Skip to content

جشن نوروز در ترکیه ۲۰۲۶: تاریخچه، جایگاه قانونی و آیین‌ها

جشن نوروز در ترکیه ۲۰۲۶: تاریخچه، جایگاه قانونی و آیین‌ها 6

آخرین به‌روزرسانی: ۶ مهر ۱۴۰۵ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) — این راهنما بر اساس گزارش‌های آناتولی (AA)، ریاست ارتباطات ترکیه (iletisim.gov.tr)، وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه (ktb.gov.tr)، یونسکو، رودآو و bianet تا تاریخ انتشار به‌روزرسانی شده و با صفحه تعطیلات رسمی ترکیه ۱۱۸tr هماهنگ است.

نوروز در ترکیه برخلاف تصور بسیاری از ایرانیان، تعطیل رسمی نیست، اما جشنی زنده و پرمعنا برای میلیون‌ها نفر در این کشور است؛ از کردهای جنوب‌شرق ترکیه که آن را «نوروز» (Newroz) می‌نامند تا جامعه آذربایجانی‌تبار، علوی‌بکتاشی‌ها و مهاجران آسیای میانه. در سال‌های اخیر حتی رئیس‌جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان پیشنهاد رسمی‌شدن ۲۱ مارس را مطرح کرده و طرحی برای این کار در کمیسیون مجلس ترکیه در دست بررسی است. این راهنما تاریخچه، جایگاه قانونی امروز، تفاوت جشن نوروز در ترکیه با نوروز ایرانی، و نکات عملی سفر در این ایام را با منابع رسمی و تاریخ دقیق بررسی می‌کند.

جشن نوروز کردی در ترکیه با آتش و لباس‌های رنگارنگ

خلاصه مطلب: نوروز (۲۱ مارس) در حال حاضر تعطیل رسمی ترکیه نیست و یک روز کاری عادی محسوب می‌شود؛ طرحی برای رسمی‌شدن آن از ۲۰۲۷ در کمیسیون مجلس ترکیه در حال بررسی است. اصلی‌ترین جشن‌گیرندگان نوروز در ترکیه، جمعیت کرد جنوب‌شرق کشور (به‌ویژه دیاربکر، وان و شانلی‌اورفا) هستند که آن را «نوروز» (Newroz) با افسانه کاوه آهنگر و ضحاک می‌شناسند؛ در کنار آنها علوی‌بکتاشی‌ها، تاهتاجی‌ها، یوروک‌ها و جامعه آذربایجانی و آسیای میانه‌ای مقیم ترکیه نیز به شکل‌های متفاوت نوروز را گرامی می‌دارند. برای فهرست کامل تعطیلات رسمی ترکیه، تعطیلات رسمی ترکیه ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را ببینید.

نوروز در ترکیه چیست؟ نگاهی کلی برای ایرانیان

برای ایرانی‌ها که نوروز مهم‌ترین و بزرگ‌ترین تعطیلی رسمی سال است، شاید عجیب باشد که در کشور همسایه، ترکیه، همین روز ۲۱ مارس یک روز کاری کاملاً معمولی است. اما این به معنای بی‌اهمیت بودن نوروز در ترکیه نیست؛ برعکس، این جشن برای بخش قابل توجهی از جمعیت ترکیه، به‌ویژه کردها، بار فرهنگی، تاریخی و حتی هویتی سنگینی دارد. نکته کلیدی این است که در ترکیه، برخلاف ایران، نوروز یک جشن ملی یکپارچه با یک‌شکل ثابت از مراسم نیست، بلکه ترکیبی از چند روایت موازی است: روایت کردی با محوریت آتش و افسانه کاوه آهنگر، روایت رسمی دولتی با محوریت اسطوره ترکی «ارگنکون» و پیوند با جهان ترک، و آیین‌های محلی گروه‌های کوچک‌تر مانند تاهتاجی‌ها و یوروک‌ها. در ادامه این راهنما هرکدام از این لایه‌ها را جداگانه بررسی می‌کنیم و آن‌ها را با نوروز ایرانی مقایسه می‌کنیم. برای زمینه فرهنگی گسترده‌تر درباره عادت‌ها و آیین‌های روزمره مردم ترکیه، عادت‌ها و رسوم جالب مردم ترکیه را هم بخوانید.

جایگاه قانونی نوروز در ترکیه: چرا هنوز تعطیل رسمی نیست؟

جایگاه قانونی نوروز در ترکیه در طول یک قرن گذشته چند بار به‌طور کامل تغییر کرده است؛ از ممنوعیت کامل تا شناسایی محدود و اکنون طرحی برای تبدیل آن به تعطیل رسمی. جدول زیر این مسیر را بر اساس گزارش‌های تاریخی و رسانه‌ای نشان می‌دهد:

دورهرویدادوضعیت نوروز
دهه ۱۹۲۰ تا ۱۹۸۰سیاست‌های یکسان‌سازی فرهنگی پس از تأسیس جمهوری ترکیهمراسم فرهنگی کردی از جمله نوروز عملاً محدود بود
پس از کودتای ۱۹۸۰تشدید محدودیت‌های زبان و فرهنگ کردی طبق قانون اساسی ۱۹۸۲برگزاری علنی نوروز کردی ممنوع و سرکوب می‌شد
۱۹۹۱لغو ممنوعیت استفاده از زبان کردی در نشر و گفتار روزمرهزمینه قانونی برای برگزاری علنی‌تر جشن فراهم شد
۱۹۹۵به رسمیت شناختن برگزاری علنی جشن با نام رسمی «نوروز» (Nevruz)جشن قانونی شد اما هنوز تعطیل رسمی نیست
۲۱ مارس ۲۰۲۵اردوغان در برنامه «روز یادبود نوروز» در هالیچ استانبول پیشنهاد رسمی‌شدن ۲۱ مارس را مطرح کردقول ارائه لایحه به مجلس داده شد
۲۰۲۶ (تا زمان انتشار این مطلب)لایحه در کمیسیون امور داخلی مجلس ترکیه (TBMM) در حال بررسی استهنوز قانون نشده؛ ۲۱ مارس ۲۰۲۶ یک روز کاری عادی بود
۲۱ مارس ۲۰۲۷ (در صورت تصویب)اجرای احتمالی اولین «روز نوروز» رسمی طبق گزارش‌های رسانه‌ای ترکیهتعطیل رسمی احتمالی، منوط به تصویب نهایی مجلس و انتشار در روزنامه رسمی

طبق گزارش رسمی ریاست ارتباطات ترکیه و خبرگزاری رودآو، اردوغان در ۲۱ مارس ۲۰۲۵ در «برنامه یادبود روز نوروز» در مرکز همایش‌های هالیچ استانبول گفت: «۲۱ مارس را به‌عنوان بایرام بهار و برادری اعلام کنیم؛ من هم به‌عنوان رئیس‌جمهور این پیشنهاد را به مجلس تقدیم می‌کنم». همین سخنرانی مبنای لایحه‌ای شد که اکنون در کمیسیون داخلی مجلس ترکیه مطرح است. برای جزئیات کامل فهرست تعطیلات رسمی فعلی ترکیه و این‌که چرا نوروز هنوز در آن فهرست نیست، حتماً تعطیلات رسمی ترکیه ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را بخوانید؛ آن راهنما وضعیت قانونی فعلی را با جزئیات بیشتری توضیح داده است.

نکته مهم برای برنامه‌ریزی: تا زمان انتشار این مطلب (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، این لایحه هنوز به تصویب نهایی مجلس، تأیید رئیس‌جمهور و انتشار در روزنامه رسمی نرسیده است. بنابراین برای هر سفر یا برنامه‌ریزی اداری در ۲۱ مارس، باید همچنان آن را یک روز کاری عادی در سراسر ترکیه در نظر بگیرید، مگر آنکه اخبار رسمی جدیدتری منتشر شود.

تاریخچه و اسطوره‌های نوروز در ترکیه: کاوه آهنگر و ضحاک در برابر روایت رسمی ترکی

آنچه نوروز در ترکیه را از نوروز ایران متمایز می‌کند، وجود دو (و حتی چند) روایت اسطوره‌ای موازی درباره منشأ این جشن است که هرکدام را گروه متفاوتی از جمعیت ترکیه نقل می‌کنند:

روایتگروه اصلی راویشخصیت‌های محوریپیام نمادین
کاوه آهنگر و ضحاککردهای ترکیهکاوه آهنگر (Kawa)، ضحاک/دهاک (Zahak)قیام علیه ظلم و آغاز آزادی با شکست ضحاک
خروج از ارگنکونروایت رسمی دولتی و نهادهای فرهنگی ترکیهاجداد اساطیری ترکان در دره ارگنکونروز خروج ترکان از تنگه ارگنکون و آغاز گسترش آن‌ها در آسیا
سلطان نوروزتاهتاجی‌ها (جامعه درودگر/چوب‌بر سنتی)«سلطان نوروز»، دختری اسطوره‌ایروزی برای یادبود درگذشتگان، برگزار در ۹ مارس
تولد و ازدواج حضرت علی (ع)علوی‌ها و بکتاشی‌هاحضرت علی (ع)روزی مقدس هم‌زمان با استقبال از بهار

طبق افسانه کردی که در منابع معتبری مانند ویکی‌پدیا و Medya News آمده، کاوه آهنگر رهبر قیامی مردمی علیه ضحاک، پادشاه ظالم بود؛ همان شخصیتی که در شاهنامه فردوسی نیز حضور دارد. آتشی که کردها در شب نوروز روشن می‌کنند، نماد همان آتش پیروزی کاوه بر فراز کوه است و پریدن از روی آتش، نمادی از رهایی از سال گذشته و پاک‌شدن از بدی‌هاست. در مقابل، وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه در صفحه رسمی خود درباره جشن‌های نوروز در ترکیه و آسیای میانه نوروز را «روز آزادی» و «آغاز سال نو ترکان» معرفی می‌کند و آن را به افسانه خروج ترکان از دره تنگ «ارگنکون» پیوند می‌دهد؛ روایتی کاملاً متفاوت از افسانه کردی اما با همان مضمون کلی رهایی و آغاز دوباره. جالب است که همین منبع رسمی، آیین «سلطان نوروز» را هم توضیح می‌دهد که مقاله قدیمی ۲۰۲۰ همین سایت هم به آن اشاره کرده بود، اما بدون منبع روشن؛ طبق سند وزارت فرهنگ، این آیین به‌طور خاص میان جامعه تاهتاجی (گروهی با پیشینه درودگری سنتی در جنوب و غرب ترکیه) رایج است و در ۹ مارس، نه ۲۱ مارس، برگزار می‌شود و بیشتر جنبه یادبود درگذشتگان دارد تا جشن بهار.

نکته قابل توجه دیگر از همین منبع رسمی: در برخی روستاهای آناتولی مرکزی، شرکت در آیین‌های نوروزی تا همین اواخر تقریباً «اجباری» تلقی می‌شد و افراد غایب با واکنش اجتماعی روستا روبه‌رو می‌شدند؛ این نکته با روایت نسخه قدیمی همین مقاله همخوانی داشت، اما اکنون با منبع رسمی و دقیق‌تر تأیید می‌شود.

چه کسانی در ترکیه نوروز را جشن می‌گیرند؟

بر خلاف تصور رایج که نوروز در ترکیه را فقط «جشن کردها» می‌داند، واقعیت پیچیده‌تر است. جدول زیر گروه‌های اصلی جشن‌گیرنده نوروز/نوروز در ترکیه را نشان می‌دهد:

گروهتخمین جمعیتی/پراکندگینام محلی جشنویژگی اصلی جشن
کردهای ترکیهمیلیون‌ها نفر، عمدتاً جنوب‌شرق و کلان‌شهرهای غربیNewrozآتش، رقص هلای، پرچم و لباس رنگارنگ، تجمعات بزرگ
علوی‌ها و بکتاشی‌هامیلیون‌ها نفر در سراسر آناتولی (توکات، سیواس، تونجلی و جاهای دیگر)Nevruz به‌عنوان روز حضرت علی (ع)مراسم مذهبی-فرهنگی، کمتر سیاسی، بدون آتش بزرگ عمومی
جامعه آذربایجانی‌تبار مقیم ترکیهصدها هزار نفر (دانشجو، کارگر، مقیم دائم)Novruz Bayramıسفره با «سمنی» (سمنو مانند)، جشن سه‌روزه خانوادگی
مهاجران و دانشجویان آسیای میانه (ازبک، قزاق، ترکمن، قرقیز)ده‌ها هزار نفر، عمدتاً استانبول و آنکاراNavruz / Nooruzپختن جمعی «سومالاک» (حلوای گندم جوانه‌زده)، دورهمی انجمن‌های فرهنگی
تاهتاجی‌ها و یوروک‌هاجمعیت کوچک‌تر، جنوب و غرب ترکیهسلطان نوروز / کوچ فصلییادبود درگذشتگان یا کوچ ییلاقی، بدون آتش عمومی بزرگ

همان‌طور که در جدول بالا مشخص است، «نوروز در ترکیه» یک پدیده واحد نیست، بلکه چتری است که چند سنت فرهنگی مجزا را در بر می‌گیرد. برای ایرانی مقیم یا مسافری که در ۲۱ مارس در ترکیه است، این یعنی بسته به شهر و محله‌ای که در آن است، ممکن است هیچ نشانه‌ای از جشن نبیند (مثلاً در یک محله معمولی استانبول) یا برعکس، وارد یک تجمع چند صدهزار نفره شود (مثلاً در دیاربکر). درباره تنوع فرهنگی و قومی ترکیه، رجب طیب اردوغان و سیاست‌های دوره او تأثیر مستقیمی بر جایگاه رسمی این جشن‌ها داشته‌اند که در بخش بعدی توضیح داده می‌شود.

نوروز کردی (Newroz) در جنوب‌شرق ترکیه: دیاربکر، وان و شانلی‌اورفا

بزرگ‌ترین و پرشورترین جشن‌های نوروز در ترکیه هرساله در استان‌های کردنشین جنوب‌شرق کشور برگزار می‌شود. جدول زیر مهم‌ترین کانون‌های این جشن را معرفی می‌کند:

شهر/منطقهمحل اصلی برگزاریویژگی خاص
دیاربکر (آمِد)«نوروز پارکی» در منطقه باغلار، پارکی حدود ۱۳۶ هزار متر مربع که مشخصاً برای این جشن ساخته شدهبزرگ‌ترین گردهمایی نوروز ترکیه؛ به گزارش رسانه‌های ترکیه در سال‌های اخیر جمعیتی از چند صد هزار تا حدود یک میلیون نفر (برآورد برگزارکنندگان) شرکت کرده‌اند
وانمیدان‌ها و حاشیه دریاچه وانجشن‌های محلی کوچک‌تر همراه با موسیقی و رقص هلای؛ برای اقامت، بهترین هتل‌های وان را ببینید
شانلی‌اورفامیدان‌های مرکزی شهرترکیب هویت کردی و عربی منطقه در جشن‌ها؛ شهر همچنین میزبان آثار باستانی مهمی مانند گؤبکلی‌تپه است
باتمان، ماردین، هکاریمیدان‌های شهری محلیجشن‌های کوچک‌تر با محوریت آتش و گردهمایی محلی
استانبول، ازمیر، آنکارا (کلان‌شهرهای غربی)محله‌هایی با جمعیت کرد مهاجرگردهمایی‌های نسبتاً کوچک‌تر و کم‌سروصداتر نسبت به جنوب‌شرق، عمدتاً در فضاهای بسته یا پارک‌های محلی

به گزارش bianet، جشن نوروز دیاربکر در سال‌های اخیر در «نوروز پارکی» منطقه باغلار با حضور صدها هزار نفر برگزار شده و با موسیقی محلی، رقص هلای، لباس‌های سنتی رنگارنگ و سخنرانی‌های سیاسی-فرهنگی همراه بوده است؛ در برخی گزارش‌ها از احزاب محلی، رقم مشارکت تا حدود یک میلیون نفر هم ذکر شده، هرچند چنین برآوردهایی معمولاً بین منابع مختلف (پلیس، برگزارکنندگان، رسانه‌ها) تفاوت محسوسی دارد و باید با احتیاط خواند. امنیت این گردهمایی‌ها معمولاً توسط نیروی پلیس گسترده‌ای تأمین می‌شود و آتش اصلی جشن با مقادیر قابل توجهی چوب (در گزارشی حدود سه تن) روشن می‌شود. اگر قصد سفر به این منطقه در فصل بهار را دارید، صفحات دیاربکر و شانلی‌اورفا را برای اطلاعات گردشگری کامل‌تر ببینید و برای برنامه‌ریزی زمان سفر به وان، بهترین زمان سفر به وان را مطالعه کنید.

آیین‌ها و رسوم نوروز در ترکیه در مقایسه با نوروز ایرانی

برای مخاطب ایرانی، مقایسه مستقیم آیین‌های نوروز در ترکیه با آداب و رسوم آشنای نوروز ایرانی بهترین راه درک تفاوت‌ها و شباهت‌هاست:

جنبه جشننوروز ایرانینوروز/نوروز در ترکیه
تاریخ دقیقلحظه تحویل سال بر اساس محاسبات نجومی (اعتدال بهاری)، هرسال چند ساعت متفاوتتاریخ ثابت ۲۱ مارس، بدون محاسبه لحظه دقیق اعتدال
سفره نمادینسفره هفت‌سین با هفت آیتم «س» (سبزه، سنجد، سیب و…)، آینه و ماهی قرمزرایج نیست؛ اما جامعه آذربایجانی و آسیای میانه‌ای «سمنی/سومالاک» (حلوای گندم جوانه‌زده) را جمعی می‌پزند که به سنت سمنوی ایرانی شباهت مفهومی دارد
خانه‌تکانیخانه‌تکانی کامل پیش از عید، خرید لباس نونظافت خانه و گاه رنگ‌آمیزی دیوارها پیش از نوروز، طبق مستندات وزارت فرهنگ ترکیه، اما بدون آیین یکپارچه سراسری
نماد مرکزی جشنسبزه (جوانه گندم/عدس)، به نشانه تجدید حیات طبیعتآتش بزرگ و پریدن از روی آن (به‌ویژه در جشن کردی)، به نشانه رهایی و پاک‌شدن از سال گذشته
دیدوبازدید و رفت‌وآمددید و بازدید خویشاوندان، عیدی دادن به کوچک‌ترهاگردهمایی خانوادگی و اجتماعی، در برخی مناطق سنتی حضور در جشن تقریباً الزام اجتماعی تلقی می‌شد
طول تعطیلات رسمی۱۳ روز تعطیل رسمی (تا سیزده‌به‌در)بدون تعطیلی رسمی؛ یک روز کاری عادی (تا اطلاع ثانوی)
جایگاه تقویمیآغاز رسمی سال نو هجری شمسی (۱ فروردین)بدون تغییر تقویم رسمی؛ صرفاً یک روز فرهنگی-نمادین

همان‌طور که جدول نشان می‌دهد، شباهت اصلی دو جشن در مفهوم کلی «استقبال از بهار و تجدید حیات» است، اما اجرای آن کاملاً متفاوت است: نوروز ایرانی حول محور خانواده، سفره و تقویم رسمی می‌چرخد، در حالی‌که نوروز در ترکیه (به‌ویژه نسخه کردی آن) حول محور آتش، اجتماع بزرگ و در بسیاری موارد، بیان هویت فرهنگی شکل گرفته است. برای آشنایی با غذاهای رایج ترکیه که ممکن است در کنار این جشن‌ها هم سرو شوند، غذاهای ترکیه‌ای و صبحانه ترکی را ببینید؛ هیچ‌کدام غذای اختصاصی نوروز نیستند، اما در گردهمایی‌های خانوادگی آن روزها معمولاً سر سفره‌اند.

پیام‌ها و اقدامات رسمی دولت ترکیه درباره نوروز

در سال‌های اخیر، نوروز از یک جشن صرفاً مردمی به موضوعی با حضور رسمی و دیپلماتیک در سیاست ترکیه تبدیل شده است. جدول زیر مهم‌ترین رویدادهای رسمی مرتبط را نشان می‌دهد:

تاریخرویدادجزئیات کلیدی
۲۰۰۹ و تمدید ۲۰۱۶ثبت جهانی نوروز در فهرست میراث ناملموس بشری یونسکوترکیه در کنار ایران، آذربایجان، افغانستان، عراق، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان از کشورهای ثبت‌کننده است
۲۰۲۴تمدید دوباره فهرست یونسکو با افزودن مغولستانتعداد کشورهای عضو این ثبت مشترک به ۱۳ کشور رسید
۲۱ مارس ۲۰۲۵سخنرانی اردوغان در «برنامه یادبود روز نوروز» در هالیچ استانبولپیشنهاد رسمی‌شدن ۲۱ مارس به‌عنوان «بایرام بهار و برادری» و تقدیم لایحه به مجلس
۲۱ مارس ۲۰۲۵ (ادامه)پیشنهاد اردوغان برای روز مشترک نوروز در سازمان دولت‌های ترکطرح هم‌زمانی جشن نوروز با «روز همکاری ترک» (۳ اکتبر) در اجلاس مجارستان
۲۱ مارس ۲۰۲۶پیام ویدئویی اردوغان به «برنامه یادبود روز نوروز» در غازی‌عنتپتبریک به جمهوری‌های ترک‌زبان و آرزوی صلح برای سوریه، عراق و ایران
۲۰۲۶ (تا زمان انتشار)بررسی لایحه رسمی‌شدن نوروز در کمیسیون امور داخلی مجلس ترکیههنوز تصویب نهایی و انتشار در روزنامه رسمی صورت نگرفته است

طبق گزارش ریاست ارتباطات ترکیه، اردوغان در پیام نوروز ۲۰۲۶ خود که به برنامه یادبود در غازی‌عنتپ ارسال شد، گفت در کنار ۸۱ استان ترکیه، در «چهارسوی جهان ترک» هم مردم گرد آتش نوروز جمع می‌شوند و آرزو کرد که فضای بهاری نوروز «به دل‌های ما امید، به جوامع ما آرامش و به جهان ما صلح» بیاورد؛ او همچنین آرزوی صلح را به‌طور خاص خطاب به مردم سوریه، عراق و ایران بیان کرد. این نوع پیام‌ها نشان می‌دهد نوروز در سطح رسمی ترکیه بیشتر با چارچوب «جهان ترک» (Türk Dünyası) و همبستگی منطقه‌ای گره خورده تا با هویت کردی آن؛ نکته‌ای که باید در کنار جشن‌های خیابانی دیاربکر در نظر گرفت تا تصویر کامل‌تری از جایگاه این روز در ترکیه امروز به دست آید. برای زمینه سیاسی و تاریخی بیشتر درباره رهبران ترکیه، صفحات رجب طیب اردوغان و آتاتورک، رهبر بنیان‌گذار ترکیه را ببینید.

آیا نوروز زمان مناسبی برای سفر یا زندگی در ترکیه است؟

برای ایرانیانی که قصد سفر یا اقامت در ترکیه حول‌وحوش نوروز را دارند، چند نکته عملی مهم است:

موضوعوضعیت در نوروز (۲۱ مارس) ترکیهتوضیح
بانک‌ها و ادارات دولتیباز، طبق ساعت کاری عادیچون تعطیل رسمی نیست؛ برای کارهای اداری نیازی به هماهنگی خاص نیست
مدارس و دانشگاه‌هاباز، به‌جز چند استثنای محدود اداریدر برخی استان‌ها فقط کارکنان باردار یا دارای بیماری خاص می‌توانند مرخصی اداری یک‌روزه بگیرند
قیمت پرواز و هتل (سراسر ترکیه)معمولاً بدون افزایش قابل‌توجه ملیبرخلاف عید فطر یا عید قربان که تعطیلات رسمی ترکیه آن‌ها را تشریح کرده، نوروز اثر قیمتی سراسری ندارد
قیمت هتل در دیاربکر و شهرهای جنوب‌شرق حول ۲۱ مارسافزایش محلی محسوسبه‌دلیل تجمع بزرگ نوروز؛ رزرو زودهنگام توصیه می‌شود
مواد اولیه هفت‌سین (سبزه، سرکه، سیب، سکه)به‌سادگی در بازار ترکیه یافت می‌شودسبزی برای جوانه‌زدن، سرکه و سیب در هر سوپرمارکت ترکیه موجود است؛ ماهی قرمز هم در پت‌شاپ‌ها قابل خرید است
سال ۲۰۲۶ به‌طور خاصهم‌پوشانی تصادفی با عید فطرعید فطر ترکیه ۲۰۲۶ از ۲۰ تا ۲۲ مارس است که تقریباً با نوروز ایرانی هم‌زمان شده؛ در نتیجه در این سال خاص، بانک‌ها و ادارات به‌دلیل بایرام (نه به‌دلیل نوروز) تعطیل‌اند

اگر مسافر یا مقیم ترکیه هستید و سفرتان با نوروز ایرانی هم‌زمان است، بزرگ‌ترین ریسک برنامه‌ریزی نادرست، فرض کردن نوروز به‌عنوان تعطیل رسمی است؛ کارهای اداری، بانکی و ملاقات‌های اداره مهاجرت طبق روال عادی در جریان است، مگر آنکه (مانند سال ۲۰۲۶) هم‌زمان با یک بایرام رسمی دیگر ترکیه باشد. برای شرایط اقامتی، راهنمای اقامت ترکیه و برای برنامه‌ریزی هزینه‌های سفر، هزینه‌های زندگی در ترکیه را ببینید. از نظر آب‌وهوا، اواخر مارس در بیشتر ترکیه فصل مناسبی برای سفر است؛ جزئیات کامل را در آب‌وهوای ترکیه بخوانید. برای رزرو پرواز، پرواز با ترکیش ایرلاینز و برای اطلاعات فرودگاه استانبول، فرودگاه استانبول را ببینید.

میدان جشن نوروز در دیاربکر با جمعیت بزرگ و پرچم‌های رنگی

جمع‌بندی: نوروز در ترکیه امروز کجا ایستاده؟

نوروز در ترکیه یک جشن واحد و یکپارچه نیست، بلکه ترکیبی از چند سنت فرهنگی موازی است که هرکدام روایت، منشأ اسطوره‌ای و شیوه برگزاری خاص خود را دارند: از نوروز کردی با آتش، افسانه کاوه آهنگر و گردهمایی چند صدهزار نفره در دیاربکر، تا روایت رسمی ترکی با محوریت اسطوره ارگنکون و پیام‌های دیپلماتیک اردوغان به «جهان ترک»، و آیین‌های کوچک‌تر تاهتاجی‌ها و علوی‌بکتاشی‌ها. از نظر قانونی، مهم‌ترین نکته‌ای که باید به خاطر بسپارید این است که تا امروز (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) نوروز هنوز تعطیل رسمی ترکیه نیست، هرچند لایحه رسمی‌شدن آن از ۲۰۲۷ در کمیسیون مجلس در حال بررسی است. اگر برای نوروز یا در فصل بهار به ترکیه سفر می‌کنید، این راهنما همراه با تعطیلات رسمی ترکیه و عادت‌های مردم ترکیه تصویر کاملی از این‌که چه انتظاری باید داشته باشید در اختیارتان می‌گذارد. ما نمی‌توانیم رتبه یا بازدید تضمین‌شده‌ای برای هیچ محتوایی وعده دهیم؛ آنچه در این مطلب آمده صرفاً بر اساس منابع رسمی و معتبر در دسترس تا تاریخ انتشار تنظیم شده و با انتشار قوانین یا آمار جدید ممکن است به‌روزرسانی شود.

آتش نوروزی در یک گردهمایی فرهنگی در ترکیه

آیا نوروز (۲۱ مارس) در ترکیه تعطیل رسمی است؟

خیر، تا زمان انتشار این مطلب (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) نوروز تعطیل رسمی ترکیه نیست و یک روز کاری عادی محسوب می‌شود. طرحی برای رسمی‌شدن آن از ۲۱ مارس ۲۰۲۷ در کمیسیون امور داخلی مجلس ترکیه در حال بررسی است، اما هنوز قانون نشده. جزئیات کامل در [تعطیلات رسمی ترکیه](https://118tr.net/holidays-in-turkey/) آمده است.

نوروز در ترکیه چه نامی دارد و چرا با نوروز ایرانی فرق دارد؟

در زبان ترکی به آن «Nevruz» و در کردی «Newroz» گفته می‌شود. تفاوت اصلی این است که در ایران نوروز یک جشن ملی یکپارچه با تقویم رسمی است، اما در ترکیه ترکیبی از چند روایت فرهنگی موازی (کردی، رسمی-ترکی، تاهتاجی، علوی-بکتاشی) است که هرکدام داستان و آیین خاص خود را دارند.

چه کسانی در ترکیه نوروز را جشن می‌گیرند؟

عمدتاً جمعیت کرد ترکیه (که آن را Newroz می‌نامند)، علوی‌ها و بکتاشی‌ها، جامعه آذربایجانی‌تبار مقیم ترکیه، مهاجران و دانشجویان آسیای میانه‌ای، و در مقیاس کوچک‌تر تاهتاجی‌ها و یوروک‌ها.

نوروز کردی در کدام شهرهای ترکیه بیشتر برگزار می‌شود؟

بزرگ‌ترین جشن در «نوروز پارکی» منطقه باغلار در دیاربکر برگزار می‌شود که برخی سال‌ها صدها هزار تا حدود یک میلیون نفر (بر اساس برآورد برگزارکنندگان) در آن شرکت کرده‌اند. جشن‌های کوچک‌تر در وان، شانلی‌اورفا، باتمان، ماردین و هکاری و نیز محله‌های کردنشین استانبول، ازمیر و آنکارا برگزار می‌شود.

تاریخچه ممنوعیت نوروز در ترکیه چه بود و کی لغو شد؟

پس از کودتای ۱۹۸۰ و محدودیت‌های شدید فرهنگ و زبان کردی، برگزاری علنی نوروز کردی سرکوب می‌شد. در ۱۹۹۱ ممنوعیت استفاده از زبان کردی در نشر لغو شد و در ۱۹۹۵ برگزاری علنی جشن با نام رسمی «نوروز» قانونی اعلام شد.

آیا احتمال دارد نوروز در آینده تعطیل رسمی ترکیه شود؟

بله، این احتمال وجود دارد. اردوغان در ۲۱ مارس ۲۰۲۵ پیشنهاد رسمی‌شدن ۲۱ مارس را مطرح کرد و لایحه‌ای برای این کار اکنون در کمیسیون مجلس ترکیه است؛ در صورت تصویب، اجرای آن از ۲۱ مارس ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌شود. تا کنون قطعی نشده است.

رسوم نوروز در ترکیه با آداب نوروز ایرانی چه تفاوتی دارد؟

نوروز ایرانی حول سفره هفت‌سین، خانه‌تکانی و دیدوبازدید خانوادگی با تقویم رسمی ۱۳ روزه می‌چرخد. نوروز در ترکیه (به‌ویژه نسخه کردی) حول آتش بزرگ، پریدن از روی آتش و گردهمایی‌های عمومی بزرگ شکل گرفته و هیچ تعطیلی رسمی یا سفره نمادین یکپارچه‌ای ندارد.

اگر سفرم با نوروز ترکیه هم‌زمان باشد باید نگران بسته بودن ادارات باشم؟

نه به‌طور معمول؛ چون نوروز تعطیل رسمی نیست، بانک‌ها و ادارات دولتی باز هستند. تنها استثنا سال‌هایی مثل ۲۰۲۶ است که عید فطر ترکیه تقریباً با نوروز هم‌زمان می‌شود؛ در آن صورت ادارات به‌دلیل بایرام، نه نوروز، تعطیل‌اند.

آیا در ترکیه سبزه، سرکه یا مواد سفره هفت‌سین ایرانی پیدا می‌شود؟

بله. گندم یا عدس برای جوانه‌زدن، سرکه، سیب و سکه در هر سوپرمارکت ترکیه به‌راحتی در دسترس است و ماهی قرمز هم در پت‌شاپ‌ها فروخته می‌شود؛ فقط سفره هفت‌سین آماده به شکل ایرانی آن رایج نیست.

بهترین شهر برای دیدن جشن نوروز واقعی در ترکیه کدام است؟

دیاربکر بزرگ‌ترین و اصیل‌ترین جشن نوروز کردی ترکیه را دارد. وان و شانلی‌اورفا هم گزینه‌های خوبی برای دیدن جشن‌های محلی‌تر و کوچک‌تر هستند؛ برای اطلاعات سفر، [بهترین هتل‌های وان](https://118tr.net/van-best-hotels/) و [بهترین زمان سفر به وان](https://118tr.net/best-time-to-traveling-van/) را ببینید.

جهت دریافت مشاوره رایگان از کارشناسان 118 ترکیه شماره واتساپ خود را وارد کنید

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.

اشتراک گذاری این مطلب

پیشنهاد میکنیم این مقالات را هم بخوانید:

No comment yet, add your voice below!


Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *