از حق اعتراض باشد. پیش از امضا، از مأمور درخواست مترجم کنید و حق دارید با وکیل تماس بگیرید.

کدهای ممنوعیت ورود ترکیه (Tahdit Kodları)

کدهای محدودیت، برچسب‌های داخلی سیستم پلیس و اداره مهاجرت‌اند و اداره مهاجرت فهرست رسمی و عمومی آن‌ها را منتشر نکرده است. معنای آن‌ها از تجربه پرونده‌ها و فرم‌های ابلاغ ممنوعیت ورود (Giriş Yasağı Tebliğ Formu) به دست آمده و در سایت دفاتر وکالت ترکیه آمده است. ما معنای کدهای زیر را از دو منبع حقوقی مستقل (دفتر وکالت Mıhcı و دفتر وکالت Eserçelik) مقایسه کرده‌ایم؛ معنای بیشتر کدها در هر دو منبع یکسان است و کدهای G78، G82 و Ç101 تا Ç105 فقط در یکی از این دو منبع آمده‌اند. مدت ممنوعیت هر کد را عمداً ننوشته‌ایم، چون منابع درباره آن اختلاف دارند و مدت واقعی در تصمیم مربوط به هر فرد تعیین می‌شود.

کد	معنای گزارش‌شده	نکته
G87	فردی که از نظر امنیت عمومی خطرناک ارزیابی شده است	معمولاً بر اساس گزارش نهادهای امنیتی؛ دلیل آن اغلب به فرد گفته نمی‌شود
G82	فعالیت علیه امنیت ملی	از سنگین‌ترین کدهای امنیتی
G78	تبعه خارجی ناقل بیماری واگیردار	مرتبط با سلامت عمومی (ماده ۹، بند ۱)
Ç113	ورود یا خروج غیرقانونی	مثلاً عبور از مرز زمینی بدون مهر
Ç114	تبعه خارجی که درباره‌اش اقدام قضایی (پرونده کیفری) انجام شده است	حتی بدون محکومیت قطعی هم ممکن است ثبت شود
Ç120	جریمه اداری ناشی از تخلف ویزا یا اقامت که پرداخت نشده است	با پرداخت جریمه قابل پیگیری است
Ç101 تا Ç105	ممنوعیت ورود ناشی از تخلف ویزا یا اقامت	مدت آن معمولاً با جدول‌های اطلاعیه اداره مهاجرت هم‌خوانی دارد
N82	ورود مشروط به مجوز قبلی (Ön İzin)	ممنوعیت کامل نیست؛ پیش از سفر باید مجوز گرفت (ماده ۹، بند ۷)
V69	اقامت لغو شده است	بر درخواست‌های بعدی اقامت اثر دارد
V70	ازدواج صوری	نتیجه بررسی ازدواج با تبعه ترکیه
V71	اعلام نکردن تغییر نشانی	رایج بین دارندگان اقامت؛ نشانی را همیشه به‌روز کنید
V87	بازگشت داوطلبانه دارنده حمایت موقت	برخلاف تصور رایج، این کد مربوط به تخلف ویزا نیست

برای ایرانیانی که ازدواج کرده‌اند یا قصد ازدواج در ترکیه دارند، کد V70 اهمیت ویژه‌ای دارد؛ پیش از هر اقدام، راهنمای ازدواج ایرانیان در ترکیه را بخوانید. کد V71 هم یادآوری می‌کند که کیملیک و کارت اقامت به نشانی ثبت‌شده شما وابسته است و تغییر نشانی باید اعلام شود.

چگونه بفهمیم ممنوع‌الورود ترکیه هستیم؟

قطعی‌ترین راه، اسکن گذرنامه در مرز است، اما هیچ‌کس نمی‌خواهد بعد از خرید بلیت و پرواز، در فرودگاه برگردانده شود. پیش از سفر این راه‌ها را امتحان کنید:

1. فرم ابلاغ ممنوعیت ورود: اگر هنگام خروج یا دیپورت برگه‌ای به شما داده‌اند، کد و مدت ممنوعیت معمولاً در همان فرم آمده است. آن را دور نیندازید.
2. مهر و برگه‌های گذرنامه: گاهی کد روی برگه‌ای که هنگام خروج داده می‌شود نوشته شده است.
3. خط ۱۵۷ اداره مهاجرت (YİMER): طبق صفحه رسمی مرکز ارتباط با اتباع خارجی، این مرکز به ۵ زبان از جمله فارسی پاسخ می‌دهد. از داخل ترکیه شماره ۱۵۷ و از خارج ترکیه شماره ‎+90 312 157 11 22 را بگیرید. ممکن است برای استعلام، سؤالات امنیتی از شما پرسیده شود و پاسخ درباره پرونده شخصی همیشه داده نشود.
4. وکیل با وکالت‌نامه: وکیل ترکیه‌ای (Avukat) می‌تواند با وکالت‌نامه رسمی از اداره مهاجرت استان استعلام کند. درباره انتخاب وکیل و مشاور، راهنمای مشاوره حقوقی در ترکیه را ببینید.
5. سفارت و کنسولگری ترکیه در ایران: هنگام درخواست ویزا یا هنگام تحقیق، گاهی مشخص می‌شود که پرونده محدودیت دارد.

ما سرویس رسمی و عمومی‌ای در سامانه دولت الکترونیک ترکیه (e-Devlet) برای استعلام ممنوعیت ورود اتباع خارجی پیدا نکردیم؛ به ادعای سایت‌هایی که «استعلام آنلاین ممنوع‌الورودی» را با پرداخت پول ارائه می‌دهند، اعتماد نکنید.

رفع ممنوعیت ورود ترکیه (Giriş Yasağı Kaldırma)

رفع ممنوعیت ورود سه مسیر اصلی دارد و انتخاب مسیر به نوع کد و دلیل ممنوعیت بستگی دارد:

۱. درخواست اداری به اداره کل مهاجرت

طبق بند ۶ ماده ۹، اداره کل مهاجرت (Göç İdaresi Başkanlığı) اختیار دارد ممنوعیت را لغو کند یا با حفظ آن، اجازه ورود برای مدت مشخص بدهد. این درخواست معمولاً با دادخواست کتبی و مدارک توجیهی (سند ازدواج با تبعه ترکیه، فرزند در ترکیه، ملک، پرونده درمانی، رسید پرداخت جریمه) ارائه می‌شود. برای ممنوعیت‌هایی که فقط به دلیل جریمه پرداخت‌نشده (Ç120) ثبت شده‌اند، اولین قدم پرداخت بدهی است.

۲. دعوای ابطال در دادگاه اداری

اگر ممنوعیت یا کد امنیتی (مثل G87) را غیرقانونی می‌دانید، می‌توانید دعوای ابطال (İptal Davası) در دادگاه اداری اقامه کنید. مهلت عمومی این دعوا ۶۰ روز از ابلاغ کتبی است. به گفته دفاتر وکالت، این پرونده‌ها ممکن است ماه‌ها طول بکشد و موفقیت آن‌ها به دلایل و مدارک پرونده بستگی دارد.

۳. ویزای خاص یا اجازه ورود موقت

در برخی پرونده‌ها، به جای لغو کامل ممنوعیت، اجازه ورود محدود داده می‌شود (مثلاً برای شرکت در جلسه دادگاه یا دیدار خانواده). دفاتر وکالت از «ویزای با قید خاص» (Meşruhatlı Vize) نام می‌برند؛ این مسیر در قانون به‌صورت «اجازه ورود برای مدت مشخص با حفظ ممنوعیت» پیش‌بینی شده، ولی جزئیات اجرایی آن را ما در منبع رسمی ندیده‌ایم.

نکته: حتی اگر مدت ممنوعیت تمام شده باشد، طبق اطلاعیه اداره مهاجرت، تا زمانی که جریمه‌ها و مطالبات دولتی را نپردازید، ورود شما پذیرفته نمی‌شود. پیش از خرید بلیت، از تسویه کامل بدهی‌ها مطمئن شوید.

جریمه‌های اداری قانون ۶۴۵۸ (ماده ۱۰۲)

علاوه بر جریمه اقامت غیرقانونی که از قانون عوارض ۴۹۲ می‌آید، ماده ۱۰۲ قانون ۶۴۵۸ جریمه‌های اداری جداگانه‌ای دارد. ارقام زیر مبالغ پایه در متن قانون هستند:

تخلف	بند ماده ۱۰۲	مبلغ پایه در متن قانون
ورود یا خروج غیرقانونی یا تلاش برای آن	بند ۱-a	۲٬۰۰۰ لیر
ورود با وجود ممنوعیت ورود	بند ۱-b	۱٬۰۰۰ لیر
خارج نشدن در مهلت دعوت به ترک ترکیه (ماده ۵۶)	بند ۱-c	۱٬۰۰۰ لیر
فرار در جریان بازداشت، انتقال یا دیپورت	بند ۱-ç	۱٬۰۰۰ لیر
رعایت نکردن تعهدات جایگزین بازداشت	بند ۱-e	۱٬۰۰۰ لیر
اسکان، جابه‌جایی یا اجاره ملک به خارجی بدون مدرک اقامت معتبر (برای هر نفر)	بند ۲	۱٬۰۰۰ لیر
نقض سایر مقررات وزارت کشور	بند ۶	۵۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ لیر

این مبالغ به‌تنهایی ملاک پرداخت نیستند. طبق بند ۷ ماده ۱۷ قانون تخلفات (۵۳۲۶)، جریمه‌های اداری هر سال بر اساس نرخ ارزیابی مجدد (Yeniden Değerleme Oranı) افزایش می‌یابند؛ بنابراین مبلغ واقعی ۲۰۲۶ از این ارقام پایه بیشتر است. ما رقم دقیق ۲۰۲۶ را در منبع رسمی نیافتیم و آن را حدس نمی‌زنیم. طبق بند ۳، تکرار تخلف در یک سال تقویمی جریمه را ۵۰ درصد افزایش می‌دهد و طبق بند ۵، جریمه باید ظرف ۳۰ روز از ابلاغ پرداخت شود.

بند ۲ این ماده برای صاحبخانه‌ها و کارفرمایان ترک هم مهم است: کسی که به خارجی بدون مدرک اقامت معتبر خانه اجاره دهد یا او را جابه‌جا کند، برای هر نفر جریمه می‌شود. به همین دلیل بسیاری از صاحبخانه‌ها بدون اقامت معتبر قرارداد نمی‌بندند. کارفرمایی هم که خارجی را بدون مجوز کار ترکیه به کار بگیرد، طبق بند ۶ ماده ۶۰ مسئول هزینه‌های دیپورت اوست.

اگر در معرض دیپورت هستید چه کنید؟ (چک‌لیست عملی)

این چک‌لیست برای رایج‌ترین موقعیت‌هایی است که ایرانیان با آن روبه‌رو می‌شوند:

موقعیت شما	کاری که باید بکنید	چرا؟
کمتر از ۱۰ روز از ویزا یا اقامتتان گذشته	فوراً درخواست اقامت ثبت کنید یا با پرداخت جریمه خارج شوید	طبق اعلام رسمی، زیر ۱۰ روز حکم دیپورت صادر نمی‌شود
بین ۱۰ روز تا ۳ ماه غیرقانونی مانده‌اید	پیش از شناسایی شدن، خودتان به فرودگاه بروید و جریمه را بپردازید	در این حالت ممنوعیت ورود صادر نمی‌شود
بیش از ۳ ماه غیرقانونی مانده‌اید	باز هم خروج داوطلبانه با پرداخت جریمه بهترین گزینه است	ممنوعیت شما طبق جدول گروه دوم کوتاه‌تر است
تمدید اقامتتان رد شده	ظرف ۱۰ روز خارج شوید یا با وکیل درباره اعتراض تصمیم بگیرید	بند j ماده ۵۴؛ ماندن بیش از ۱۰ روز یعنی حکم دیپورت
حکم دیپورت به شما ابلاغ شده	تاریخ ابلاغ را ثبت و همان روز با وکیل تماس بگیرید	مهلت اعتراض فقط ۷ روز است
به ترک ترکیه دعوت شده‌اید (۱۵ تا ۳۰ روز)	در همین مهلت خارج شوید و جریمه را بدهید	خروج در مهلت، ممنوعیت را حذف یا کوتاه می‌کند
بازداشت شده‌اید	درخواست مترجم فارسی، وکیل و تماس با کنسولگری ایران کنید	این حقوق در مواد ۵۷ و ۵۹ تضمین شده است
بیماری جدی دارید یا باردارید	گزارش پزشکی را فوراً به اداره یا دادگاه ارائه کنید	ماده ۵۵ مانع دیپورت می‌شود
ممنوع‌الورود هستید و می‌خواهید برگردید	اول بدهی‌ها را تسویه کنید، سپس از طریق وکیل درخواست رفع ممنوعیت بدهید	بدون تسویه، حتی پس از پایان ممنوعیت هم راهتان نمی‌دهند

اگر گذرنامه‌تان منقضی شده یا مدرک ندارید

برای خروج قانونی به گذرنامه معتبر نیاز دارید. اگر گذرنامه‌تان منقضی شده یا گم شده، پیش از هر اقدام به سرکنسولگری ایران در استانبول یا سفارت ایران در آنکارا مراجعه کنید تا گذرنامه یا برگه عبور بگیرید. برای پرونده‌های اقامتی در استانبول هم نشانی و روش مراجعه به اداره مهاجرت استانبول را در راهنمای جداگانه آورده‌ایم.

راه‌های قانونی برای دور ماندن از دیپورت

بهترین راه مقابله با دیپورت، پیشگیری است. این‌ها ساده‌ترین قدم‌ها هستند:

• تاریخ‌ها را در تقویم ثبت کنید: روز ورود، روز نودم و تاریخ انقضای کارت اقامت. طبق ماده ۲۴، درخواست تمدید از ۶۰ روز مانده به انقضا قابل ثبت است و در هر حال باید پیش از انقضا ثبت شود؛ با رسید تمدید، تا زمان تصمیم اداره قانوناً در ترکیه می‌مانید.
• نوع اقامت مناسب را انتخاب کنید: اگر قصد ماندن طولانی دارید، اقامت از طریق خرید ملک، اقامت کاری یا پس از ۸ سال اقامت قانونی، اقامت دائم ترکیه پایدارتر از تمدیدهای پشت‌سرهم اقامت کوتاه‌مدت‌اند.
• مدارک واقعی ارائه کنید: قرارداد اجاره صوری یا بیمه جعلی، مستقیماً شما را در بند c ماده ۵۴ قرار می‌دهد که بدون مهلت خروج و با ممنوعیت سنگین همراه است.
• بیمه درمانی معتبر داشته باشید: مدارک درخواست، از جمله بیمه درمانی، باید معتبر و کامل باشد؛ رد درخواست یا تمدید، مهلت ۱۰ روزه خروج را فعال می‌کند.
• تغییر نشانی را اعلام کنید: اعلام نکردن نشانی جدید می‌تواند به لغو اقامت و کد V71 برسد.
• بدون مجوز کار نکنید: کار بدون مجوز یکی از دلایل مستقیم دیپورت است (بند ğ ماده ۵۴).
• از پیشنهادهای «حل مشکل بدون دادگاه» دوری کنید: هیچ کارگزاری نمی‌تواند کد امنیتی را «پاک» کند؛ فقط اداره کل مهاجرت و دادگاه اداری چنین اختیاری دارند.

باورهای نادرست رایج درباره دیپورت از ترکیه

باور رایج	واقعیت قانونی
مهلت اعتراض به حکم دیپورت ۱۵ روز است	طبق متن فعلی فقط ۷ روز است (بند ۳ ماده ۵۳، بازنویسی‌شده با قانون ۷۵۳۳)
فقط محکومیت بالای ۲ سال به دیپورت منجر می‌شود	ماده ۵۹ قانون جزای فعلی چنین آستانه‌ای ندارد
با پرداخت جریمه هرگز ممنوع‌الورود نمی‌شوید	فقط در تخلف کمتر از ۳ ماه و خروج داوطلبانه؛ بیشتر از آن، ممنوعیت کوتاه‌تر می‌شود ولی حذف نمی‌شود
وقتی مدت ممنوعیت تمام شد، راحت وارد می‌شوید	تا بدهی و جریمه‌ها پرداخت نشده، ورود پذیرفته نمی‌شود
حداکثر ممنوعیت ۵ سال است	در تهدید جدی امنیتی تا ۱۰ سال دیگر قابل افزایش است
کد V87 یعنی تخلف ویزا	طبق منابع حقوقی، مربوط به بازگشت داوطلبانه دارندگان حمایت موقت است

نکته حقوقی مهم

این مقاله فقط اطلاعات عمومی درباره قوانین ترکیه است و مشاوره حقوقی نیست. قانون ۶۴۵۸ و مقررات اجرایی آن بارها اصلاح شده‌اند و هر پرونده جزئیات خاص خود را دارد: نوع حکم، تاریخ ابلاغ، کد ثبت‌شده و مدارک شما همه در نتیجه اثر دارند. اگر حکم دیپورت، ممنوعیت ورود یا بازداشت اداری دارید، حتماً با یک وکیل ترکیه‌ای (Avukat) که در حقوق اتباع خارجی تجربه دارد مشورت کنید. به دلیل مهلت ۷ روزه اعتراض، این کار را به تعویق نیندازید. برای آشنایی با خدمات مشاوره، صفحه مشاوره حقوقی در ترکیه را ببینید.